U nas zapłacisz kartą
"Przyczyny Występowania Egzemy - Pogłębione Zrozumienie"
Przyczyny egzemy
Etiologia oraz mechanizm powstawania wyprysku kontaktowego z podrażnienia i wyprysku kontaktowego alergicznego są nieco odmienne i dlatego każdy z tych rodzajów egzemy omówimy oddzielnie.
Mechanizm powstawania wyprysku kontaktowego z podrażnienia (niealergicznego) polega na uszkodzeniu skóry substancjami drażniącymi, co jest związane z uszkodzeniem naturalnej bariery ochronnej naskórka. Uszkodzenie komórek bezpośrednio spowodowane jest przez czynniki chemiczne bądź fizyczne. Do najczęstszych substancji drażniących, które mogą wywoływać wyprysk z podrażnienia zaliczamy m.in. rozpuszczalniki, detergenty oraz płyny dezynfekujące. Substancje te uwalniają z keratynocytów (komórek naskórka) m.in. cytokiny prozapalne, co prowadzi do rozwoju stanu zapalnego w skórze, którego obraz kliniczny jest identyczny z tym obserwowanym w przypadku wyprysku alergicznego. Tego rodzaju zmiany skórne mogą pojawić się u każdej osoby, która miała kontakt z czynnikiem drażniącym już po jednorazowym kontakcie. Odróżnia to wyprysk z podrażnienia od wyprysku alergicznego, który objawia się dopiero po ponownym kontakcie z substancją uczulającą. Wyprysk z podrażnienia, w przeciwieństwie do wyprysku alergicznego nie jest spowodowany nieprawidłową reakcją układu immunologicznego. Rozpoznanie “wyprysk kontaktowy z podrażnienia” jest diagnozą z wykluczenia – nie ma testów potwierdzających tę chorobę, w jej diagnozowaniu kluczowe jest potwierdzenie narażenia na substancje drażniące. Niezbędne jest wykluczenie innych chorób skóry, które mogłyby przybierać podobny obraz kliniczny, w tym także wyprysku kontaktowego na tle alergicznym.
Wyprysk kontaktowy alergiczny spowodowany jest nieadekwatną, nadmierną reakcją układu odpornościowego na określoną substancję, określaną mianem haptenu. Hapteny są to związki o bardzo małej masie cząsteczkowej, które są zdolne do penetracji nienaruszonej bariery skórnej i łączenia się z białkami własnymi organizmu. Hapteny nie są w stanie samodzielnie wywoływać odpowiedzi immunologicznej organizmu, lecz zyskują taką zdolność po połączeniu się z białkami. Haptenami mogą być np. leki, atomy metali, składniki kosmetyków czy też toksyny zawarte w roślinach. W wyprysku o podłożu alergicznym po jednorazowym, zewnętrznym kontakcie z haptenem nie dochodzi do powstania zmian skórnych, a jedynie do “uczulenia” organizmu na daną substancję. Odpowiedź immunologiczna organizmu na daną substancję jest procesem wymagającym czasu i dopiero przy ponownym zetknięciu skóry z tym samym czynnikiem, w wyniku pobudzenia już wcześniej uczulonego układu odpornościowego, dochodzi do rozwoju reakcji alergicznej i powstania zmian skórnych o typie egzemy. Jak wskazuje nazwa schorzenia, zmiany skórne tworzą się najczęściej w miejscu kontaktu skóry z substancją uczulającą np. na nadgarstku w przypadku noszenia bransoletki zawierającej nikiel.
Leczenie egzemy
Jeśli stosowanie wyłącznie domowych sposobów nie przynosi efektu, należy zgłosić się do dermatologa. W medycynie nie istnieje jedna skuteczna metoda na zwalczenie egzemy. Leczenie może zatem być połączeniem wielu kuracji. Pierwszym krokiem do ustalenia przyczyny egzemy jest przeprowadzenie testów alergicznych. Jednym ze sposobów na łagodzenie objawów egzemy jest także zamiana mydła na hipoalergiczne płyny do mycia. Z kolei najskuteczniejszymi sposobami na samą skórę są kremy lub maści ze steroidami. Jeżeli zmiany skórne doprowadziły do pękania skóry i tworzenia się ran na dłoniach, konieczne może okazać się stosowanie opatrunków zawierających sole srebra. W poważniejszych przypadkach (infekcja skóry) lekarz może zalecić przyjmowanie antybiotyków. W leczeniu egzemy stosuje się także miejscowe leki immunosupresyjne oraz ultrafiolet, którym naświetla się skórę. Egzema jest przewlekłym schorzeniem, jednak rzadko przyjmuje ciężką postać wymagającą podania doustnie silnych steroidów.
Zmiana diety przy egzemie
Oprócz właściwej pielęgnacji istotna jest także odpowiednio dobrana dieta z wykluczeniem produktów uczulających. Osoby z egzemą powinny wspomagać swój układ odpornościowy, spożywając probiotyki. Są to produkty zawierające drobnoustroje, które stanowią naturalną florę ludzkiego układu pokarmowego.
Egzema – objawy
Jak wygląda egzema? Objawy tej dermatozy są dość charakterystyczne i zalicza się do nich silne zaczerwienienie i lekki obrzęk skóry, a także grudki lub pęcherzyki, które często wypełnione są płynem surowiczym i wykazują skłonności do nadkażania. Zmianom towarzyszy utrzymujący się stan zapalny i silny świąd, który powoduje nieodpartą chęć drapania zmian.
Oprócz tego w przypadku egzemy możemy wyróżnić 3 fazy przebiegu choroby:
- fazę ostrą – silny rumień, pojawiający się po kilku godzinach od kontaktu z alergenem. Obecne są drobne i ropiejące pęcherzyki, a także wysięk,
- fazę podostrą – dochodzi do złuszczania naskórka oraz powstawania charakterystycznych strupków w miejscu rumienia,
- fazę przewlekłą – ma miejsce po utrzymującym się przez dłuższy czas stanie zapalnym, który z kolei prowadzi do przerostu naskórka i bardzo intensywnego złuszczania. W tym przypadku występuje intensywny świąd, prowadzący do drapania zmian, czego efektem są wykwity wtórne.
Jak leczyć ezgemę?
Ścieżka leczenia zależy od rodzaju egzemy, dlatego kluczowe znaczenie w planowaniu skutecznej terapii ma właściwie przeprowadzona diagnostyka. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie. Powinna też uwzględniać badania alergologiczne [6].
Egzemę przeważnie leczy się objawowo, z miejscowym zastosowaniem glikokortykosteroidów, np. w postaci kremów. Jeśli wysypka jest rozległa, dermatolog może zalecić krótkotrwałą terapię doustną lub w zastrzykach [1]. Alternatywną metodę leczenia stanowią inhibitory kalcyneuryny, a w przypadku podłoża alergicznego – leki przeciwhistaminowe. W niektórych postaciach choroby zastosowanie mają też fototerapia i zabiegi okluzyjne, np. plastry lecznicze [1].
Jeżeli zmiany są nadkażone, należy zastosować także odpowiednią terapię przeciwdrobnoustrojową, np. antybiotyk lub lek przeciwgrzybiczy. W leczeniu długotrwałym i profilaktycznym decydujące znaczenie ma stosowanie środków do pielęgnacji, ochrony i nawilżania skóry, np. emolientów z ceramidami. Pomagają one wzmocnić lub odbudować barierę skórną [1,6].
Czasem konieczne jest równoległe leczenie zaburzeń lękowych i innych problemów emocjonalnych przyczyniających się do cyklu swędzenia i drapania [1].
Aleksandra Lipiec
