U nas zapłacisz kartą
Jak rozpoznać objawy raka? Kluczowe sygnały, na które warto zwrócić uwagę
Ile osób co roku w Polsce umiera na nowotwór?
Każdego roku w Polsce około 170 tysięcy dowiaduje się o chorobie nowotworowej, a niemal milion żyje i leczy już zdiagnozowanego raka[3]. Jak wynika z szacunków, liczba ta będzie rosła i około 2030 roku może sięgnąć niemal 200 tysięcy osób rocznie.
Mimo że dane te mogą budzić przerażenie, na tle świata Polska plasuje się dość dobrze. Z danych raportu „Health at a Glance 2021” wynika, że w naszym kraju choruje średnio 267 osób na 100 tysięcy, podczas gdy w krajach OECD – 294 osoby na 100 tysięcy.
Problemem jest za to wysoki wskaźnik umieralności z powodu nowotworów złośliwych, który jest jednym z najwyższych spośród krajów OECD[4]. Dla obniżenia tego wskaźnika kluczowe jest częstsze przeprowadzanie badań profilaktycznych, które pomogą w porę rozpoznać początki choroby nowotworowej i rozpocząć konieczne leczenie.
Pierwsze objawy raka nie są charakterystyczne
Pierwsze objawy raka mogą być typowe dla rodzaju choroby, podczas gdy w innych przypadkach są bardziej ogólne. To sprawia, że można błędnie przypisać je innym przyczynom, jak np. stres czy przepracowanie. Czujność powinna wzbudzić sytuacja, gdy występują jednocześnie.
Nowotwory powodują 1 na 4 zgony w Polsce i są drugą ich najczęstszą przyczyną zaraz po schorzeniach układu krążenia. Z chorobą nowotworową żyje 440 tysięcy osób, ale umiera 1,17 miliona osób rocznie.
Znajomość wczesnych objawów nowotworu pomaga rozpoznać chorobę, gdy są największe szanse na wyleczenie. W jej przypadku liczy się czas, czyli wczesne rozpoznanie.
Pierwsze objawy raka
Wczesna wykrywalność nowotworów ma kluczowe znaczenie dla skuteczności terapii onkologicznej. Chorzy z nowotworami rozpoznanymi we wcześniejszych stopniach zaawansowania mają znacznie większe szanse na wyleczenie. Potencjalne objawy raka powinny skłonić do szybkiej wizyty u specjalisty. Warunkiem sukcesu jest czujność onkologiczna, która powinna obowiązywać zarówno lekarzy, jak i społeczeństwo.
Jak podkreślają eksperci, kluczowe jest dążenie do rozpoznawania nowotworów złośliwych we wczesnych stadiach klinicznego zaawansowania. Należy pamiętać, że szansa wyleczenia chorych z tej grupy jest znacząco większa niż chorych z uogólnionym, przerzutowym procesem nowotworowym.
Początkowe fazy rozwoju nowotworów złośliwych często są bezobjawowe lub skąpo objawowe. Wczesne objawy raka bywają niecharakterystyczne i uznawane za związane z banalnymi schorzeniami, takimi jak przeziębienie lub niestrawność.
Zdarza się, że symptomy choroby nowotworowej są składane na karb podeszłego wieku lub przemęczenia. Objawy raka mogą być związane z konkretnym umiejscowieniem nowotworu, mogą także stanowić jego ogólnoustrojową manifestację.
Społeczeństwo, jak i lekarzy powinna obowiązywać tzw. czujność onkologiczna, wyrażająca się m.in. edukowaniem, znajomością i aktywnym poszukiwaniem potencjalnych symptomów i objawów raka, a w przypadku ich stwierdzenia – szybkim rozpoczęciem podstawowej diagnostyki.
Warto pamiętać, że nie wystarczy sama znajomość objawów raka. Wystąpienie niepokojących symptomów powinno być rozumiane jako sygnał konieczności szukania pomocy medycznej.
