U nas zapłacisz kartą
Cukier a pryszcze - Prawda czy mit?
Trądzik – problem nastolatków i dorosłych
Trądzik pospolity (acne vulgaris) znany także pod nazwą trądziku młodzieńczego lub zwyczajnego stanowi jedną z najbardziej powszechnych chorób skóry (może dotyczyć nawet 10% populacji na świecie). Szczyt zachorowań na tę dermatozę przypada w okresie dojrzewania, dlatego też dla znacznej części osób stanowi on domenę nastolatków. Tymczasem na trądzik można zachorować w każdym wieku, a w ostatnich latach zauważa się znaczny wzrost zachorowań w przypadku osób dorosłych.
Czym w takim razie jest trądzik? To choroba skóry, która dotyczy przede wszystkim gruczołów łojowych oraz ujść mieszków włosowych, a jego nieodzownym elementem jest silny łojotok, który równocześnie prowadzi do zatykania porów.
Przyczyny trądziku
Choć trądzik to jedna z najczęstszych chorób skóry, jego patogeneza w dalszym ciągu nie została całkowicie poznana. Niemniej udział w niej biorą cztery czynniki, które są ze sobą powiązane:
• nieprawidłowe złuszczanie się nabłonka w ujściach mieszków włosowych,
• nadprodukcja łoju,
• namnażanie się bakterii z gatunku Propionibacterium acnes,
• stan zapalny wokół mieszków włosowych.
Jednym z elementów, które również mogą mieć wpływ na większe prawdopodobieństwo występowania trądziku, są uwarunkowania genetyczne. Dlatego też w trakcie pierwszej wizyty dermatolog podczas wywiadu zadaje pytanie dotyczące obecności tej choroby w rodzinie. Prawdopodobieństwo zachorowania staje się znacznie wyższe, jeśli na to schorzenie cierpiało jedno lub oboje rodziców.
Zaburzenia hormonalne
Zaburzenia hormonalne to kolejny czynnik, który posiada dość istotny udział w powstawaniu tej choroby. Wiemy już, że jedną z głównych przyczyn trądziku jest nadmierne wydzielanie sebum, które następnie prowadzi do zablokowania i zaczopowania ujść gruczołów łojowych. Warto zwrócić uwagę na to, że ilość wydzielanego łoju kontrolowana jest przez hormony płciowe – androgeny. Odgrywają one dość znaczącą rolę w zapoczątkowaniu całego procesu i nasilenia objawów choroby zarówno w przypadku mężczyzn, jak i kobiet, u których przebieg tej dermatozy bywa bardziej intensywny.
2) Rafinowane węglowodany i cukier
Rafinowane węglowodany mogą przyczyniać się do trądziku, powodując większą produkcję sebum. Mają również wyższy indeks glikemiczny.
Kiedy organizm trawi pokarm o wysokim indeksie glikemicznym, jak biały chleb, białe makarony i słodkie napoje, wnikają one do krwioobiegu szybciej niż te o niskim indeksie glikemicznym, takie jak jarmuż, soczewica i całe ziarna.
Badania pokazują, że rafinowana żywność – ta o wyższym indeksie glikemicznym – odgrywa dużą rolę w podsycaniu trądziku. Z kolei dieta bogata w żywność o niskim indeksie glikemicznym może poprawić stan skóry.
Możesz zastąpić żywność o wysokim indeksie glikemicznym w swojej diecie większą ilością pełnych ziaren, takich jak komosa ryżowa, kasza jaglana, kasza gryczana i owies. Całe Twoje ciało będzie Ci wdzięczne.
1) Nabiał
Naukowcy od dawna badają związek między spożyciem produktów mlecznych i trądzikiem.
Badanie przeprowadzone w 2011 r. w ramach programu pediatrycznego Nestle Nutrition Workshop wykazało, że w krajach uprzemysłowionych nawyk spożywania produktów mlecznych poza okresem niemowlęctwa jest najczęstszą przyczyną trądziku. Naukowcy zaproponowali dwa rozwiązania: albo przestajemy pić krowie mleko, albo tworzymy mleko krowie, które nie ma takiego wpływu na nasze zdrowie.
Pierwszy sposób brzmi o wiele łatwiej!
Jednym z powodów, dla których nabiał może przyczyniać się do trądziku, jest to, że stymuluje on insulinopodobny czynnik wzrostu 1 (IGF-1).
