U nas zapłacisz kartą
Zrozumienie i Zarządzanie Egzemą na Skórze - Praktyczne Porady i Rozwiązania
Czy egzema jest zaraźliwa?
Egzema, jako stan kliniczny, nie jest zaraźliwą przypadłością. Nie wynika bowiem z przyczyn infekcyjnych. Poprzez kontakt ze zmianami skórnymi pacjenta nie można zarazić się tym schorzeniem. Nie można zarazić się również w sposób pośredni, czyli na przykład poprzez używanie tych samych przedmiotów. Egzema w większości przypadków ma bowiem podłoże alergiczno-zapalne.
Skłonność do niektórych schorzeń objawiających się zmianami wypryskowymi może mieć podłoże genetyczne, choć nie znamy jednego konkretnego genu, którego mutacja odpowiadałaby za pojawienie się objawów chorobowych. Skłonność do reagowania układu immunologicznego na niektóre alergeny może mieć tło genetyczne, jednak nadal nie znamy dokładnej etiopatogenezy schorzeń wypryskowych.
Leczenie egzemy
Podstawą w leczeniu egzemy jest rozpoznanie rodzaju zmian skórnych oraz przyczyny jej powstania. Jeśli uda się zidentyfikować czynnik wywołujący wyprysk, należy bezwzględnie go unikać. Do zwalczania zmian chorobowych stosuje się szeroką gamę leków o działaniu przeciwzapalnym, wspierających organizm w walce ze schorzeniami. W przypadku egzemy obejmującej skórę głowy zalecane są płyny i roztwory na skórę, natomiast zmiany na nieowłosionej skórze głowy są leczone za pomocą maści i kremów. Główną grupę preparatów farmakologicznych stanowią stosowane miejscowo kortykosteroidy. Ze względu na moc działania są one podzielone na:
- słabe np. hydrokortyzon,
- średnio silne np. betametazon,
- silne np. mometazon,
- bardzo silne np. klobetazol.
W przypadku stwierdzenia towarzyszącego nadkażenia bakteryjnego lekarz może zalecić stosowanie prepartów mających w swoim składzie zarówno antybiotyki, jak i sterydy. Wyprysk łojotokowy wymaga włączenia dodatkowej terapii przeciwgrzybiczej. W zależności od nasilenia zmian chorobowych zazwyczaj leczenie rozpoczyna się od silnego preparatu sterydowego, a następnie zastępuje się go słabszym lekiem. Za bezpieczny czas stosowania sterydów o średniej mocy uznaje się u dorosłych – 12 tygodni, a u dzieci, ze względu na dużo delikatniejszą skórę – 4 tygodnie. Szczególną ostrożność należy zachować, aplikując kortykosterydy na skórę twarzy. Wówczas zalecane jest stosowanie słabych sterydów przez maksymalnie 7 dni. W przeciwnym razie skutki uboczne, takie jak: ścieńczenie skóry, rozszerzenie naczynek lub rumień mogą być trwałe. Szczególnie niebezpieczne może okazać się stosowanie sterydów na okolice oczu. Grozi to rozwojem jaskry i zaćmy. Pod żadnym pozorem nie można stosować ich do robienia opatrunków. Należy zachować ostrożność, aplikując je w fałdy skórne np. pod pachami. Do innych działań niepożądanych zalicza się: rozstępy, posterydowe zapalenie skóry, trądzik posterydowy oraz zwiększenie skłonności do nadkażeń bakteryjnych. Dlatego te substancje powinny być zawsze używane zgodnie z zaleceniami lekarza. Alternatywą dla sterydów jest takrolimus – inhibitor kalcyneuryny o działaniu przeciwzapalnym, dostępny na rynku w postaci maści. Nie wykazuje powikłań miejscowych, jest bezpieczny i powszechnie stosowany.
Postaci egzemy
Egzema dzielona jest na dwa typy w zależności od przyczyny jaka wywołuje zapalenie skóry:
- egzema endogenna - związana jest z upośledzeniem działania układu odpornościowego, jest to choroba dziedziczna,
- egzema egzogenna (wyprysk kontaktowy) - stan zapalny na skórze pojawiają się na skutek kontaktu z drażniącymi substancjami alergizującymi.
