U nas zapłacisz kartą
Jak skutecznie leczyć egzemę - Poradnik i Strategie
Egzema u dzieci
Egzema u dzieci może być spowodowana kontaktem z substancjami uczulającymi. Należą do nich barwniki, konserwanty oraz metale – między innymi nikiel, będący częstym materiałem zapięć w dziecięcych ubrankach. Do konserwantów, które mogą zwiększać ryzyko powstania egzemy u dzieci zalicza się np. formaldehyd. Uczulające działanie wykazuje również lanolina zawarta w kosmetykach. Jest to wosk, w skład którego wchodzą estry kwasów tłuszczowych oraz sterole (np. cholesterol). Lanolina znalazła szerokie zastosowanie w kosmetyce – bardzo dobrze się wchłania, a także wykazuje właściwości nawilżające i wspomaga naturalną barierę ochronną naskórka, jednak pomimo tego niejednokrotnie doprowadza do powstania egzemy na delikatnej skórze dziecka. Wyprysk u dzieci lokalizuje się najczęściej na plecach lub ramionach. Tam, gdzie znajdują się metalowe guziki od ubranek. Początkowo skóra jest zaczerwieniona, pokryta małymi grudkami, które po czasie przekształcają się w pęcherzyki – wypryski na skórze są wypełnione płynem.
Wśród rodzajów egzemy, która może dotknąć dzieci częstą dolegliwością jest wyprysk łojotokowy. Zmiany w tej postaci przybierają postać tłustych, szaro żółtych łusek i strupów. Widoczne jest wyraźne ścieńczenie skóry. Towarzyszy temu rumień i wysięk. Wykwity pojawiają się na owłosionej skórze głowy (ciemieniucha), mogą się stopniowo rozszerzać, zajmując czoło, okolicę małżowin usznych, policzki, szyję. Wraz z pojawieniem się pierwszych zmian u dziecka wskazane jest delikatne wyczesywanie łuski przy użyciu szczotek z miękkim włosiem. Rekomendowane jest również w tym przypadku stosowanie preparatów zmiękczających skórę. W przypadku rozwoju większego stanu zapalnego z wykwitami sączącymi lub w łojotokowym zapaleniu skóry zajmującym rozległe powierzchnie, w tym okolicę pieluszkową, wskazana jest konsultacja dermatologiczna.
Czym jest egzema
Egzema, inaczej określana jako wyprysk atopowy, to dość ogólne określenie powierzchniowych zmian skórnych o charakterze zapalnym. Co ważne stan zapalny występujący w przebiegu egzemy nie ma charakteru infekcyjnego. Zmiany skórne mogą przybierać różne formy od nadmiernej suchości i podrażnienia aż do miejscowo występujących pęknięć i ran. Zazwyczaj egzema ma charakter przewlekły, jednak schorzenie to nasila się w różnych okresach życia pacjenta. Egzema nie jest chorobą zakaźną, więc nie można się nią zarazić. Jest natomiast schorzeniem dziedzicznym. Jej leczenie sprowadza się do maksymalnego wydłużenia okresów remisji poprzez odpowiednią pielęgnację skóry oraz unikanie kontaktu z substancjami i czynnikami wywołującymi zaostrzenie egzemy.
Choroba znacznie obniżą komfort życia pacjenta. Nie tylko przez dokuczliwe objawy stanu zapalnego występujące na powierzchni skóry, jak świąd, pieczenie, zaczerwienienie i obrzęk skóry, ale również ze względu na mało estetycznie wyglądające zmiany, które często umiejscowione są na twarzy czy dłoniach. Bywa, że pacjenci z ostrą egzemą unikają kontaktów towarzyskich, a nawet wyjścia do pracy.
