U nas zapłacisz kartą
Atopowe zapalenie skóry - Kody ICD, Objawy, Diagnoza i Leczenie
Przyczyny AZS
Za rozwój atopowego zapalenia skóry odpowiadają czynniki genetyczne, immunologiczne, mikrobiologiczne, środowiskowe oraz defekt bariery naskórkowej.
Ryzyko rozwoju AZS u dzieci rodziców obciążonych atopią, czyli tych, u których występują lub rozpoznawano AZS, astmę, alergiczny nieżyt nosa, alergię pokarmową, jest wyższe niż u osób zdrowych.
Podstawowe grupy genów, których zaburzenia odpowiadają za powstanie AZS, to geny kodujące białka budujące naskórek oraz geny kodujące białka biorące udział w reakcjach immunologicznych/odpornościowych/zapalnych.
Filagryna jest jednym z białek tzw. koperty rogowej naskórka. Z filagryny powstaje czynnik naturalnie nawilżający skórę, zatem zmniejszenie ilości filagryny powoduje niedobór naturalnego czynnika nawilżającego i tym samym sprawia, że skóra jest sucha. Z brakiem filagryny związany jest także niekorzystny wzrost pH skóry. Z kolei podwyższone pH skóry stwarza niesprzyjające warunki dla syntezy lipidów (tłuszczy) wypełniających przestrzenie międzykomórkowe w najbardziej zewnętrznej warstwie skóry, czyli w warstwie rogowej.
Wykazano silny związek między mutacjami w genie kodującym filagrynę (FLG) a predyspozycją do rozwoju atopowego zapalenia skóry. Posiadanie mutacji w genie kodującym filagrynę związane jest także z podwyższonym poziomem IgE w surowicy, ciężkim przebiegiem AZS oraz współwystępowaniem astmy. Szacuje się, że do 40% osób chorujących na AZS posiada mutacje w genie kodującym filagrynę, co oznacza że na AZS można zachorować nawet w przypadku braku takiej mutacji.
Atopowe zapalenie skóry jest silnie związane z nieprawidłową funkcją niektórych składowych układu odpornościowego (immunologicznego), takich jak limfocyty, mastocyty, komórki Langerhansa. Wiodącą rolę odgrywają tu limfocyty Th2 (tzw. pomocnicze), które wytwarzają nadmierne ilości cytokin-interleukin – białek odpowiedzialnych za wzniecanie reakcji zapalnej (np. IL-4, IL-13) czy powstawanie świądu (IL-31). Równolegle z nimi nadmierną aktywność mogą przejawiać limfocyty Th17, Th22 i Th1, które produkują szereg cytokin zaangażowanych w powstanie i podtrzymywanie stanu zapalnego w skórze.
Atopowe zapalenie skóry u dzieci i niemowląt - objawy
Charakterystyczną cechą atopowego zapalenia skóry jest uporczywy i bardzo nasilony świąd skóry, nierzadko wywołujący rozdrażnienie i niepokój dziecka, a także mogący powodować przebudzenia w trakcie snu lub nawet bezsenność.
Ponadto u dziecka z AZS stwierdza się bardzo suchą skórę i jej bardzo dużą wrażliwość na czynniki zewnętrzne oraz skłonność do podrażnień. Kontakt z czynnikami drażniącymi, takimi jak niewłaściwe preparaty do pielęgnacji, pot, uczulające alergeny, może zaostrzać zmiany skórne. Chorzy nie tolerują wełnianych ubrań. Umiejscowienie i rodzaj zmian skórnych zależą od wieku pacjenta i stopnia nasilenia procesu zapalnego skóry (faza ostrego lub przewlekłego stanu zapalnego).
W fazie ostrej obserwuje się ogniska rumieniowe, dość wyraźnie odgraniczone od skóry otoczenia, na których podłożu występują drobne grudki, pęcherzyki oraz nadżerki. Dla przewlekłego stanu zapalnego typowe są ogniska z pogrubiałą skórą i wzmożonym rysunkiem linii skórnych (tzw. lichenizacja), ponadto widuje się powierzchowne złuszczanie naskórka. We wczesnym dzieciństwie, do końca 2. roku życia, zmiany skórne mają charakter nieregularnych ognisk rumieniowo-wysiękowych i obecne są typowo na skórze twarzy (policzki, czoło, owłosiona skóra głowy) i dodatkowo na dalszych częściach kończyn oraz tułowiu.
