U nas zapłacisz kartą
Co to jest korund - Definicja, Właściwości i Zastosowania
Szafir
Mianem szafiru najczęściej określa się niebiesko zabarwiony korund, jednak do grupy szafiru zaliczane są także inne zabarwione korundy, poza rubinami – a więc czarne, zielone, żółte. Barwa niebieska jest skutkiem obecności w sieci krystalicznej śladowych ilości tytanu oraz żelaza. Dla wielu szafirów charakterystyczne są drobne inkluzje w postaci pęcherzyków cieczy.
Tak jak inne korundy szafir jest bardzo twardy (stopień 9 w skali Mohsa), wykazuje szklisty połysk i brak łupliwości, a jego przełam jest nierówny bądź muszlowy. Często wykazuje nierówne zabarwienie, na przykład przechodzące od odcienia niebieskiego aż po prawie bezbarwną część kryształu.
Szafir (odmiana korundu) ze Sri Lanki. Fot. James St. John, licencja Creative Commons.
Szafiry znane są zwłaszcza z Myanmaru, Kaszmiru, Sri Lanki (głównie ze złóż wtórnych) oraz Australii (Nowa Południowa Walia, Queensland, Tasmania). Występują również w Brazylii, Finlandii, Indiach, Kambodży, Kenii, Malawi, Tajlandii, Tanzanii, USA (Montana) oraz Zimbabwe. Odcień kryształu jest wskazówką przy ustalaniu miejsca jego pochodzenia.
Niektóre okazy szafirów są bardzo duże. Z Myanmaru znany jest szafir ważący niemal 1000 karatów, czyli prawie 200 gramów.
FAQ
Otázka: Co je korund?
A: Korund je minerál, který se skládá z oxidu hlinitého (Al2O3). Je to velmi tvrdý minerál s Mohsovou tvrdostí 9 a běžně se používá jako brusivo.
Otázka: Jaké jsou různé barvy korundu?
A: Nejznámější barvy korundu jsou rubínová (červená) a safírová (modrá). Korund se však může vyskytovat i v jiných barvách, jako je žlutá, růžová, zelená a fialová.
Otázka: Jak vzniká korund?
A: Korund se tvoří procesem metamorfózy, který zahrnuje vysoký tlak a vysokou teplotu změna již existujících hornin. Může se také tvořit ve vyvřelých horninách procesem frakční krystalizace.
Otázka: Kde se korund nachází?
Odpověď: Korund se vyskytuje v mnoha částech světa, včetně Indie, Madagaskaru, Srí Lanky, Austrálie, Myanmaru, Spojených států, Thajska a Tanzanie.
Otázka: K čemu se korund používá?
Otázka: Jak se liší korund od diamant?
Odpověď: Korund a diamant jsou tvrdé minerály, ale diamant je tvrdší než korund a má Mohsovo hodnocení tvrdosti 10. Diamant je také úplně jiný minerál, který se skládá z čistého uhlíku, zatímco korund se skládá z hliníku a kyslíku.
Otázka: Jaká je nejcennější barva korundu?
Odpověď: Nejcennější barvy korundu jsou typicky červená (rubín) a modrá (safír), přičemž vysoce kvalitní kameny dosahují vysokých cen na trhu s drahými kameny.
Otázka: Jak poznám, že kámen je korund?
Otázka: Může být korund ošetřen nebo zušlechtěn?
Odpověď: Ano, korund lze upravit nebo zdokonalit, aby se zlepšil jeho vzhled nebo barva. Jednou z běžných úprav je tepelné zpracování, které může zlepšit čirost a barvu určitých typů korundu. Mezi další ošetření patří difúzní ošetření, které zavádí další prvky do krystalové struktury, aby se vytvořily různé barvy, a výplň lomu, která zahrnuje vyplnění povrchových lomů látkou pro zlepšení čirosti kamene.
Korund (w tym rubin i szafir)
Bardzo twardy minerał (9 stopień w skali twardości Mohsa) – ustępuje jedynie diamentowi. Chemicznie stanowi tlenek glinu, niekiedy z domieszkami żelaza, chromu oraz tytanu. Ze względu na swoją twardość nadaje się do produkcji materiałów ściernych, zwłaszcza jego odmiany drobnokrystaliczne i ziarniste. Otrzymywany jest także w sposób syntetyczny.
Korund tworzy kryształy o pokroju słupowym, niekiedy dość duże. Częste są zrosty dwóch (bliźniaki), a także wielu kryształów (bliźniaki wielokrotne). Korund nie wykazuje łupliwości, choć posiada preferowane kierunki pękania różnie położone w stosunku do ścian słupa. Przełam jest muszlowy lub zadziorowaty, a połysk szklisty, po oszlifowaniu nabierający nieco cech połysku diamentowego.
Ciemno zabarwione odmiany korundu wykazują dychroizm – zdolność do zmiany barwy w zależności od położenia kryształu względem źródła światła. Najwyraźniej jest on obserwowany w kierunkach prostopadłych do najdłuższej osi kryształów. Okazy czerwone mogą zmieniać barwę pomiędzy ciemno- i bladoczerwoną, niebieskie stają się żółtawoniebieskie. Niektóre odmiany mogą ponadto wykazywać zjawisko asteryzmu – na skutek obecności drobnych wrostków (inkluzji) wewnątrz kryształu na powierzchni oszlifowanego kamienia pojawia się połyskująca gwiazda.
Rubin (odmiana korundu) na kalcycie. Okaz z Wietnamu. Rubin ma 2 cm średnicy. Fot. Parent Géry, Wikimedia Commons.
Niektóre odmiany korundu są kamieniami szlachetnymi. Dotyczy to odmian przezroczystych:
- rubin – ciemnoczerwona odmiana,
- szafir – odmiana niebieska.
One również mogą występować zarówno w postaci naturalnej, jak i syntetycznej. Czerwone zabarwienie związane jest z domieszkami chromu, niebieskie – tytanu, natomiast żelazo jest odpowiedzialne za spektrum kolorów od żółci do ciemnobrunatnej, a nawet czarnej barwy. Zabarwienie nie zawsze jest jednolite. W kryształach mogą występować pasy o różnych odcieniach, niekiedy pojawiają się również bezbarwne smugi.