U nas zapłacisz kartą
Walka z łojotokiem skóry głowy - jak zapobiegać wypadaniu włosów
Łojotokowe zapalenie skóry głowy w okresie dojrzewania i dorosłym wieku
Przed wejściem w okres dojrzewania choroba występuje bardzo rzadko. Okres dojrzewania charakteryzuje burza hormonów i wzrost aktywności gruczołów łojowych. Sebum produkowane jest w dużych ilościach, co doprowadza do świecenia się skóry oraz infekcji. Skóra zaczyna intensywnie reagować na podrażnienia i dochodzi do złuszczania naskórka. W okresie dojrzewania zmienia się także skład sebum i wzrasta w nim poziom trójglicerydów.
Wraz z upływem czasu problemy z łojotokowym zapaleniem skóry są rzadsze. Spowodowane jest to obecnością męskiego hormonu testosteronu. Choroba ta w niektórych przypadkach może dotyczyć nawet osób po 50. roku życia. Wszystko zależne jest jednak od konkretnego pacjenta, historii jego choroby i stosowanego wcześniej leczenia.
Łojotokowe zapalenie skóry głowy
Łojotokowe zapalenie jest chronicznym i uporczywym stanem cechującym się złuszczaniem skóry zlokalizowanym głównie w obrębie skóry owłosionej oraz miejscach bogatych w gruczoły łojowe. Łojotokowe zapalenie skóry głowy to powszechnie występujące, przewlekłe schorzenie, które dotyka zarówno kobiety jak i mężczyzn w różnym wieku. Najczęściej swój początek ma w okresie dojrzewania z największym nasileniem u młodych dorosłych. Szacuje się, że do 3% naszej populacji, a do 5% spośród dzieci dotyka ten problem. Jest to stan zapalny skóry charakteryzujący się nawrotowym przebiegiem, z zaostrzeniami w okresie jesienno – zimowym, w obrębie owłosionej skóry głowy, w okolicach łojotokowych. Ta uporczywa choroba przedstawia się zmianami złuszczającymi o podłożu rumieniowym wraz z wysiękami. Może zajmować skórę całego ciała, na co również należy zwracać uwagę podczas różnicowania i stawiania diagnozy. Najczęstsze występowanie zmian: fałdy nosowo-wargowe, policzki, powięki, w obrębie brwi, małżowiny uszne, klatka piersiowa, okolicę międzyłopatkowa.
Bardzo ważną informacją jest, że schorzenie to nie zawsze występuje u osób z problemem łojotoku. Jest to bardzo ważne ponieważ łojotokowe zapalenie skóry jest błędnie rozpoznawane przez brak łojotoku, zapewne przez nazwę schorzenia, która wskazuje, że łojotok jest niezbędnym elementem. Patogeneza jest wieloaspektowa. Za główne czynniki uważa się zaburzenie pracy gruczołów łojowych, ich wzmożoną pracę wraz ze zmodyfikowanym składem sebum, wzrost kolonizacji Malassezia spp., czynniki środowiskowe i immunologiczne.
Istotna jest interwencja już przy stwierdzeniu łupieżu tłustego, ponieważ jest on uważany jako wczesne stadium łojotokowego zapalenia skóry.
Oprócz nadmiernej produkcji łoju przy ŁZS obserwuje się także nadprodukcje cholesterolu, redukcję wolnych kwasów tłuszczowych oraz skwalenu. Na zaburzenia pracy gruczołów wpływają też androgeny. Potwierdza to między innymi fakt, że ŁZS rzadko pojawia się przed okresem dojrzewania.
Zapobieganie ŁZS i domowe sposoby
Po zakończonym leczeniu trzeba otoczyć skórę specjalną uwagą i troską. Zaleca się zapobiegawczo stosować szampony cyklopiroksolaminą lub ketokonazolem raz w miesiącu przez okres około pół roku. W przypadku innych partii ciała zalecane są peelingi o działaniu złuszczającym i przeciwłojotokowym, zawierające kwas salicylowy i kwas migdałowy. Pomocne mogą okazać się także kremy z dodatkiem składników przeciwgrzybiczych. Należy unikać stosowania mydła, które będzie wysuszało i podrażniało skórę. Czynnikami nasilającymi chorobę są także stres, zmęczenie i używki, których należy unikać.
Do twarzy zaleca się używać specjalistyczne kosmetyki, które zawierają składniki lecznicze. Domowe sposoby zapobiegania chorobie to także odpowiednio zbilansowana, zdrowa dieta. W miejsca dotknięte świądem można wmasowywać olejki eteryczne, np. eukaliptusowy, miętowy, rumiankowy, lawendowy lub olej migdałowy. W gabinetach kosmetycznych można skorzystać z różnorodnych kuracji, natomiast ich rodzaj i częstotliwość powinny być konsultowane z dermatologiem. Gabinety kosmetyczne stosują maski mineralne bogate w cynk, siarkę, miedź, serycyt, wapń, kwarc czy krzem. Oferowane są też zabiegi przeznaczone dla skóry łojotokowej, np. kawitacja lub jonoforezy. Pamiętać jednak należy, że podstawa to odpowiednio dobrana codzienna pielęgnacja.
Dr n. med. Piotr Turkowski
Chirurg plastyczny, lekarz medycyny estetycznej, trycholog, specjalista transplantacji włosów. Jedyny oficjalnie zarejestrowany w Warszawie członek międzynarodowej światowej organizacji chirurgii odtwórczej włosów (ISHRS), zrzeszającej najlepszych na świecie specjalistów w tej dziedzinie.
Leczenie łojotokowego zapalenia skóry głowy
W przypadku zauważenia zmian skórnych na głowie konieczna jest konsultacja z lekarzem dermatologiem, który będzie mógł dokonać rozpoznania łojotokowego zapalenia skóry głowy. Zazwyczaj nie ma konieczności wykonywania dodatkowych badań w celu potwierdzenia choroby. Obejrzenie zmian skórnych i poznanie ich charakteru pozwoli postawić diagnozę i dobrać odpowiednie leczenie. W niektórych przypadkach zleca się pobranie krwi i wykonanie badania histopatologicznego. Leczenie łojotokowego zapalenia skóry głowy stanowi duże wyzwanie dla lekarza i zależne jest od kilku czynników, między innymi wieku pacjenta oraz nasilenia.
Lekarze w większości przypadków stosują leczenie miejscowe, które polega na stosowaniu miejscowo kremów ze składnikami przeciwgrzybiczymi i przeciwzapalnymi. Początek kuracji to zazwyczaj zastosowanie preparatu, który pozwoli złuszczyć naskórek. Do włosów i skóry głowy zaleca się stosować łagodne szampony lecznicze do codziennej pielęgnacji. Posiadają one łagodne składniki myjące i substancje zapobiegające grzybicy. W niektórych przypadkach stosuje się dodatkowo leki doustne.
Opcja ta dotyczy pacjentów, którzy posiadają bardzo nasilone zmiany skórne i nie reagują na dotychczasowe leczenie. Preparatami doustnymi leczy się tylko osoby dorosłe, których choroba wykazuje nawrotowy charakter. Stosuje się w tym celu antybiotyki, retinoidy i steroidy. Leczenie sprawia wiele trudności i trwa czasem wiele lat. Warto się jednak na nie zdecydować, aby ograniczyć rozwój choroby.