W niektórych przypadkach może być zajęta skóra zgięć stawowych (łokciowych, podkolanowych, nadgarstków). Pomiędzy 3. a 11. rokiem życia ogniska lichenizacji obserwuje się głównie w obrębie powierzchni zgięciowych stawów, natomiast w grupie dzieci najstarszych, podobnie jak u dorosłych, mogą być zajęte grzbiety rąk. W każdym okresie życia w najcięższych przypadkach może dojść do zajęcia całej skóry chorego, co nazywamy erytrodermią.
Atopowe zapalenie skóry – co to za choroba?
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to choroba skóry, która jednocześnie jest schorzeniem całego organizmu. Zaliczana jest do tzw. atopii. W ten sposób w medycynie określa się dziedziczoną, uwarunkowaną genetycznie skłonność do rozwoju chorób alergicznych. Atopia związana jest z większym ryzykiem zachorowania na AZS, ale nie tylko. Do tzw. chorób atopowych zalicza się też astmę oskrzelową, alergiczny nieżyt spojówek, alergiczny nieżyt nosa, katar sienny oraz pokrzywkę. Dlatego w przypadku chorych na AZS istnieje duże ryzyko wystąpienia pozostałych schorzeń. Choroba ta bardzo często również współwystępuje z różnego rodzaju alergiami – zarówno pokarmowymi, jak i wziewnymi.
Atopowe zapalenie skóry zamiennie nazywa się też czasem egzemą. Warto jednak wiedzieć, że egzema jest pojęciem szerszym. Używa się go w odniesieniu do chorób skóry, które powodują jej stan zapalny i sprawiają, że staje się czerwona, zaogniona i swędząca. Istnieją różne typy egzem. Atopowe zapalenie skóry jest jednym z nich.
Atopowe zapalenie skóry na nogach – leczenie
Egzema na nogach – jak leczyć? Terapia obejmuje unikanie kontaktu z czynnikami wyzwalającymi objawy, przestrzeganie odpowiednich zasad pielęgnacji skóry, a w okresach zaostrzeń również stosowanie zaleconych przez lekarza produktów leczniczych. Atopowe zapalenie skóry na nogach wymaga regularnego stosowania emolientów, które nawilżają skórę, zapobiegają nadmiernej utracie wody i wzmacniają barierę ochronną naskórka. Emolienty zalecane są zarówno w okresie wyciszenia choroby, jak i zaostrzeń. Systematyczne dbanie o stan skóry jest niezbędnym elementem profilaktyki – wydłuża okresy remisji choroby.
Emolient przy atopowym zapaleniu skóry na nogach należy nakładać często, przynajmniej 2-3 razy w ciągu dnia. Przy zaostrzeniu choroby konieczne może być częstsze aplikowanie produktu. Co istotne, emolient powinien być nakładany na skórę w odpowiedniej ilości. U dzieci, zaleca się stosowanie go w ilości nie mniejszej niż 200-250 g na tydzień (jest to ilość przeznaczona do stosowania na skórę całego ciała, nie tylko nóg), a u osób dorosłych – nie mniej niż 500 g. Emolient nakładać należy na skórę całego ciała, a nie jedynie na obszar zmian. Kosmetyki na atopowe zapalenie skóry w okresach remisji mogą być wystarczające dla utrzymania odpowiedniego nawilżenia skóry, łagodzenia suchości oraz świądu. W okresach zaostrzeń, lekarz może rekomendować preparat na receptę o silnym działaniu przeciwzapalnym. Zazwyczaj zaleca się wówczas w pierwszej kolejności zastosowanie maści lub kremu ze sterydem (lub inną substancja wykorzystywaną w leczeniu AZS), a dopiero w drugiej kolejności aplikowanie na skórę emolientu.
Zmagając się z objawami atopowego zapalenia skóry na nogach warto też zadbać o:
- odpowiednie nawilżenie powietrza w domu,
- noszenie odzieży z niedrażniących, przewiewnych materiałów,
- unikanie długich kąpieli – kąpiel powinna trwać kilka do kilkunastu minut, a temperatura wody powinna być zbliżona do temperatury ciała. Do wody dobrze byłoby dodać odpowiedni kosmetyk do kąpieli, który natłuści i zmiękczy skórę.
