Wszystko, co musisz wiedzieć o atopowym zapaleniu skóry

Jak pielęgnować skórę dziecka z AZS

Podstawowym celem terapii miejscowej AZS jest prawidłowa pielęgnacja skóry, odbudowa bariery naskórkowej oraz leczenie pojawiających się stanów zapalnych na skórze. Skórę należy nawilżać i natłuszczać specjalnymi preparatami tak zwanymi emolientami. Emolienty to specjalistyczne dermokosmetyki, wykorzystujące w swoim składzie substancje, które pomagają utrzymać odpowiednie nawilżenie skóry, natłuszczają ją, niwelują podrażnienia i odbudowują płaszcz hydrolipidowy naskórka. Pomagają również chronić skórę przed możliwym negatywnym wpływem czynników środowiskowych, w tym również alergenów. Emolienty zmniejszają uczucie świądu oraz działają przeciwzapalnie. Skóra chorego dziecka powinna być smarowana emolientami (kremy, lotiony, emulsje do kąpieli) kilka razy dziennie (3-5 razy dziennie). Emolienty dla dzieci z AZS nie powinny zawierać żadnych barwników oraz komponenty zapachowej, pożądany jest w składzie humektant, który wiąże i zatrzymuje wodę w skórze (glicerol, sorbitol, mocznik, substancje okluzyjne). Kąpiele dziecka powinny być krótkie, a woda nie powinna być zbyt gorąca. Należy stosować tylko preparaty dermatologiczne hipoalergiczne najwyższej jakości. Po kąpieli skórę dziecka należy delikatnie osuszyć, nie pocierając naskórka. Po osuszeniu należy od razu nałożyć w sposób bardzo delikatny (unikamy pocierania) emolient. Ręcznik, ubranka, czy pościel powinny mieć naturalny skład i powinny być wykonane z delikatnej tkaniny. Należy wyeliminować wszystkie drażniące detergenty i wprowadzić ich naturalne zamienniki, również do prania ubranek dziecka czy pościeli. Należy dbać o odpowiednią temperaturę i wilgotność w pokoju dziecka.

Przyczyny AZS

Za rozwój atopowego zapalenia skóry odpowiadają czynniki genetyczne, immunologiczne, mikrobiologiczne, środowiskowe oraz defekt bariery naskórkowej.

Ryzyko rozwoju AZS u dzieci rodziców obciążonych atopią, czyli tych, u których występują lub rozpoznawano AZS, astmę, alergiczny nieżyt nosa, alergię pokarmową, jest wyższe niż u osób zdrowych.

Podstawowe grupy genów, których zaburzenia odpowiadają za powstanie AZS, to geny kodujące białka budujące naskórek oraz geny kodujące białka biorące udział w reakcjach immunologicznych/odpornościowych/zapalnych.

Filagryna jest jednym z białek tzw. koperty rogowej naskórka. Z filagryny powstaje czynnik naturalnie nawilżający skórę, zatem zmniejszenie ilości filagryny powoduje niedobór naturalnego czynnika nawilżającego i tym samym sprawia, że skóra jest sucha. Z brakiem filagryny związany jest także niekorzystny wzrost pH skóry. Z kolei podwyższone pH skóry stwarza niesprzyjające warunki dla syntezy lipidów (tłuszczy) wypełniających przestrzenie międzykomórkowe w najbardziej zewnętrznej warstwie skóry, czyli w warstwie rogowej.

Wykazano silny związek między mutacjami w genie kodującym filagrynę (FLG) a predyspozycją do rozwoju atopowego zapalenia skóry. Posiadanie mutacji w genie kodującym filagrynę związane jest także z podwyższonym poziomem IgE w surowicy, ciężkim przebiegiem AZS oraz współwystępowaniem astmy. Szacuje się, że do 40% osób chorujących na AZS posiada mutacje w genie kodującym filagrynę, co oznacza że na AZS można zachorować nawet w przypadku braku takiej mutacji.

Atopowe zapalenie skóry jest silnie związane z nieprawidłową funkcją niektórych składowych układu odpornościowego (immunologicznego), takich jak limfocyty, mastocyty, komórki Langerhansa. Wiodącą rolę odgrywają tu limfocyty Th2 (tzw. pomocnicze), które wytwarzają nadmierne ilości cytokin-interleukin – białek odpowiedzialnych za wzniecanie reakcji zapalnej (np. IL-4, IL-13) czy powstawanie świądu (IL-31). Równolegle z nimi nadmierną aktywność mogą przejawiać limfocyty Th17, Th22 i Th1, które produkują szereg cytokin zaangażowanych w powstanie i podtrzymywanie stanu zapalnego w skórze.

Atopowe zapalenie skóry – choroba, którą można odziedziczyć

Jeżeli w rodzinie są osoby, które przewlekle chorują na astmę, katar sienny, zapalenie spojówek lub inną formę dającej się we znaki alergii, to istnieje ogromne prawdopodobieństwo, że kolejne pokolenie może „otrzymać w spadku” także atopowe zapalenie skóry (AZS), jako predyspozycję genetyczną. W tym przypadku, za powstanie choroby, odpowiadają tzw. geny „kodujące”, które mają skłonność do pobudzania reakcji alergicznych.

Atopowe zapalenie skóry mylnie kojarzone jest z wysypką dziecięcą. To poważna dermatoza występującą również u osób dorosłych!

Współcześnie przeprowadzone badania dowodzą, że niemowlęta rodzące się z AZS posiadają skórę z innymi właściwościami. Chodzi głównie o naskórek oraz jego barierę chroniącą. W przypadku predyspozycji genowych nie jest on zabezpieczony w sposób naturalny.

Zaburzenia na skórze dotykają wszystkich miejsc. Oznacza to, że bariera ochronna została zniszczona na całym ciele, pomimo tego, że oznaki tj. świąd czy wysypka, występują plackami, w określonych miejscach.

Co ważne, jeżeli u Twojej pociechy lub Ciebie AZS na twarzy wywołuje dyskomfort psychiczny, kompleksy, stres wówczas rozsądnie jest zgłosić się do grupy wsparcia lub na indywidualną terapię u psychologa.

Czytaj dalej...

W przypadku współistniejących alergii pokarmowych konieczne jest przestrzeganie odpowiedniej diety eliminacyjnej, która polega na wykluczeniu określonych grup produktów spożywczych wywołujących dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

Czytaj dalej...

Leczenie egzemy opiera się na terapii farmakologicznej, w której zastosowanie znajdują podawane miejscowo kortykosteroidy, doustne glikokortykosteroidy oraz leki przeciwhistaminowe, które łagodzą swędzenie.

Czytaj dalej...

W cięższych przypadkach znaczenie lecznicze ma fototerapia naświetlania promieniami ultrafioletowymi , a w erytrodermii wskazane są hospitalizacja dziecka i rozważenie terapii z użyciem silnych środków przeciwzapalnych nawet podawanych dożylnie.

Czytaj dalej...