U nas zapłacisz kartą
"Przyczyny Występowania Egzemy - Pogłębione Zrozumienie"
Przyczyny egzemy
Etiologia oraz mechanizm powstawania wyprysku kontaktowego z podrażnienia i wyprysku kontaktowego alergicznego są nieco odmienne i dlatego każdy z tych rodzajów egzemy omówimy oddzielnie.
Mechanizm powstawania wyprysku kontaktowego z podrażnienia (niealergicznego) polega na uszkodzeniu skóry substancjami drażniącymi, co jest związane z uszkodzeniem naturalnej bariery ochronnej naskórka. Uszkodzenie komórek bezpośrednio spowodowane jest przez czynniki chemiczne bądź fizyczne. Do najczęstszych substancji drażniących, które mogą wywoływać wyprysk z podrażnienia zaliczamy m.in. rozpuszczalniki, detergenty oraz płyny dezynfekujące. Substancje te uwalniają z keratynocytów (komórek naskórka) m.in. cytokiny prozapalne, co prowadzi do rozwoju stanu zapalnego w skórze, którego obraz kliniczny jest identyczny z tym obserwowanym w przypadku wyprysku alergicznego. Tego rodzaju zmiany skórne mogą pojawić się u każdej osoby, która miała kontakt z czynnikiem drażniącym już po jednorazowym kontakcie. Odróżnia to wyprysk z podrażnienia od wyprysku alergicznego, który objawia się dopiero po ponownym kontakcie z substancją uczulającą. Wyprysk z podrażnienia, w przeciwieństwie do wyprysku alergicznego nie jest spowodowany nieprawidłową reakcją układu immunologicznego. Rozpoznanie “wyprysk kontaktowy z podrażnienia” jest diagnozą z wykluczenia – nie ma testów potwierdzających tę chorobę, w jej diagnozowaniu kluczowe jest potwierdzenie narażenia na substancje drażniące. Niezbędne jest wykluczenie innych chorób skóry, które mogłyby przybierać podobny obraz kliniczny, w tym także wyprysku kontaktowego na tle alergicznym.
Wyprysk kontaktowy alergiczny spowodowany jest nieadekwatną, nadmierną reakcją układu odpornościowego na określoną substancję, określaną mianem haptenu. Hapteny są to związki o bardzo małej masie cząsteczkowej, które są zdolne do penetracji nienaruszonej bariery skórnej i łączenia się z białkami własnymi organizmu. Hapteny nie są w stanie samodzielnie wywoływać odpowiedzi immunologicznej organizmu, lecz zyskują taką zdolność po połączeniu się z białkami. Haptenami mogą być np. leki, atomy metali, składniki kosmetyków czy też toksyny zawarte w roślinach. W wyprysku o podłożu alergicznym po jednorazowym, zewnętrznym kontakcie z haptenem nie dochodzi do powstania zmian skórnych, a jedynie do “uczulenia” organizmu na daną substancję. Odpowiedź immunologiczna organizmu na daną substancję jest procesem wymagającym czasu i dopiero przy ponownym zetknięciu skóry z tym samym czynnikiem, w wyniku pobudzenia już wcześniej uczulonego układu odpornościowego, dochodzi do rozwoju reakcji alergicznej i powstania zmian skórnych o typie egzemy. Jak wskazuje nazwa schorzenia, zmiany skórne tworzą się najczęściej w miejscu kontaktu skóry z substancją uczulającą np. na nadgarstku w przypadku noszenia bransoletki zawierającej nikiel.
Egzema, czyli wyprysk alergiczny. Rodzaje, przyczyny, leczenie
Mianem egzemy można określić wiele zmian skórnych zlokalizowanych w różnych obszarach ciała. Istnieje siedem rodzajów egzemy, a najczęstszym z nich jest AZS. Nie wszystkie jednak mają charakter atopowy. Niektóre w ogóle nie wiążą się z alergią. Jakie objawy występują przy egzemie i czym różnią się jej poszczególne typy? Wyjaśniamy.
Egzema to nazwa używana na określenie całej grupy zapalnych schorzeń skóry. Schorzenia te powodują swędzenie (najczęstszy objaw) i suchość skóry. W ich przebiegu powstają: wysypka, pęcherze, łuszczące się plamy i infekcje skóry [1].
Egzemę diagnozuje się już u niemowląt – w pierwszych miesiącach lub nawet tygodniach życia [1,3]. Dotyczy ona nawet 30% dzieci [3]. Często rozpoczyna marsz alergiczny [3]. Egzema może jednak wystąpić nie tylko w dzieciństwie, ale również w wieku nastoletnim lub dorosłym. U dorosłych obserwuje się dwa okresy wzmożonych zachorowań – przypadają one na w wiek 20 lat i powyżej 50 lat [1].
