U nas zapłacisz kartą
Kremy do twarzy po chemioterapii - Przewodnik po pielęgnacji skóry podczas walki z rakiem
Czym smarować skórę po radioterapii, aby przynieść jej ukojenie i złagodzić negatywny wpływ stosowanego leczenia?
Tutaj działania uzależnione są od stopnia uszkodzenia skóry, ponieważ w przypadku zaawansowanych uszkodzeń zakazane jest nawet mycie skóry i wymagane jest stosowanie leków czy maści zalecanych przez lekarza. Kryteria wyboru produktów przeznaczonych do pielęgnacji skóry powinien być podobny jak w przypadku skóry poddawanej chemioterapii ze szczególnym nastawieniem na działanie kojące i naprawcze.
Sprawdzają się preparaty bogate d-pantenol, kwas foliowy, kwas hialuronowy czy aloes.
Należy podkreślić, że nie tylko pielęgnacja jest tutaj istotna, ale także dobór właściwej odzieży, która nie będzie dodatkowo podrażniać skóry czy ograniczy jej pocenie. Warto, aby była ona wykonana z naturalnych, przewiewnych włókien.
Stosowanie
Delikatnie smarować skórę w miejscach podrażnionych 2 – 3 razy dziennie.
Aqua, Caprylic/Capric Triglyceride, Propylene Glycol, Glycerin, Prunus Amygdalus Dulcis Oil, Glyceryl Stearate Citrate, Glyceryl Stearates, Canola Oil, Dicaprylyl Carbonate, Olea Europaea Husk Oil, Cetearyl Alcohol, Hydrogenated Coco-Glycerides, Olus Oil, Glycyrrhiza Glabra Root Extract, Calendula Officinalis Flower Extract, Laminaria Ochroleuca Extract, Phragmites Kharka Extract, Poria Cocos Extract, Panthenol, Sodium Hyaluronate, Hydrogenated Vegetable Oil, Candelilla Cera, Olea Europaea Fruit Oil, Tocopheryl Acetate, Acrylates/C10-30 Alkyl Acrylate Crosspolymer, Sodium Benzoate, Sodium Phytate, Xanthan Gum, Phenoxyethanol, Ethylhexylglycerin, Allantoin, Sodium Hydroxide, Parfum, Tocopherol, Beta-Sitosterol, Squalene, Glycine Soja Oil, Citric Acid.
Jak chronić skórę podczas radioterapii – kosmetyki
Leczenie odczynów popromiennych skóry zależy od stopnia uszkodzenia i polega na ścisłej ochronie obszaru napromienianego, unikaniu urazów mechanicznych, podrażnień, nasłoneczniania, ponownego napromieniania. Zakazane jest stosowanie kosmetyków oczyszczających skórę i zawierających alkohol. Zalecane jest mycie pod prysznicem z użyciem delikatnych środków myjących o neutralnym pH dla skóry i zrezygnowanie z gąbek i szczotek.
Warto rozważyć stosowania dedykowanym pacjentom onkologicznym kosmetyków oraz specjalnych kremów po radioterapii. W tej sprawie warto poradzić się lekarzy planujących i prowadzących terapię.
W przypadku odczynu III i IV stopnia mycie może być zakazane. W przypadku złuszczania naskórka na sucho możliwe jest zastosowanie kremów z dodatkiem kortykosteroidów (1-procentowy krem z hydrokortyzonem). W przypadku wystąpienia nadkażenia bakteryjnego może być konieczne zastosowanie kremu z antybiotykiem. Wskazane może być także delikatne przemywanie wodnym roztworem gencjany. Wystąpienie martwicy wymaga interwencji chirurgicznej.
Osoby, które poddawane są radioterapii powinny:
- Chronić napromienianą skórę przed urazami i nasłonecznieniem. Jeśli nie unikniemy ekspozycji słonecznych, należy stosować kremy i maści, które zawierają filtry przeciwsłoneczne,
- Nosić możliwie najlżejsze i przewiewne ubrania z materiałów naturalnych (bawełna/jedwab), aby skóra mogła „oddychać” i uniknąć odparzeń w fałdach skóry,
- Utrzymywać higienę skóry naświetlanej. Wykazano, że delikatne przemywanie i osuszanie skóry w obszarze napromienianym, zmniejsza częstość występowania ostrych reakcji skórnych związanych z radioterapią,
- Sugeruje się używanie golarek elektrycznych.