Dieta i domowe sposoby w walce z egzemą
Odpowiednia dieta w walce z egzemą jest kluczowa w łagodzeniu dolegliwości i zapobieganiu nawrotom. Jej podstawa powinna opierać się na wyeliminowaniu składników, których działanie predysponuje do alergii lub nadwrażliwości. Bardzo często za powstanie zmian odpowiada mleko krowie, jajka czy tłuszcze zwierzęce. Warto również ograniczyć spożycie kofeiny, herbaty oraz alkoholu, gdyż zaostrzają objawy egzemy. W ciągu dnia poleca się picie naparów z pokrzywy oraz korzenia łopianu. Należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu. Domowe sposoby w leczeniu egzemy polegają na kąpielach i stosowaniu okładów. W przypadku egzemy pojawiającej się między innymi na dłoniach bardzo dobrze sprawdzi się smarowanie zmian maścią nagietkową i żywokostową. Składniki w nich zawarte przyspieszają gojenie podrażnionych miejsc. Można również zastosować okłady z aloesu – skutecznie łagodzą zmiany zapalne. Jeśli egzema dotknęła całe ciało, szczególnie pomocne jest stosowanie ciepłych kąpieli z dodatkiem nadmanganianu potasu lub z dwiema łyżeczkami sody oczyszczonej.
Odpowiednia pielęgnacja skóry jest podstawą w leczeniu atopowego zapalenia skóry – musi być stosowana zarówno w trakcie zaostrzenia objawów, jak i remisji. Osoby cierpiące na AZS powinny sięgać po preparaty przeznaczone dla skóry atopowej. Zawarte w nich składniki łagodzą stan zapalny i wspomagają odbudowę naturalnej bariery hydrolipidowej skóry. Skóra atopowa jest wymagająca i w wielu przypadkach reaguje podrażnieniem, swędzeniem oraz zaostrzeniem przebiegu. Ważne jest, aby wychodząc na zewnątrz stosować filtry ochronne o wysokim SPF i zakrywać możliwie duże powierzchnie ciała najlepiej jasnymi, przewiewnymi tkaninami. Nadmierna potliwość powoduje szybsze przesuszanie skóry, stąd konieczne jest odpowiednie dbanie o higienę.
Egzema – przyczyny
Jaki są przyczyny egzemy? W przypadku tej dermatozy nie istnieje niestety jedna przyczyna, która odpowiadałaby za pojawianie się stanu zapalnego oraz pozostałych objawów. Podobnie jak w przypadku AZS, na występowanie choroby składają się zarówno czynniki genetyczne, immunologiczne oraz środowiskowe. Należy mieć na uwadze, że na pojawienie się tej choroby szczególnie narażone są osoby, których skóra ma na co dzień kontakt z różnego rodzaju substancjami chemicznymi, jak rozpuszczalniki, farby, detergenty, proszki, tworzywa sztuczne czy metale. Równie duży wpływ na pojawienie się egzemy ma spożywana przez nas żywność. To właśnie ze względu na złożone przyczyny egzemę na skórze możemy podzielić na:
- endogenną – wywołują ją czynniki wewnętrzne, jak nieprawidłowa odpowiedź układu immunologicznego, zaburzenia gospodarki hormonalnej czy predyspozycje genetyczne,
- egzogenną – wywołuje ją czynnik zewnętrzny, na który wrażliwa jest dana osoba.Niektóre badania wykazują, że u osób, które cierpią na egzemę, występuje mutacja genu, który odpowiada za wytwarzanie filagryny. Filagryna jest rodzajem aminokwasu, który pomaga skórze w wytwarzaniu odpowiedniej warstwy ochronnej na skórze. Jeśli tego białka jest za mało, skóra zaczyna tracić wilgoć, czego efektem jest z kolei duża suchość skóry i większa podatność na infekcje.
