U nas zapłacisz kartą
Wszystko, co musisz wiedzieć o atopowym zapaleniu skóry
Atopowe zapalenie skóry — przyczyny, objawy i leczenie AZS
Atopowe zapalenie skóry — poznaj czynniki wywołujące chorobę, wsparcie dietą i suplementacją oraz dowiedz się jak pielęgnować skórę.
Atopowe zapalenie skóry (inaczej wyprysk atopowy lub wyprysk endogenny) jest przewlekłą i nawrotową chorobą skóry, rozpoczynającą się zazwyczaj w okresie wczesnego dzieciństwa. Atopowe zapalenie skóry to nieprzyjemna dolegliwość, z którą boryka się wiele osób w różnym wieku. Nawracający świąd i egzema towarzyszące temu schorzeniu wywołują ogromny dyskomfort u chorego, prowadząc do rozdrażnienia, pogorszenia relacji zawodowych i osobistych, niskiej samooceny czy nawet czasami depresji.
Przyczyn AZS jest wiele, należą do nich zarówno mechanizmy genetyczne, jak i czynniki środowiskowe. Ogromne znaczenie w łagodzeniu objawów tego schorzenia oprócz leków i emolientów ma odpowiednia dieta i celowana suplementacja, a także wykluczenie alergenów, wzmocnienie odporności organizmu i przywrócenie prawidłowej flory bakteryjnej, jak również wprowadzenie metod relaksacyjnych, które zmniejszą stres.
SCORAD
Popularnym narzędziem służącym do oceny nasilenia atopowego zapalenia skóry jest skala SCORAD (Scoring Atopic Dermatitis) oraz EASI (Eczema Area and Severity Index). Pierwsza bierze pod uwagę trzy składowe – powierzchnię ciała dotkniętą zmianami wypryskowymi, intensywność tych zmian oraz subiektywne objawy odczuwane przez pacjenta, takie jak świąd czy zaburzenia snu. Skala ta dostępna jest również w wersji dla pacjenta w formie aplikacji na urządzenia mobilne oraz stacjonarne. Dzięki niej można w łatwy i szybki sposób samodzielnie ocenić nasilenie choroby. Ułatwia ona współpracę lekarz–pacjent oraz pozwala na śledzenie okresów remisji i zaostrzeń choroby i przypomina o stosowaniu leczenia.
Dużą rolę w walce z atopowym zapaleniem skóry odgrywa identyfikacja czynników nasilających przebieg AZS i unikanie ich. Jest to proces wymagający cierpliwości oraz wnikliwej obserwacji, zarówno ze strony pacjenta, jak i lekarza. Najczęstszymi czynnikami nasilającymi przebieg choroby są:
- substancje drażniące (mydła, detergenty, substancje zapachowe, niektóre tkaniny),
- alergeny powietrznopochodne (pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, alergeny sierści zwierząt),
- czynniki klimatyczne (temperatura, wilgotność powietrza),
- alergie pokarmowe u chorych z rozpoznaną przez lekarza alergią (mleko krowie, jaja kurze, soja, orzechy, ryby, owoce morza, pszenica),
- stres,
- gospodarka hormonalna,
- palenie papierosów.
U około 30% niemowląt oraz małych dzieci z AZS rozpoznaje się współistniejącą alergię pokarmową i może być ona przyczyną zaostrzeń wyprysku atopowego. Z kolei u dzieci starszych oraz dorosłych to głównie alergeny powietrznopochodne stanowią powód pogorszenia stanu skóry.
Pomocne w identyfikacji czynników nasilających przebieg AZS mogą okazać się testy alergologiczne, które odpowiednio zleci i zinterpretuje lekarz prowadzący chorego. Pozwalają one wykryć obecność alergii wziewnej lub pokarmowej. Należy pamiętać, że samo uczulenie potwierdzone w testach alergologicznych to za mało, aby z całą pewnością zidentyfikować czynnik nasilający chorobę. Konieczne jest wykazanie związku z narażeniem na uczulający pokarm lub alergen wziewny a pogorszeniem stanu skóry. W tym celu przydatne okazać się może prowadzenie przez pacjenta lub jego rodzica dzienniczka. Należy zapisywać w nim informacje na temat spożytych posiłków lub narażenia na alergen wziewny (np. kontakt z kotem sąsiada) i ewentualne objawy niepożądane, które się wtedy pojawiły.
Czynniki genetyczne
Ryzyko rozwoju AZS wzrasta u dzieci rodziców zmagających się z alergiami, atopią skóry, astmą, alergicznym nieżytem nosa. Badania wykazały, że około 70% pacjentów z AZS ma obciążony atopowy wywiad rodzinny. Ważną rolę odgrywa również wpływ środowiska na ciężarną matkę oraz imprinting genetyczny na etapie życia płodowego, oraz wczesno-noworodkowego. Jeśli w rodzinie choruje matka, to ryzyko wystąpienia AZS u dzieci jest większe, niż kiedy choruje ojciec. Jeśli chorują obydwoje rodzice, ryzyko to wzrasta aż do 80%. Z występowaniem AZS powiązano aż 60 genów, które mogą występować w 9 lokalizacjach chromosomowych w genomie ludzkim – te miejsca nazwano ATOD (Atopic dermatitis locus).
Geny, których mutacje są powiązane z AZS i odgrywają rolę w patogenezie tej choroby, można podzielić na 4 grupy:
- Geny kodujące białka funkcjonalne i strukturalne naskórka, których dysfunkcja przyczynia się do osłabienia szczelności bariery naskórka. Są to, m.in. gen filagryny FLG, gen N-metylotranferazy degradujący histaminę, geny kodujące proteazy naskórka, czy geny kodujące białka połączeń międzykomórkowych (klaudyny, okludyny), chymotrypsynę i trypsynę warstwy rogowej.
- Geny kodujące receptory dla neuropeptydów i neurohormonów.
- Geny kodujące białka odgrywające rolę w patogenezie świądu.
- Geny kodujące białka odpowiedzialne za odpowiedź nieswoistą (wrodzoną) oraz swoistą (nabytą) odpowiedzi immunologicznej.