U nas zapłacisz kartą
Czy chory na raka może bezpiecznie przebywać na słońcu?
Czy koordynator informuje chorego o przebiegu terapii
Miesiąc temu zdiagnozowano u mnie nowotwór. Konsylium ustaliło, że muszę przejść serię naświetlań. Szpital nie poinformował mnie jednak, kiedy rozpocznę radioterapię. Czy ma obowiązek poinformować mnie o ustalonym planie leczenia?
Pakiet onkologiczny ustanowił nową zupełnie nowa funkcję – koordynatora medycznego, który ma nadzorować proces leczenia pacjenta. Swojego koordynatora powinien mieć przydzielonego każdy pacjent, który korzysta z szybkiej ścieżki onkologicznej. Ma on ułatwić mu przechodzenie przez poszczególne etapy leczenia. Wspiera chorego, udzielając mu wszystkich niezbędnych informacji, pomaga załatwić procedury administracyjne i kontaktować się z lekarzami. A zatem to ta osoba powinna być w stałym kontakcie z pacjentem i poinformować go o terminach planowanych zabiegów i miejscu ich wykonania. Koordynator ma towarzyszyć pacjentowi aż do zakończenia leczenia. Szpital nie może się tłumaczyć brakiem koordynatorów, ponieważ otrzymuje od NFZ wynagrodzenie za ich działalność. Zasada obowiązuje jednak tylko w tych placówkach medycznych, które przystąpiły do pakietu onkologicznego. Warto więc sprawdzić, czy szpital podpisał umowę z NFZ w tej sprawie.
Par. 1 rozporządzenia ministra zdrowia z 20 października 2014 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz.U. poz. 1441).
Promienie UV a nowotwory
Promieniowanie ultrafioletowe (UV) z słońca może powodować uszkodzenia DNA w komórkach skóry, co prowadzi do mutacji, które mogą wywołać rozwój raka skóry, w tym groźnego melanoma. Oparzenia słoneczne, zwłaszcza te powtarzające się w dzieciństwie, mogą zdecydowanie zwiększyć ryzyko zachorowania na tego typu raka w późniejszym okresie życia.
Jednakże, jak ta ekspozycja na słońce wpływa na osoby, które już zmagają się z innymi rodzajami nowotworów, to zdecydowanie bardziej skomplikowane zagadnienie. Po pierwsze, niektóre terapie przeciwnowotworowe mogą zwiększyć wrażliwość skóry na promieniowanie UV, zwiększając ryzyko oparzeń słonecznych i potencjalnie przyczyniając się do rozwoju nowych nowotworów skóry. Ponadto, osoby z nowotworami często mają osłabiony układ odpornościowy, co może utrudniać skórze odpowiednie reagowanie na uszkodzenia spowodowane przez promieniowanie UV.
Co więcej, niektóre rodzaje nowotworów, takie jak rak piersi lub rak prostaty, mogą być związane z poziomem witaminy D w organizmie – witaminy, której syntezę w naszym ciele pobudza właśnie ekspozycja na słońce. W tych przypadkach, odpowiednia ekspozycja na słońce może być korzystna, ale zawsze należy to zrównoważyć z ryzykiem związanym z ekspozycją na promieniowanie UV.
Wszystko to pokazuje, że podczas gdy ekspozycja na słońce jest ważna dla zdrowia, to osoby zmagające się z nowotworami muszą podejść do niej z dużą ostrożnością. Zawsze należy konsultować się z lekarzem przed podjęciem decyzji o spędzaniu czasu na słońcu, zwłaszcza jeśli osoba jest w trakcie leczenia przeciwnowotworowego.
Nowotwór a dieta. Jakich produktów unikać?
W chorobie nowotworowej należy zrezygnować ze spożywania produktów i potraw smażonych, wędzonych, grillowanych w sposób tradycyjny, peklowanych, marynowanych czy takich, których przygotowanie wymagało użycia dużej ilości soli (sól, która nadaje smaku potrawom, śmiało można zastąpić ziołami). Niewskazane są także te wielokrotnie odgrzewane. Nie zaleca się posiłków zawierających surowe lub niedogotowane mięso (np. tatar), ryby (np. sushi) lub jajka (np. domowy majonez, tiramisu). Trzeba ograniczyć czerwone mięso.
