U nas zapłacisz kartą
Kremy do twarzy po chemioterapii - Przewodnik po pielęgnacji skóry podczas walki z rakiem
Pielęgnacja skóry w trakcie leczenia onkologicznego
Częstość oraz ciężkość tych zmian są zależne od wybranej substancji cytostatycznej, względnie ich połączenia (polichemioterapia jest z reguły bardziej toksyczna niż monochemioterapia jednym lekiem), dawki, drogi podawania, łączenia z innymi zabiegami przeciwnowotworowymi oraz samego pacjenta. Kluczową rolę odgrywa odpowiednia pielęgnacja skóry podczas leczenia onkologicznego.
Radioterapia powodować może popromienne zapalenie skóry, które jest przyczyną podrażnienia, wysuszenia, złuszczania naskórka, obrzęków czy bólu. Mimo postępu w leczeniu nowotworów za pomocą naświetlań, trudno jest uniknąć popromiennego zapalenia skóry. Jego stadium zależy głównie od miejsca napromieniania, a także dawek promieniowania jonizującego.
Aby zmniejszyć suchość skóry, podrażnienia, złuszczanie czy ból, w trakcie i po radioterapii, warto stosować krem zawierający olej lniany i alantoinę.
Pielęgnacja skóry w trakcie radioterapii
Odpowiednio dbając o skórę podczas radioterapii można w znacznym stopniu ograniczyć podrażnienia i zmiany popromienne. Ważne, aby obszar poddany radioterapii chronić przed ewentualnymi urazami oraz szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi, m.in. promieniowaniem słonecznym, zmienną temperaturą i środkami o działaniu drażniącym (np. kosmetyki oczyszczające czy zawierające alkohol). Jeśli unikanie ekspozycji na słońce nie jest w pełni możliwe konieczny będzie krem ochronny przy radioterapii z filtrem UV 50 SPF. Na poddany promieniowaniu obszar nie wolno samodzielnie naklejać plastrów (leczniczych, rozgrzewających), ani też ich zrywać.
Zaleca się natomiast noszenie przewiewnych ubrań, wykonanych z naturalnych włókien, aby skóra mogła stale oddychać. Do kąpieli warto stosować delikatne środki o neutralnym pH, dedykowane dla skóry wrażliwej. Woda stosowana do mycia powinna być letnia, a osuszanie skóry bardzo delikatne, bez pocierania jej ręcznikiem. Chociaż w przypadku odczynu popromiennego III i IV stopnia nie zawsze mycie jest dozwolone. Szczególnie gdy na skórze pojawią się zmiany martwicze. Wtedy konieczna jest nawet interwencja chirurgiczna. Dlatego w przypadku właściwej pielęgnacji również warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym terapię. Bezpośrednio przed radioterapią lepiej nie sięgać po kosmetyki onkologiczne do pielęgnacji skóry, ponieważ w wielu przypadkach mogą one zmiękczać naskórek i zwiększać jego wrażliwość na działanie promieniowania.
Zapalenie błony śluzowej po radioterapii
Zapalenie błony śluzowej w wyniku leczenia onkologicznego powstaje pod wpływem radioterapii i chemioterapii. Typowym objawem jest występowanie pieczenia w ustach około 3-10 dni po podaniu cytostatyków. W tym czasie nie są jeszcze widoczne obiektywne objawy takie jak zaczerwienienie i owrzodzenie. Występują one 3-5 dni po pojawieniu się pierwszych dolegliwości bólowych.
W ciężkich przypadkach mogą występować krwawienia z błon śluzowych (krwotoczne zapalenie błon śluzowych). Następstwem są bóle, spadek wydzielania gruczołów ślinowych, zaburzenia smaku, utrata apetytu i kacheksja czyli wyniszczenie.
Występujące w jamie ustnej zmiany na błonie śluzowej policzków, warg, dnie jamy ustnej i podniebieniu znajdują się również w dalszych odcinkach przewodu pokarmowego. Uszkodzenia te są zwykle odwracalne i goją się 1-2 tygodni po zakończeniu leczenia.
Zapalenie błon śluzowych obserwuje się często podczas stosowania metotreksatu, antracyklin, 5-fluorouracylu i etopozydu. Inne cytostatyki wywołujące często zapalenie błon śluzowych to amsakryna, bleomycyna, kapecytabina, cytarabina, cyklofosfamid, docetaksel, epirubicyna, lomustyna, paklitaksel, winblastyna i windezyna.
W celu zapobiegania zapaleniu błon jamy ustnej wskazane jest utrzymywanie prawidłowej higieny jamy ustnej. U chorych poddanych napromienianiu głowy i szyi zaleca się stosowanie miejscowe benzydaminy – leku przeciwzapalnego i przeciwbólowego. W zapobieganiu tym schorzeniem zastosowanie znajduje również miejscowa krioterapia oraz terapia laserowa.
Częstość ciężkich zapaleń błon jamy ustnej zmniejsza profilaktyczne zastosowanie sukralfatu. W zwalczaniu bólu stosuje się leki przeciwbólowe według ogólnie przyjętych zasad. Podczas kuracji cytostatykami takimi jak cytarabina, metotreksat i oksazafosforyna często obserwowane jest zapalenie spojówek. Przy wysokodawkowej cytarabinie obligatoryjnie podaje się krople oczne chroniące błoną śluzową (deksametazon).
Czym smarować skórę po radioterapii, aby przynieść jej ukojenie i złagodzić negatywny wpływ stosowanego leczenia?
Tutaj działania uzależnione są od stopnia uszkodzenia skóry, ponieważ w przypadku zaawansowanych uszkodzeń zakazane jest nawet mycie skóry i wymagane jest stosowanie leków czy maści zalecanych przez lekarza. Kryteria wyboru produktów przeznaczonych do pielęgnacji skóry powinien być podobny jak w przypadku skóry poddawanej chemioterapii ze szczególnym nastawieniem na działanie kojące i naprawcze.
Sprawdzają się preparaty bogate d-pantenol, kwas foliowy, kwas hialuronowy czy aloes.
Należy podkreślić, że nie tylko pielęgnacja jest tutaj istotna, ale także dobór właściwej odzieży, która nie będzie dodatkowo podrażniać skóry czy ograniczy jej pocenie. Warto, aby była ona wykonana z naturalnych, przewiewnych włókien.