Jak najszybsze określenie typu choroby pozwala wprowadzić właściwe leczenie egzemy oraz przewidzieć jej przebieg i czynniki wywołujące jej zaostrzenie. Nie jest to jednak łatwe ponieważ często zdarza się, że pacjenci cierpiący na wyprysk kontaktowy borykają się również z różnego rodzaju dysfunkcjami układu odpornościowego. Co znacznie utrudnia zarówno diagnostykę jak i leczenie egzemy.
Osoby dorosłe najczęściej cierpią na miejscowy wyprysk kontaktowy. Odczyn zapalny na skórze powstaje najczęściej na twarzy i dłoniach. Najbardziej popularny jest właśnie wyprysk kontaktowy na dłoniach. Objawia się on powstawaniem rumienia i pęcherzyków, suchością skóry oraz świądem. Specyficzną postacią egzemy na dłoniach oraz stopach jest natomiast wyprysk potnicowy, który może być mylony ze zmianami grzybiczymi, a towarzyszy mu mocny świąd i czerwone krostki.
Rodzaje egzemy
W zależności od czynnika, który predysponuje do rozwoju choroby można wyróżnić dwa typy egzemy – egzemę endogenną oraz egzemę egzogenną. Na egzemę endogenną wpływ mają bodźce wewnętrzne, bez udziału środowiska zewnętrznego. Jest uwarunkowana genetycznie. Jeśli do powstania zmian na skórze przyczyniają się czynniki zewnętrzne, wtedy mówimy o egzemie egzogennej, inaczej kontaktowej. Występujące wówczas zmiany skórne ograniczone są do konkretnych obszarów ciała – mogą występować jako egzema na twarzy, egzema na dłoniach i stopach czy też podudziach.
Odmienny rodzaj egzemy może powodować dolegliwości o różnym charakterze. Najważniejsze z nich to:
- wyprysk kontaktowy (alergiczny) – egzema kontaktowa, nazywana jest również kontaktowym zapaleniem skóry. Zmiany chorobowe powstają w miejscu, gdzie doszło do kontaktu z substancjami alergicznymi. Może być wywołana przez różnego rodzaju czynniki chemiczne, takie jak chrom, nikiel lub kobalt, które znajdują się w wielu przedmiotach – kosmetykach, biżuterii i ubraniach. Typowymi lokalizacjami dla tego typu egzemy są dłonie i przedramiona,
- wyprysk atopowy – ten rodzaj egzemy uwarunkowany jest predyspozycją genetyczną, a czynnikami wywołującymi są alergeny pokarmowe (np.cytrusy, gluten, laktoza), jak również alergeny wziewne (np.pyłki traw). Predysponuje do powstania atopowego zapalenia skóry. Zmiany skórne najczęściej pojawiają się we wczesnym dzieciństwie i współistnieją z innymi schorzeniami o podłożu alergicznym (astmą, katarem siennym),
- wyprysk łojotokowy – z tym rodzajem egzemy mamy do czynienia wówczas, gdy w określonych miejscach dochodzi do nasilonej produkcji łoju. Należy do nich: owłosiona skóra głowy, okolice nosa, brwi, policzków, fałdów nosowo-wargowych, skóra za małżowinami usznymi, na plecach oraz między łopatkami. Oprócz typowych cech wyprysku łojotokowe zapalenie skóry cechuje się powstawaniem wysięku, który zasycha ma skórze pod postacią żółtych strupów.
Pielęgnacja skóry przy egzemie
Farmakologiczne leczenie egzemy to tylko początek. Aby mogło przynieść oczekiwane rezultaty, konieczne są zmiany w pielęgnacji skóry, a także znacznie większa ostrożność przy codziennych czynnościach. O czym trzeba pamiętać?
- Do pielęgnacji skóry używajmy kosmetyków, które pomogą zatrzymać wilgoć w naskórku. Najlepiej sięgnąć po emolienty w formie emulsji do kąpieli i balsamów pielęgnacyjnych.
- Unikajmy długich kąpieli w gorącej wodzie, które mogą wysuszać skórę. Ciało delikatnie osuszajmy ręcznikiem, bez agresywnego pocierania.
- Starajmy się ostrożnie korzystać ze słońca, pamiętajmy o kosmetykach ochronnych z wysokim filtrem UV.
- Wybierajmy przewiewne ubrania z delikatnej bawełny. Syntetyczne tkaniny lub wełna mogą alergizować.