Złym wyborem będzie przetworzona żywność. Powinno się wystrzegać dań typu fast-food, gotowych do odgrzania, wędlin i przetworów mięsnych, które mają mało wartości odżywczych, a poza tym są z reguły ciężkostrawne i mogą być przyczyną wielu nieprzyjemnych dolegliwości. Mogą one też zawierać niekorzystne dla zdrowia dodatki do żywności. Ważne, by przed zakupem czytać etykiety produktów spożywczych. Jeśli znajdują się na nich: azotany, azotyny, aromaty dymu wędzarniczego, glutaminian sodu, syropy glukozowo-fruktozowe - odstawiamy je na półkę.
Cukier w postaci ciast, ciasteczek, batoników czy słodkich napojów nie ma żadnych właściwości odżywczych. Zdecydowanie korzystniejszym wyborem będą owoce (z ich pomocą również można przygotować smaczny deser), ale także np. batony zbożowe.
W trakcie leczenia należy unikać wszelkich używek, w tym alkoholu. Alkohol osłabia odporność, co więcej, wpływa negatywnie na pracę wielu narządów.
Osoby, które są w trakcie leczenia przeciwnowotworowego powinny również unikać:
- grejpfrutów i soku grejpfrutowego (to owoc, więc niby powinien nieść wiele korzyści, ale związki w nim zawarte wchodzą w interakcje ze stosowanymi lekami, zaburzając ich działanie),
- niemytych warzyw i owoców, które mogą być źródłem bakterii, pasożytów,
- serów i produktów mlecznych niepasteryzowanych,
- napojów gazowanych.
Nowotwór a dieta. Po co sięgać?
Jak już wspominaliśmy, w diecie osoby chorej na raka bardzo ważną rolę pełni białko. Dzienne zapotrzebowanie na ten składnik wynosi 15-20 proc. energetyczności diety. Jak się podkreśla, proporcja białka pochodzenia roślinnego i zwierzęcego powinna wynosić 1:1. W czym znajdziemy białko? W mięsie (najlepiej chudym), rybach, jajach, serach twarogowych czy jogurtach.
Węglowodany z kolei powinny dostarczać ok. 55 proc. diety. Nie wszystkie będą jednak dobre dla chorego. Uwaga na węglowodany proste. To nic innego jak cukier, słodkie przekąski, a także dżemy wysokosłodzone. Cukier sprawia, że komórki nowotworowe rosną. Warto postawić natomiast na pełnoziarniste produkty zbożowe, np. kasze, ryż, pieczywo, makaron oraz warzywa i owoce. Co do tych ostatnich, powinny znaleźć się one w każdym posiłku.
Nie mniej ważne są tłuszcze. Powinny one stanowić ok. 25-30 proc. dziennego zapotrzebowania. Ich podstawowym źródłem w tego typu diecie są: ryby, chude mięso drobiowe (bez skóry), cielęcina, mięso z królika, oleje roślinne, nasiona (np. dyni czy słonecznika) i orzechy. Ograniczyć należy tłuszcz pochodzący z wieprzowiny i wołowiny, podroby oraz smalec i tłuste sery, które są źródłem cholesterolu i tłuszczów nasyconych. Produkty takie jak ryby morskie, olej rzepakowy, lniany, sojowy, oliwa z oliwek, orzechy włoskie, migdały są natomiast źródłem pożądanych kwasów tłuszczowych omega-3. W chorobie nowotworowej przypisuje im się takie właściwości jak wzmacnianie odporności, zmniejszanie stanu zapalnego, spowalnianie wzrostu guza oraz hamowanie przerzutów. Tłuszcze roślinne zaleca się spożywać na surowo - jako dodatek np. do sałatek.
A co jest źródłem witamin i minerałów ważnych w chorobie nowotworowej?
Dieta w chorobie nowotworowej. Jak powinna odżywiać się osoba chora na raka?
To, po jakie produkty sięgamy, nabiera szczególnego znaczenia w chorobie, zwłaszcza nowotworowej. Musimy zapewnić odpowiednią podaż wszystkich niezbędnych składników odżywczych, by organizm miał siłę do walki i mógł lepiej znieść wycieńczające leczenie. Nie ma jednej, uniwersalnej diety w przypadku raka - zalecenia i przeciwwskazania dietetyczne w chorobach nowotworowych zależą od wielu czynników, m.in. umiejscowienia nowotworu, stopnia zaawansowania choroby, innych chorób przewlekłych, sposobu leczenia czy niedoborów, jakie występują u pacjenta. Niemniej, niektóre rekomendacje żywieniowe są wspólne dla wszystkich.
W diecie osoby chorej na raka nie może zabraknąć niezbędnych składników odżywczych. Po jakie produkty chory powinien sięgać, a jakich unikać? / 123RF/PICSEL
