U nas zapłacisz kartą
Co to jest korund - Definicja, Właściwości i Zastosowania
Rubin
Czerwono zabarwiona, przezroczysta odmiana korundu. Swój intensywny kolor zawdzięcza śladowym ilościom chromu znajdującego się w sieci krystalicznej tlenku glinu, czyli właściwego minerału korundu. Odcień brązowy związany jest natomiast z obecnością żelaza. Dla rubinów charakterystyczne są wrostki (inkluzje) innych minerałów, zwłaszcza rutylu. Są one odpowiedzialne za niektóre efekty optyczne, w tym asteryzm.
Rubiny krystalizują często w postaci sześciobocznych słupów. Nie wykazują łupliwości, a przełam jest nierówny. Połyskują szkliście. Niekiedy zawierają igiełkowe wrostki minerału rutylu.
Rubin (odmiana korundu) razem z zoisytem. Okaz z Tanzanii, era neoproterozoiczna. Fot. James St. John, licencja Creative Commons.
Najbardziej cenione rubiny pochodzą z Myanmaru. Wydobywano je tam co najmniej od XVI wieku. Stamtąd znane są też największe okazy, ważące ponad tysiąc karatów. Bogatsze złoża znajdują się w sąsiedniej Tajlandii, ale ich czerwień jest mniej intensywna: wykazują one brązowe i brunatne odcienie. Rubiny znajdowane są również w Pakistanie, a także w Tanzanii (mają tam one charakterystyczny pokrój krótkosłupowy i tkwią w jaskrawozielonym tle skalnym). Inne stanowiska znane są z terytorium Afganistanu, Angoli, Australii, Brazylii, Chinach, Indii, Kenii, Rosji, Stanów Zjednoczonych (Karolina Północna i Południowa, Montana) oraz Zambii.
Rubiny pojawiają się w skałach przeobrażonych (np. w Kenii), magmowych głębinowych, a także magmowych wulkanicznych (na przykład w Tajlandii). Ich zawartość w nich jest jednak na tyle niewielka, że preferowane jest pozyskiwanie okazów ze złóż wtórnych, osadowych, czyli na przykład z osadów rzek zawierających okruchy niszczonych skał macierzystych rubinów. Ze względu na swoją twardość korund może bowiem przetrwać działanie intensywnych procesów wietrzenia oraz erozji. Rubiny na wtórnym złożu znane są przede wszystkim z Myanmaru, Sri Lanki oraz Tajlandii. Żwiry rzeczne są płukane, zagęszczane, a następnie ręcznie sortowane. W złożach z Myanmaru znajdowane są także liczne inne kamienie szlachetne, w tym beryle, chryzoberyle, cyrkony, granaty, szafiry i turmaliny. W sprzedaży znajdują się także ozdobne kawałki zielonkawej skały pochodzącej z Tanzanii, nazywanej anyolitem lub skałą zoisytową, w której tkwią duże rubiny, niemające jednak wartości jubilerskiej.
Zajímavá fakta o korundu
Zde jsou některá zajímavá fakta o korundu:
Korund je široce rozšířený minerál vyskytující se v mnoha částech světa. Nachází se v mnoha různých typech hornin, včetně žuly, čediče a metamorfovaných hornin. Zde jsou některá z hlavních míst, kde se korund nachází:
- Indie: Indie je jedním z největších producentů korundu na světě s ložisky ve státech Tamil Nadu, Andhra Pradesh a Karnataka.
- Madagaskar: Madagaskar je známý produkcí vysoce kvalitního korundu, zejména safírů. Ložiska se nacházejí v několika oblastech po celé zemi, včetně Ilakaka, Ambondromifehy a Sakaraha.
- Srí Lanka: Srí Lanka je dalším významným producentem korundu, zejména modrých safírů. Ložiska se nacházejí v několika oblastech po celé zemi, včetně okresu Ratnapura.
- Austrálie: Austrálie je významným producentem korundu, zejména ve formě safírů. Vklady se nacházejí v několika oblastech, včetně Nového Jižního Walesu, Queenslandu a Victorie.
- Myanmar (Barma): Myanmar je známý produkcí některých z nejlepších světových rubínů a safírů. Ložiska se nacházejí v několika oblastech po celé zemi, včetně Mogoku, Mong Hsu a státu Kachin.
- Spojené státy americké: Ložiska korundu se nacházejí na několika místech po celých Spojených státech, včetně Severní Karolíny, Montany a Wyomingu.
