U nas zapłacisz kartą
Co to jest korund - Definicja, Właściwości i Zastosowania
Szafir
Mianem szafiru najczęściej określa się niebiesko zabarwiony korund, jednak do grupy szafiru zaliczane są także inne zabarwione korundy, poza rubinami – a więc czarne, zielone, żółte. Barwa niebieska jest skutkiem obecności w sieci krystalicznej śladowych ilości tytanu oraz żelaza. Dla wielu szafirów charakterystyczne są drobne inkluzje w postaci pęcherzyków cieczy.
Tak jak inne korundy szafir jest bardzo twardy (stopień 9 w skali Mohsa), wykazuje szklisty połysk i brak łupliwości, a jego przełam jest nierówny bądź muszlowy. Często wykazuje nierówne zabarwienie, na przykład przechodzące od odcienia niebieskiego aż po prawie bezbarwną część kryształu.
Szafir (odmiana korundu) ze Sri Lanki. Fot. James St. John, licencja Creative Commons.
Szafiry znane są zwłaszcza z Myanmaru, Kaszmiru, Sri Lanki (głównie ze złóż wtórnych) oraz Australii (Nowa Południowa Walia, Queensland, Tasmania). Występują również w Brazylii, Finlandii, Indiach, Kambodży, Kenii, Malawi, Tajlandii, Tanzanii, USA (Montana) oraz Zimbabwe. Odcień kryształu jest wskazówką przy ustalaniu miejsca jego pochodzenia.
Niektóre okazy szafirów są bardzo duże. Z Myanmaru znany jest szafir ważący niemal 1000 karatów, czyli prawie 200 gramów.
Korund (w tym rubin i szafir)
Bardzo twardy minerał (9 stopień w skali twardości Mohsa) – ustępuje jedynie diamentowi. Chemicznie stanowi tlenek glinu, niekiedy z domieszkami żelaza, chromu oraz tytanu. Ze względu na swoją twardość nadaje się do produkcji materiałów ściernych, zwłaszcza jego odmiany drobnokrystaliczne i ziarniste. Otrzymywany jest także w sposób syntetyczny.
Korund tworzy kryształy o pokroju słupowym, niekiedy dość duże. Częste są zrosty dwóch (bliźniaki), a także wielu kryształów (bliźniaki wielokrotne). Korund nie wykazuje łupliwości, choć posiada preferowane kierunki pękania różnie położone w stosunku do ścian słupa. Przełam jest muszlowy lub zadziorowaty, a połysk szklisty, po oszlifowaniu nabierający nieco cech połysku diamentowego.
Ciemno zabarwione odmiany korundu wykazują dychroizm – zdolność do zmiany barwy w zależności od położenia kryształu względem źródła światła. Najwyraźniej jest on obserwowany w kierunkach prostopadłych do najdłuższej osi kryształów. Okazy czerwone mogą zmieniać barwę pomiędzy ciemno- i bladoczerwoną, niebieskie stają się żółtawoniebieskie. Niektóre odmiany mogą ponadto wykazywać zjawisko asteryzmu – na skutek obecności drobnych wrostków (inkluzji) wewnątrz kryształu na powierzchni oszlifowanego kamienia pojawia się połyskująca gwiazda.
Rubin (odmiana korundu) na kalcycie. Okaz z Wietnamu. Rubin ma 2 cm średnicy. Fot. Parent Géry, Wikimedia Commons.
Niektóre odmiany korundu są kamieniami szlachetnymi. Dotyczy to odmian przezroczystych:
- rubin – ciemnoczerwona odmiana,
- szafir – odmiana niebieska.
One również mogą występować zarówno w postaci naturalnej, jak i syntetycznej. Czerwone zabarwienie związane jest z domieszkami chromu, niebieskie – tytanu, natomiast żelazo jest odpowiedzialne za spektrum kolorów od żółci do ciemnobrunatnej, a nawet czarnej barwy. Zabarwienie nie zawsze jest jednolite. W kryształach mogą występować pasy o różnych odcieniach, niekiedy pojawiają się również bezbarwne smugi.
Korund – twardy materiał spod naszych stóp
Nazwa ta wywodzi się z sanskrytu i oznacza „rubin”. Nie bez przyczyny, bowiem słowem tym określa się związek tlenu i glinu, który, powstając w specyficznych warunkach może utworzyć cenne kryształy jubilerskie. Minerał ma też bardzo korzystne właściwości w kontekście materiału ściernego. Przede wszystkim, to jedna z najtwardszych, występujących na ziemi substancji, która dodatkowo ma doskonałą wytrzymałość temperaturową.
Z przyczyn oczywistych, rubiny, szafiry i inne kamienie jubilerskie nie wykorzystuje się jako piasek do piaskarki. Do tego celu służy naturalny korund, który nie ma wysokich walorów estetycznych lub produkt syntetyczny. Odpowiednio przygotowana frakcja materiału pozwala obrabiać nawet najtwardsze tworzywa, takie jak stal czy żelazo. Piasek do piaskowania z korundu ma również dodatkową cechę – posiada ostre krawędzie ziaren, dzięki którym proces czyszczenia jest bardziej efektywny.
Ekonomická hodnota korundu
Korund má významnou ekonomickou hodnotu díky jeho mnoha průmyslovým a drahokamovým využití. Zde jsou některé z faktorů, které přispívají k ekonomické hodnotě korundu:
- Průmyslová použití: Korund je široce používán v řadě průmyslových aplikací, včetně jako brusný, žáruvzdorný materiál, elektrický izolátor a nosič katalyzátoru. Tyto aplikace činí korund důležitým materiálem pro řadu průmyslových odvětví, včetně výroby, stavebnictví a elektroniky.
- Hodnota drahokamů: Vysoce kvalitní korundové krystaly, jako je rubín a safír, jsou vysoce ceněné drahé kameny, které se používají ve šperkařství a jiných dekorativních aplikacích. Vzácnost a krása těchto drahokamů z nich činí vysoce cenné a vyhledávané, přičemž ceny často dosahují desítek nebo dokonce stovek tisíc dolarů za karát.
- Rarita: Korund je sice poměrně běžný nerost, ale kvalitní korund v kvalitě drahokamů je poměrně vzácný. Tato vzácnost přispívá k vysoké hodnotě drahokamů korundu.
- Těžba a zpracování: Těžba a zpracování korundu vyžaduje značné investice do zařízení, práce a infrastruktury, což může rovněž přispět k ekonomické hodnotě korundu.
Celkově kombinace průmyslového použití a použití drahokamů, vzácnosti a nákladů na těžbu a zpracování přispívá k ekonomické hodnotě korundu. Globální trh s korundem je významný a odhady naznačují velikost trhu několik miliard dolarů ročně.
Korund – co to jest i dlaczego tak dobrze sprawdza się jako ścierniwo do piaskowania?
Poprzez proces piaskowania, można przygotować odpowiednią fakturę powierzchni nawet najtwardszego metalu. Do tego celu potrzeba jednak wytrzymałego produktu ścierającego. Zwykle standardowe maszyny obsługiwane są z wykorzystaniem zwykłego piasku kwarcowego. Przy bardziej wymagających powierzchniach, można zastosować korund. To materiał o dużej wytrzymałości, który świetnie sprawdzi się do obróbki twardych elementów…
