U nas zapłacisz kartą
Niebezpieczne pieprzyki - Jak rozpoznać i leczyć, oraz czy zdjęcia mogą pomóc?
Groźne pieprzyki, czyli jakie zmiany powinny zaniepokoić?
Do oceny objawów czerniaka służy algorytm ABCDE:
- A – asymmetry, czyli asymetria (podejrzana zmiana barwnikowa jest asymetryczna, może wylewać się w jakąś stronę),
- B – border, czyli brzeg (czerniak jest znamieniem o nieregularnych, niewyraźnych brzegach, zbudowane ze zgrubień),
- C – colour, czyli kolor (naszą uwagę powinny zwrócić znamiona: niebieskie, czarne, czerwone, ciemnobrązowe, szczególnie te o czarno zabarwionym punktowym ognisku oraz takie, które utraciły barwnik),
- D – diameter, czyli średnica (czerniak ma najczęściej rozmiary powyżej 5 mm),
- E – elevation/evolution, czyli uwypuklenie lub ewolucja (uważajmy na znamiona, które ulegają jakimś przemianom, np. znamię wyrasta ponad naskórek).
fot. Polki.pl
Trzeba zaznaczyć, że system ABCDE nie pozwala zazwyczaj wykryć wczesnego etapu czerniaka. Zdarza się, że znamię nie spełnia powyższych kryteriów, a mimo to jest czerniakiem. Statystyki podają, że nawet ponad 50% znamion o charakterze nowotworowym nie odpowiada klasycznemu wyglądowi czerniaka. Aby go wykluczyć, powinniśmy poddać się badaniu dermatoskopem u lekarza.
Mimo wszystko warto zapamiętać, że najważniejsze objawy czerniaka to:
- zaczerwienienie,
- szybkie rośnięcie,
- asymetria,
- niewyraźne, poszarpane brzegi znamienia,
- krwawienie,
- niejednolity kolor,
- średnica powyżej 6 mm,
- owrzodzenie,
- świąd,
- obwódka wokół znamienia.
Warto dodać, że czerniakowi, chociaż rzadko, mogą towarzyszyć zespoły paraneoplastyczne.
Typowy czerniak
W bardzo zaawansowanym stadium czerniak będzie już wrzodziejącym znamieniem lub będzie dawał inne objawy jak: łuszczenie, rogowacenie, krwawienie lub inny wysięk w jego obrębie. Takie sytuacje oznaczają konieczność natychmiastowej interwencji najlepiej w specjalistycznym ośrodku, gdzie nie ma mowy o wielomiesięcznym oczekiwaniu.
czerniak
czerniak
czerniak
czerniak
Uwaga!
Nie ma jednego wzorca czerniaka dlatego różnicowanie ze zwykłymi znamionami bywa trudne nawet dla specjalistów w tej dziedzinie. W diagnostyce dermatologicznej do każdego przypadku podchodzi się indywidualnie.
Samoobserwację należy prowadzić przynajmniej raz w miesiącu, a z nowoczesnych i bezinwazyjnych metod dermatoskopowego obrazowania skóry skorzystać przynajmniej raz w roku. Są one bezbolesne i bezinwazyjne, nie obciążają zdrowia pacjenta. Skóra wymaga uwagi zawsze po intensywnym eksponowaniu na promieniowanie słoneczne lub inne czynniki drażniące.
Niestety znamiona mogą do złudzenia przypominać czerniaki więc odróżnienie zwykłego pieprzyka od typowego czerniaka może być trudne. Znamiona atypowe- dysplastyczne mogą imitować czerniaki, a niektóre czerniaki bardzo przypominają znamiona i dopiero usunięcie zmiany i badanie histopatologiczne pozwalają na postawienie trafnej diagnozy.
Jak diagnozuje się czerniaka?
Całkowitą pewność, czy pieprzyk jest czerniakiem, czy nie, daje tylko badanie histopatologiczne wykonywane po wycięciu fragmentu lub całości znamienia. Do badania histopatologicznego często wysyła się próbki po usunięciu pieprzyka, aby sprawdzić, czy nie rozwijał się czerniak.
Każde znamię na skórze, które szybko rośnie, ma nieregularny kształt, krwawi, swędzi, jest zaczerwienione, ma niewyraźne brzegi i/lub średnicę powyżej 5 mm, powinno jak najszybciej zostać zbadane przez lekarza dermatologa lub chirurga onkologa. Specjalista podczas badania obejrzy zmianę dermatoskopem w dużym powiększeniu.
Przypomina to oglądanie znamienia pod lupą, ale jest dużo dokładniejsze. Badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne, trwa kilkanaście sekund.
Osoby z dużą ilością zmian na skórze powinny regularnie poddawać się mapowaniu skóry – podczas takiego badania lekarz ogląda wszystkie pieprzyki i porównuje je z wcześniejszym zapisem (monitoruje). Dzięki temu wie, która zmiana rośnie i się zmienia.
Jeśli specjalista uzna, że jakaś zmiana jest podejrzana, skieruje nas na jej wycięcie. Usunięcie znamienia trwa kilka minut i odbywa się w znieczuleniu miejscowym. Po wycięciu pieprzyka zakładane są szwy, które zdejmuje się po kilkunastu dniach. Samo znamię zaś jest odsyłane do badania histopatologicznego, w którym sprawdza się, czy nie miało cech nowotworu złośliwego.
Tutaj ważna kwestia: jeśli znamię w badaniu histopatologicznym okazało się być znamieniem atypowym (o podwyższonym ryzyku rozwoju czerniaka), jest to wyraźny sygnał dla pacjenta, by zwiększyć swoją czujność i pozostać pod stałą kontrolą lekarską (badanie dermatoskopem/mapowanie przynajmniej raz do roku!).
Pamiętajmy, że rokowanie w czerniaku zależy w głównej mierze od tego, jak szybko go zdiagnozujemy. Wcześnie wykryty nowotwór skóry jest w pełni wyleczalny.
W profilaktyce tego nowotworu najważniejsza jest natomiast ochrona skóry . Pomogą w tym kremy z wysokim filtrem UV.
Czy to podrażniony pieprzyk?
Zwykle nie zwracamy uwagi na swoje znamiona do czasu kiedy nie dzieje się z nimi coś niepokojącego. Wówczas zastanawiamy się czy zaczerwienione znamię to tylko przejściowo podrażniony, rozdrapany pieprzyk czy poważniejszy stan zapalny. Często staramy się przeczekać aż nabrzmiałe znamię wróci do stanu, który przestanie nas niepokoić. Ale czy na pewno naderwanie, podrapanie czy inny uraz mechaniczny jest tego przyczyną?
podrażniona brodawka łojotokowa
Uwaga, niepokojące objawy, które mogą wskazywać na obecność komórek rakowych i wymagają pilnej konsultacji lekarskiej z dermatoskopową oceną podrażnionych zmian skórnych to m.in
- zaczerwienienie
- dolegliwości bólowe
- krwawienie
- stan zapalny
- uwypuklenie
- swędzenie
Należy także pamiętać o nowych pieprzykach, które także wymagają kontroli i obserwacji, gdyż czerniak najczęściej powstaje "de novo" czyli jako nowa zmiana na skórze, która zwykle różni się od pozostałych znamion.
Czerniak może na pierwszy rzut oka do złudzenia przypominać podrażnioną brodawkę łojotokową czy naderwany pieprzyk dlatego nie odkładaj wizyty u lekarza na później.
czerniak
czerniak