Produkty mleczne zwiększają również aktywność enzymu w organizmie zwanego mTORC1, który przyczynia się do rozwoju trądziku (jak również wielu innych chorób przewlekłych, takich jak insulinooporność, rak, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona i choroby związane z wiekiem) .
Nawet jeśli nie pijesz mleka, ani nie jesz serów, większość dań gotowych ma składniki pochodzenia mlecznego. Uważnie czytaj etykiety produktów, aby wystrzegać się tych zawierających pochodne nabiału.
Możesz także wybrać produkty mlekopodobne pochodzenia roślinnego, ponieważ nie mają takich samych negatywnych właściwości, powodujących trądzik.
Dieta a trądzik – co może zaostrzać jego objawy?
Istnieje wiele badań świadczących o tym, że dieta może mieć istotny wpływ na stan naszej cery, zarówno w korzystny, jak i niekorzystny sposób. Nieodpowiednia i źle skomponowana dieta może przyczynić się do nadmiernej aktywności gruczołów łojowych, co zwiększa nasilenie trądziku. Często zmiany, które obserwujemy na skórze, są próbą detoksykacji naszego organizmu.
Zmiany trądzikowe są szczególnie zauważalne w przypadku żywności, która charakteryzuje się wysokim indeksem glikemicznym oraz dużą ilością węglowodanów prostych, czyli powoduje podniesienie poziomu insuliny we krwi.
Trądzik a nabiał
Mleko a trądzik – czy istnieje między nimi zależność? Niestety istnieje coraz więcej dowodów świadczących o tym, że nabiał szkodzi naszej skórze. Dlaczego tak się dzieje? Wykazano, że produkty mleczne, które zawierają kazeinę oraz białko serwatkowe, mogą wpływać na rozwój trądziku.
Spożywanie produktów mlecznych zwiększa poziom IGF-1, insulinopodobnego hormonu wzrostu, który zwiększa produkcję sebum. Jeśli podejrzewasz, że w Twoim przypadku trądzik może być związany z nadmiarem nabiału, spróbuj ograniczyć go na pewien czas i dokładnie obserwuj swoją skórę.
Cukier a trądzik
Słodycze a trądzik to kolejna trafna korelacja. Okazuje się, że dieta bogata w cukry proste oraz produkty o wysokim indeksie glikemicznym w bardzo dużym stopniu wpływa na powstawanie niedoskonałości na naszej skórze. Do tej żywności zaliczamy:
• pieczywo z białej mąki,
• makaron z białej mąki,
• biały ryż,
• różnego rodzaju słodziki jak cukier trzcinowy, syrop klonowy, miód,
• słodzone napoje gazowane.
Po spożyciu tego typu produktów wzrasta poziom insuliny we krwi, a także dochodzi do podziału komórek, które tworzą przewody gruczołów łojowych, przez co te zaczynają się zwężać, na skutek czego dochodzi do zalegania w nich łoju.
Czekolada a trądzik
Czekolada przez bardzo długi czas była uznawana za jeden z czynników zwiększających nasilenie trądziku, jednak w dalszym ciągu nie znaleziono dowodów na to, że rzeczywiście jedzenie prawdziwej czekolady ma wpływ na powstawanie wyprysków. Jeśli więc wydaje Ci się, że masz pryszcze po czekoladzie, musisz dokładnie przyjrzeć się swojej diecie.
Domowe sposoby na pryszcze
W walce z pryszczami mogą być pomocne domowe środki. Pamiętaj jednak, że są to jedynie doraźne metody i niezbędna może się okazać wizyta lekarska. Miejsca pokryte zmianami możesz przecierać olejkiem z drzewa herbacianego. Ma on działanie antybakteryjne i odkażające. Jeśli pryszczom towarzyszy zaczerwienienie lub opuchlizna, możesz wypróbować okład z lodu. Sprawdzą się kostki lodu lub zimny kompres.
Raz w tygodniu możesz też nałożyć maseczkę z kurkumy. Działa ona antybakteryjnie, a także zmniejsza stan zapalny. Wystarczy, że łyżeczkę przyprawy połączysz z łyżeczką miodu i 2–3 łyżkami jogurtu naturalnego. Całość nałóż na miejsce objęte wypryskami na 15 minut, a następnie zmyj wodą. Można również stosować zioła na trądzik. Sprawdzą się w formie naparów, herbat czy świeżych przypraw dodawanych do potraw.
- M. Noszczyk, Kosmetologia pielęgnacyjna i lekarska, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2019.
- A. Kołodziejczak, Kosmetologia tom 1, Wydawnictwo PZWL, Warszawa 2019.