Zobacz także
Rak żołądka: ból w nadbrzuszu, krwiste lub fusowate wymioty, smoliste stolce, brak apetytu, niechęć do mięsa, utrata wagi, wyczuwalny guz w nadbrzuszu
Rak odbytnicy i jelita grubego: naprzemienne zaparcia i biegunki, świeża krew w stolcu, stolce ze śluzem, uczucie niepełnego wypróżnienia, niedokrwistość, utrata wagi
Rak nerki: krwiomocz, bolesność okolicy lędźwiowej, wyczuwalny guz, utrata wagi, niedokrwistość
Rak trzustki: chudnięcie, stale utrzymujący się ból w jamie brzusznej, tępy, zmniejszający się w pozycji kolankowo-łokciowej, żółtaczka, nawracające zapalenia zakrzepowe kończyn dolnych (często po jednej stronie)
Rak piersi: guz w piersi, wyciek z brodawki (krwisty lub surowiczy), zmiana w wyglądzie brodawki (owrzodzenie, wciągnięcie), zmiany w obrębie skóry piersi (wciągnięcie, owrzodzenie, objaw „skórki pomarańczowej”
Rak trzonu macicy: nieregularne krwawienia (szczególnie w okresie menopauzy lub zwłaszcza po menopauzie),
Rak jajnika: często brak objawów, ból w czasie stosunku, uczucie pełności w dole brzucha,
Rak jądra: guz w obrębie jądra lub najądrza, powiększenie jednego jądra w stosunku do drugiego, zapalenie najądrza, często współtowarzyszy ginekomastia (przerost gruczołu piersiowego), często przerzuty odległe są pierwszym objawem raka jądra (płuco, kręgosłup, węzły chłonne)
Rak pęcherza moczowego: krwiomocz, trudności w oddawaniu moczu
Pamiętać trzeba o jednym - im wcześniej wykryjemy u siebie zmiany nowotworowe, tym większa jest szansa, że wyjdziemy z nich obronną ręką. Tę chorobę lepiej - jak wiele innych - jest leczyć w stadium początkowym. Gdy wykryjemy u siebie nowotwór odpowiednio wcześnie, jest duża szansa na całkowity powrót do zdrowia.
Profesor Skalski o stanie zdrowia przemarzniętego Adasia:
Jak wcześnie wykryć raka? Zalecane badania
Nie ma potrzeby, aby objawy sugerujące nowotworów musiały być zawsze konsultowane i rozpoznawane przez onkologa. Wstępna diagnostyka powinna leżeć w kompetencjach lekarza rodzinnego. Lekarze POZ stoją na pierwszej linii frontu walki z rakiem, i to od ich wiedzy oraz zaangażowania zależy, czy dyskretne objawy choroby zostaną właściwie powiązane z procesem nowotworowym.
Jeżeli potencjalne objawy raka niepokoją nas, to mamy prawo i powinniśmy domagać się specjalistycznych badań.
Zaniepokojony pacjent, który wykrył u siebie potencjalne objawy nowotworu ma prawo i powinien domagać się otrzymania skierowania na stosowne badania specjalistyczne lub wystawienia tzw. zielonej karty diagnostyki i leczenia onkologicznego. (DILO).
Konsultacja lekarska rozpoczyna się od zebrania wywiadu i informacji na temat stanu zdrowia Pacjenta, niepokojących objawów, przyjmowanych leków oraz chorób towarzyszących. Ważną zasadą, którą należy kierować się u chorych z podejrzeniem nowotworu jest zasada zwiększonego prawdopodobieństwa. Oznacza to, że należy poszukiwać nowotworów najbardziej prawdopodobnych, tzn. u palaczy – nowotworów tytoniozależnych, a u chorych z marskością wątroby – raka wątrobowokomórkowego.
W wykrywaniu choroby nowotworowej we wczesnym stadium zaawansowania przydatne są:
- Badania laboratoryjne – odchylenia w wynikach mogą sugerować chorobę nowotworową
- Zbadanie poziomu markerów nowotworowych
- Przeprowadzenie wywiadu rodzinnego – ustalenie czy w danej rodzinie występowały już nowotwory
- Badania obrazowe – diagnostyka onkologiczna z wykorzystaniem USG, tomografii komputerowej, badanie rezonansem magnetycznym, badanie RTG, pozytonowy tomograf emisyjny PET