- Thajsko: Thajsko je známé produkcí vysoce kvalitních rubínů a safírů, zejména v provincii Chanthaburi.
- Tanzanie: Tanzanie je relativně novým zdrojem korundu s ložisky v údolí Umba a v okrese Tunduru.
Celkově se korund nachází v mnoha různých částech světa a jeho rozšířená distribuce přispívá k jeho ekonomické hodnotě a významu v mnoha průmyslových odvětvích.
Szafir
Mianem szafiru najczęściej określa się niebiesko zabarwiony korund, jednak do grupy szafiru zaliczane są także inne zabarwione korundy, poza rubinami – a więc czarne, zielone, żółte. Barwa niebieska jest skutkiem obecności w sieci krystalicznej śladowych ilości tytanu oraz żelaza. Dla wielu szafirów charakterystyczne są drobne inkluzje w postaci pęcherzyków cieczy.
Tak jak inne korundy szafir jest bardzo twardy (stopień 9 w skali Mohsa), wykazuje szklisty połysk i brak łupliwości, a jego przełam jest nierówny bądź muszlowy. Często wykazuje nierówne zabarwienie, na przykład przechodzące od odcienia niebieskiego aż po prawie bezbarwną część kryształu.
Szafir (odmiana korundu) ze Sri Lanki. Fot. James St. John, licencja Creative Commons.
Szafiry znane są zwłaszcza z Myanmaru, Kaszmiru, Sri Lanki (głównie ze złóż wtórnych) oraz Australii (Nowa Południowa Walia, Queensland, Tasmania). Występują również w Brazylii, Finlandii, Indiach, Kambodży, Kenii, Malawi, Tajlandii, Tanzanii, USA (Montana) oraz Zimbabwe. Odcień kryształu jest wskazówką przy ustalaniu miejsca jego pochodzenia.
Niektóre okazy szafirów są bardzo duże. Z Myanmaru znany jest szafir ważący niemal 1000 karatów, czyli prawie 200 gramów.
Chemické složení korundu
Korund je primárně složen z oxidu hlinitého (Al2O3), který tvoří více než 95 % jeho chemického složení. Kromě hliníku a kyslíku může korund obsahovat jako nečistoty malé množství dalších prvků, které mohou ovlivnit jeho barvu a další vlastnosti. Některé běžné nečistoty nacházející se v korundu zahrnují železo, chrom, titan a vanadium. Přítomnost těchto nečistot může vést ke vzniku různých barevných odrůd korundu, jako je rubín (červený) a safír (modrý). Přesné chemické složení korundu se může lišit v závislosti na zdroji a místě, kde se nachází, ale ve všech případech zůstává primární složkou obsah oxidu hlinitého.
Ekonomická hodnota korundu
Korund má významnou ekonomickou hodnotu díky jeho mnoha průmyslovým a drahokamovým využití. Zde jsou některé z faktorů, které přispívají k ekonomické hodnotě korundu:
- Průmyslová použití: Korund je široce používán v řadě průmyslových aplikací, včetně jako brusný, žáruvzdorný materiál, elektrický izolátor a nosič katalyzátoru. Tyto aplikace činí korund důležitým materiálem pro řadu průmyslových odvětví, včetně výroby, stavebnictví a elektroniky.
- Hodnota drahokamů: Vysoce kvalitní korundové krystaly, jako je rubín a safír, jsou vysoce ceněné drahé kameny, které se používají ve šperkařství a jiných dekorativních aplikacích. Vzácnost a krása těchto drahokamů z nich činí vysoce cenné a vyhledávané, přičemž ceny často dosahují desítek nebo dokonce stovek tisíc dolarů za karát.
- Rarita: Korund je sice poměrně běžný nerost, ale kvalitní korund v kvalitě drahokamů je poměrně vzácný. Tato vzácnost přispívá k vysoké hodnotě drahokamů korundu.
- Těžba a zpracování: Těžba a zpracování korundu vyžaduje značné investice do zařízení, práce a infrastruktury, což může rovněž přispět k ekonomické hodnotě korundu.
Celkově kombinace průmyslového použití a použití drahokamů, vzácnosti a nákladů na těžbu a zpracování přispívá k ekonomické hodnotě korundu. Globální trh s korundem je významný a odhady naznačují velikost trhu několik miliard dolarů ročně.