- Rozważyć stosowanie specjalistycznych kremów po radioterapii i kosmetyków dedykowanych pacjentom onkologicznym
Skóra po radioterapii – odczyn popromienny
Wraz z postępem medycyny radioterapeuci coraz precyzyjniej dostosowują strumień promieniowania do chorych tkanej jednocześnie stawiając na ochronę tych zdrowych. Nie mniej jednak w obszarze promieniowania jonizującego znajduje się skóra, w której na skutek naświetlania dochodzi do licznych zmian, a głównie do rozwoju stanu zapalnego, co generuje ból, świąd i pieczenie. Ten wczesny odczyn zapalny dotyczy naskórka i może wystąpić już w ciągu kilkunastu godzinach od naświetlania. Co ważne jest on przemijający, w przeciwieństwie do odczynu późnego. Dochodzi wtedy do uszkodzenia w obrębie skóry właściwej. Pojawia się on nawet 6 miesięcy po zakończeniu radioterapii i objawia się przebarwieniami na skórze, pajączkami i bliznowaceniami. Obraz popromiennych zmian skórnych określa 4 stopniowa skala, która uwzględnia nasilenie objawów i rodzaj popromiennych zmian skórnych:
- pierwszy stopień – zaczerwienienie skóry i/lub suche złuszczanie,
- drugi stopień - średnie zaczerwienienie, ograniczone złuszczanie na wilgotno, obrzęk o średnim nasileniu,
- trzeci stopień - zlewne złuszczania na wilgotno w okolicach innych niż fałdy skórne, krwawienia nawet po niewielkim urazie,
- czwarty stopień - martwica i/lub owrzodzenia ze ścieńczeniem skóry, samoistne krwawienia.
To jak postępuje odczyn popromienny zależy od wielu czynników m.in.:
- pola powierzchni skóry poddanej naświetlaniu,
- dawki promieniowania, sposobu jego frakcjonowania, rodzaju i wysokości energii użytej do transmisji,
- chorób współistniejących (cukrzyca, niewydolność nerek),
- stopnia odżywienia,
- wieku pacjenta,
- stopnia odżywienia i wyniszczenia chorobą,
- używek (palenie papierosów, spożywanie alkoholu),
- zastosowania systemowego leczenia onkologicznego (chemioterapia),
- grubości naskórka (cienki naskórek na twarzy, pod pachami, w okolicach krocza),
- obszaru skóry poddanego promieniowaniu (najbardziej narażone są miejsca gdzie dochodzi do styku dwóch powierzchni, m.in. skóra w okolicach krocza i pod piersiami),
- wydolności układu limfatycznego,
- kondycji skóry (przerwana integralność naskórka, oparzenia, wcześniejsze urazy, zabiegi, ewentualne trwające bądź przebyte infekcje).
Leczenie onkologiczne – jak wpływa na skórę?
Terapia przeciwnowotworowa ma za zadanie zniszczyć komórki rakowe za pomocą środków farmakologicznych, promieniowania jonizującego czy też zabiegów chirurgicznych. Dwie pierwsze metody są bardzo szkodliwe również dla zdrowych tkanek. Największą toksyczność obserwuje się w przypadku stosowania ich obu łącznie.
W przypadku chemioterapii powstałe odczyny skórne zależą od rodzaju zastosowanego cytostatyku oraz częstotliwości jego podania. Najczęściej w okolicy twarzy, szyi, ramion i tułowia pojawia się zaczerwienienie, zmiany trądzikowe, suchość, świąd oraz większa skłonność do łuszczenia się naskórka.
Radioterapia natomiast uznawana jest za stosunkowo bezpieczną metodę leczenia. Wdrażana jest aż u 75% pacjentów nowotworowych jako samodzielna terapia, ale także w połączeniu z zabiegami chirurgicznymi czy też chemioterapią oraz innymi metodami leczenia raka. Promieniowanie jonizujące uszkadza DNA guza i prowadzi do rozpadu komórek nowotworowych. Niestety oddziałuje również na zdrowe tkanki. Wczesne powikłania po radioterapii dotyczą głównie komórek szybko dzielących się, a do takich należy m.in. naskórek. Do najczęstszych skórnych działań niepożądanych związanych z radioterapią zaliczyć można:
- uszkodzenie gruczołów łojowych i potowych, a co generuje nadmierną suchość skóry i jej skłonność do łuszczenia się,
- rumień skóry,
- nadmierną pigmentację,
- świąd,
- atrofię skóry – zanik, przejawiający się miejscowo zbyt cienką i delikatną skórą,
- obrzęki,
- miejscowe zgubienia i powstające bliznowacenia,
- pajączki naczyniowe,
- uszkodzenie mieszków włosowych i związane z nim wypadanie włosów
- popromienny odczyn zapalny wczesny (naskórek) i późny (skóra właściwa).