Egzema miewa różny przebieg – od łagodnego po ciężki [1]. Czasem jest mylona z innymi chorobami skóry, np. łuszczycą. W fazie „zaostrzenia” chorzy doświadczają jednego lub więcej skutków długotrwałego swędzenia [1]. W przypadku ciężkiego wyprysku „zaostrzenie” może trwać wiele dni, a nawet kilka tygodni [1]. Taka egzema może wymagać leczenia w szpitalu.
Osoby cierpiące na ciężki wyprysk są szczególnie narażone na alergię pokarmową i astmę [1].
Egzema – przyczyny
Jaki są przyczyny egzemy? W przypadku tej dermatozy nie istnieje niestety jedna przyczyna, która odpowiadałaby za pojawianie się stanu zapalnego oraz pozostałych objawów. Podobnie jak w przypadku AZS, na występowanie choroby składają się zarówno czynniki genetyczne, immunologiczne oraz środowiskowe. Należy mieć na uwadze, że na pojawienie się tej choroby szczególnie narażone są osoby, których skóra ma na co dzień kontakt z różnego rodzaju substancjami chemicznymi, jak rozpuszczalniki, farby, detergenty, proszki, tworzywa sztuczne czy metale. Równie duży wpływ na pojawienie się egzemy ma spożywana przez nas żywność. To właśnie ze względu na złożone przyczyny egzemę na skórze możemy podzielić na:
- endogenną – wywołują ją czynniki wewnętrzne, jak nieprawidłowa odpowiedź układu immunologicznego, zaburzenia gospodarki hormonalnej czy predyspozycje genetyczne,
- egzogenną – wywołuje ją czynnik zewnętrzny, na który wrażliwa jest dana osoba.Niektóre badania wykazują, że u osób, które cierpią na egzemę, występuje mutacja genu, który odpowiada za wytwarzanie filagryny. Filagryna jest rodzajem aminokwasu, który pomaga skórze w wytwarzaniu odpowiedniej warstwy ochronnej na skórze. Jeśli tego białka jest za mało, skóra zaczyna tracić wilgoć, czego efektem jest z kolei duża suchość skóry i większa podatność na infekcje.
Egzema – jak wygląda? Rodzaje egzemy
Jak już wspomniano, egzema sama w sobie nie jest jednostką chorobową, a zespołem objawów, które nie zawsze wyglądają w ten sam sposób, a oprócz tego mogą różnić się rozmieszczeniem na ciele. W przypadku rodzajów egzemy możemy wyróżnić:
- wyprysk kontaktowy – najczęściej spotykana forma egzemy. Ze względu na to, że egzema kontaktowa powstaje w wyniku działania na skórę substancji drażniących lub uczulających, dzieli się ją na alergiczną i niealergiczną (z podrażnienia),
- wyprysk zawodowy – wywołują go substancje alergizujące lub drażniące, z którymi chora osoba ma kontakt na co dzień w swojej pracy. Zmiany pojawiają się przede wszystkim na kończynach górnych,
- wyprysk łojotokowy – to przewlekła choroba, która wiąże się z nadmiernym wydzielaniem sebum przez gruczoły łojowe. Może występować zarówno u osób dorosłych i niemowląt,
- wyprysk podudzi – dotyczy głównie starszych osób. Zmiany najczęściej są zlokalizowane w okolicy podudzi i wraz z nimi mogą występować owrzodzenia. Podstawą do jego występowania jest przewlekła niewydolność krążeniowa. Przyczyną mogą być niewielkie urazy, zakażenia bakteryjne lub czynniki drażniące,
- wyprysk pieniążkowaty – odmiana wyprysku kontaktowego. Jego powodem występowania jest nadwrażliwość organizmu na alergeny bakteryjne, przede wszystkim paciorkowce, choć główna przyczyna w dalszym ciągu nie została poznana,
- wyprysk potnicowy – dotyczy głównie dłoni i stóp, jej cechą charakterystyczną są pęcherzyki, które przy wtórnym zakażeniu wypełnione są ropną treścią, mogą pojawiać się bolesne nadżerki, a przebieg choroby jest przewlekły,
- wyprysk fotoalergiczny – występuje na odkrytych częściach ciała, które są wystawione na działanie promieni słonecznych. Po kontakcie z nimi na skórze występuje wysypka, pęcherzyki i rumień,
- wyprysk modzelowaty – podobnie jak w przypadku wyprysku potnicowego, wykwity są umiejscowione na dłoniach i stopach. Ten rodzaj egzemy może mieć związek z zaburzeniami hormonalnymi, alergią kontaktową lub częstymi urazami mechanicznymi,
- wyprysk dziecięcy – pojawia się w okolicy skóry głowy, na której widoczny jest rumień, łojotok, a często także zmiany o charakterze wysiękowym.