Egzema – jak wygląda? Rodzaje egzemy
Jak już wspomniano, egzema sama w sobie nie jest jednostką chorobową, a zespołem objawów, które nie zawsze wyglądają w ten sam sposób, a oprócz tego mogą różnić się rozmieszczeniem na ciele. W przypadku rodzajów egzemy możemy wyróżnić:
- wyprysk kontaktowy – najczęściej spotykana forma egzemy. Ze względu na to, że egzema kontaktowa powstaje w wyniku działania na skórę substancji drażniących lub uczulających, dzieli się ją na alergiczną i niealergiczną (z podrażnienia),
- wyprysk zawodowy – wywołują go substancje alergizujące lub drażniące, z którymi chora osoba ma kontakt na co dzień w swojej pracy. Zmiany pojawiają się przede wszystkim na kończynach górnych,
- wyprysk łojotokowy – to przewlekła choroba, która wiąże się z nadmiernym wydzielaniem sebum przez gruczoły łojowe. Może występować zarówno u osób dorosłych i niemowląt,
- wyprysk podudzi – dotyczy głównie starszych osób. Zmiany najczęściej są zlokalizowane w okolicy podudzi i wraz z nimi mogą występować owrzodzenia. Podstawą do jego występowania jest przewlekła niewydolność krążeniowa. Przyczyną mogą być niewielkie urazy, zakażenia bakteryjne lub czynniki drażniące,
- wyprysk pieniążkowaty – odmiana wyprysku kontaktowego. Jego powodem występowania jest nadwrażliwość organizmu na alergeny bakteryjne, przede wszystkim paciorkowce, choć główna przyczyna w dalszym ciągu nie została poznana,
- wyprysk potnicowy – dotyczy głównie dłoni i stóp, jej cechą charakterystyczną są pęcherzyki, które przy wtórnym zakażeniu wypełnione są ropną treścią, mogą pojawiać się bolesne nadżerki, a przebieg choroby jest przewlekły,
- wyprysk fotoalergiczny – występuje na odkrytych częściach ciała, które są wystawione na działanie promieni słonecznych. Po kontakcie z nimi na skórze występuje wysypka, pęcherzyki i rumień,
- wyprysk modzelowaty – podobnie jak w przypadku wyprysku potnicowego, wykwity są umiejscowione na dłoniach i stopach. Ten rodzaj egzemy może mieć związek z zaburzeniami hormonalnymi, alergią kontaktową lub częstymi urazami mechanicznymi,
- wyprysk dziecięcy – pojawia się w okolicy skóry głowy, na której widoczny jest rumień, łojotok, a często także zmiany o charakterze wysiękowym.
Leczenie egzemy
Podstawą w leczeniu egzemy jest rozpoznanie rodzaju zmian skórnych oraz przyczyny jej powstania. Jeśli uda się zidentyfikować czynnik wywołujący wyprysk, należy bezwzględnie go unikać. Do zwalczania zmian chorobowych stosuje się szeroką gamę leków o działaniu przeciwzapalnym, wspierających organizm w walce ze schorzeniami. W przypadku egzemy obejmującej skórę głowy zalecane są płyny i roztwory na skórę, natomiast zmiany na nieowłosionej skórze głowy są leczone za pomocą maści i kremów. Główną grupę preparatów farmakologicznych stanowią stosowane miejscowo kortykosteroidy. Ze względu na moc działania są one podzielone na:
- słabe np. hydrokortyzon,
- średnio silne np. betametazon,
- silne np. mometazon,
- bardzo silne np. klobetazol.
W przypadku stwierdzenia towarzyszącego nadkażenia bakteryjnego lekarz może zalecić stosowanie prepartów mających w swoim składzie zarówno antybiotyki, jak i sterydy. Wyprysk łojotokowy wymaga włączenia dodatkowej terapii przeciwgrzybiczej. W zależności od nasilenia zmian chorobowych zazwyczaj leczenie rozpoczyna się od silnego preparatu sterydowego, a następnie zastępuje się go słabszym lekiem. Za bezpieczny czas stosowania sterydów o średniej mocy uznaje się u dorosłych – 12 tygodni, a u dzieci, ze względu na dużo delikatniejszą skórę – 4 tygodnie. Szczególną ostrożność należy zachować, aplikując kortykosterydy na skórę twarzy. Wówczas zalecane jest stosowanie słabych sterydów przez maksymalnie 7 dni. W przeciwnym razie skutki uboczne, takie jak: ścieńczenie skóry, rozszerzenie naczynek lub rumień mogą być trwałe. Szczególnie niebezpieczne może okazać się stosowanie sterydów na okolice oczu. Grozi to rozwojem jaskry i zaćmy. Pod żadnym pozorem nie można stosować ich do robienia opatrunków. Należy zachować ostrożność, aplikując je w fałdy skórne np. pod pachami. Do innych działań niepożądanych zalicza się: rozstępy, posterydowe zapalenie skóry, trądzik posterydowy oraz zwiększenie skłonności do nadkażeń bakteryjnych. Dlatego te substancje powinny być zawsze używane zgodnie z zaleceniami lekarza. Alternatywą dla sterydów jest takrolimus – inhibitor kalcyneuryny o działaniu przeciwzapalnym, dostępny na rynku w postaci maści. Nie wykazuje powikłań miejscowych, jest bezpieczny i powszechnie stosowany.
