U nas zapłacisz kartą
Objawy alergii na pokrzywę - Jak rozpoznać i leczyć reakcję uczuleniową
Co trzeba robić po zakończeniu leczenia pokrzywki?
Ważnym elementem postępowania w pokrzywce jest ustalenie wywołujących ją czynników, co nie zawsze jest możliwe. Chory wymaga opieki nie tylko alergologa, ale i dermatologa. W razie rozpoznania którejś z chorób z kręgu alergii powinien regularnie się kontrolować i stosować do zaleceń lekarskich.
Istotną rolę u chorych z pokrzywką przewlekłą pełni edukacja. Pacjenci często są sfrustrowani świądem skóry i swoim wyglądem. Choroba utrudnia im pracę i zaburza sen. Nierzadko otoczenie uważa, że zmiany są zakaźne.
Ważne
Należy pamiętać, że u większości pacjentów zmiany ustąpią w przeciągu roku, nie są zakaźne, a terapia daje z reguły bardzo dobre efekty. Oczywiście, jeśli znany jest czynnik wywołujący pokrzywkę, należy go unikać.
Jakie są przyczyny występowania pokrzwki?
Podział ze względu na przyczynę pokrzwykę dzielimy na: pokrzywkę samoistną (ostrą i przewlekłą) oraz pokrzywkę indukowaną.
Pokrzywka ostra i przewlekła
Pokrzywkę dzieli się na pokrzywkę ostrą (kiedy zmiany skórne pojawiają się i ustępują w ciągu 6 tyg.) oraz przewlekłą (kiedy zmiany skórne trwają dłużej niż 6 tyg.). U większości osób pokrzywka ma charakter ostry i ustępuje przed upływem 6 tygodni.
Pokrzywka ostra jest najczęściej wywołana alergią lub lekami. Z kolei w pokrzywce przewlekłej aż w 80–95% przypadków nie udaje się odnaleźć czynnika odpowiedzialnego za jej występowanie (wbrew temu co sądzą pacjenci, rzadko wywołuje ją alergia).
W tabeli 1 zestawiono czynniki najczęściej wywołujące pokrzywkę, ale warto wiedzieć, że taka reakcja może pojawić się w odpowiedzi także na inne, rzadsze czynniki.
Pokrzywka alergiczna, niealergiczna i fizykalna
Pokrzywka może mieć charakter alergiczny (np. w razie uczulenia na alergeny kota) lub niealergiczny (w razie reakcji na niektóre leki). Tak zwane pokrzywki fizykalne wywołują czynniki fizyczne, takie jak zimno, ucisk czy światło słoneczne. Pokrzywki mogą się pojawić także u chorych z zakażeniami (np. wirusowymi zakażeniami wątroby), nowotworami, chorobami autoimmunologicznymi (np. w autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy, toczniu rumieniowatym układowym) i innymi chorobami.
Jeśli pokrzywka spowodowana jest alergią, to do jej powstania przyczynia się reakcja IgE-zależna i wydzielanie różnych substancji z tzw. komórek tucznych (zwłaszcza histaminy, która jest główną przyczyną powstawania bąbli, zaczerwienienia, obrzęku i świądu skóry – zobacz: Mechanizmy alergii). Przyczyny powstawania pokrzywki przewlekłej są słabo poznane.
| Wybrane przyczyny pokrzywki | |
|---|---|
| Czynnik mogący wywołać pokrzywkę | Przykłady |
| alergeny wziewne i kontaktowe | pyłki roślin (a zwłaszcza przypominające je alergeny zjadanych owoców czy warzyw – zespół alergii jamy ustnej), lateks, pokarmy (np. orzechy, ryby, skorupiaki), substancje chemiczne (np. penicylina, formaldehyd w odzieży, żywice, ślina zwierząt, meduzy, nadsiarczan amonu w kosmetykach, pokarmach i odzieży) |
| leki | niesteroidowe leki przeciwzapalne (aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, naproksen i inne) pyrazolony antybiotyki (penicylina, cefalosporyny, aminoglikozydy, tetracyklina i inne) inne: środki kontrastowe z jodem używane w radiologii, narkotyczne środki przeciwbólowe (kodeina, morfina) inne leki (wywołać pokrzywkę może prawie każdy lek) |
| pokarmy i dodatki do pokarmów | alergiczna: u dorosłych – orzeszki ziemne, laskowe, ryby i skorupiaki u dzieci – jaja kurze, mleko krowie, orzechy ziemne, laskowe, pszenica, soja niealergiczna: truskawki, ser, szpinak, bakłażan, owoce morza dodatki do pokarmów (benzoesan, siarczyny, glutaminian sodu, barwniki) zakażenia bakteryjne lub pasożytnicze, np. niektórych ryb |
| jady owadów błonkoskrzydłych | jad pszczoły, osy, szerszenia, mrówek |
| fizykalne | z zimna z ucisku wibracyjna cieplna wodna słoneczna cholinergiczna (drobne bąble pojawiające się po wysiłku lub ogrzaniu ciała) wysiłkowa |
Alergia na pokrzywę, co warto wiedzieć?
Od 2003 do 2005 roku eksperci prowadzili badania w grupie 660 chorych z terenu Warszawy. Dotyczyły one nasilenia objawów alergicznego nieżytu nosa i spojówek oraz astmy oskrzelowej u osób z alergią na pyłki roślin. Jednym z badanych alergenów był pyłek pokrzywy. Okazało się, że w całej grupie aż około 27 proc. osób jest uczulonych na tę roślinę.
Co ciekawe, mimo bardzo wysokiej liczby potwierdzonych alergii, niewielu pacjentów uskarżało się na występowanie uciążliwych objawów uczulenia. Reakcje chorobowe wywołane przez ten alergen występowały jedynie u 3% osób z dodatnim testem skórnym[5].
Okazuje się również, że identyfikacja alergenu odpowiedzialnego za objawy kliniczne utrudnia zbliżony wygląd pyłku pokrzywy do parietarii, czyli rośliny z rodziny pokrzywowatych[6].
Osoby z alergią na pyłek rośliny zwykle reagują pieczeniem, swędzeniem i łzawieniem oczu, katarem, bólem głowy, ogólnym osłabieniem, rzadko astmą.[7]
Kiedy roślina uczula?
Pylenie pokrzyw we wszystkich regionach Polski rozpoczyna się w maju, najczęściej w drugiej i trzeciej dekadzie miesiąca. Początkowo stężenie pyłków jest niskie. W wysokie przechodzi od początku czerwca i utrzymuje się na tym poziomie często aż do końca sierpnia. Koniec okresu pylenia pokrzywy przypada na wrzesień. W zależności od regionu kraju może trwać do drugiej dekady miesiąca [8].
Agnieszka Kalinowska
[1] K. Jakubczyk, K. Janda, S. Szkyrpan, I. Gutowska, J., Wolska, Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.), Pomeranian Journal of Life Sciences, 2015
[2] B Kasprowicz, Pokrzywa – właściwości lecznicze i kulinarne wykorzystanie, Food Forum, 2020
[3] M.Pieszak, P. Mikołajczak, Właściwości lecznicze pokrzywy zwyczajnej (Urtica dioica L.), Postępy Fitoterapii 4/2010
[4] K. Jakubczyk, K. Janda, S. Szkyrpan, I. Gutowska, J., Wolska, Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.), Pomeranian Journal of Life Sciences, 2015
[5] P. Rapiejko, W. Stankiewicz, K. Szczygielski, D. Jurkiewicz, Progowe stężenie pyłku roślin niezbędne do wywołania objawów alergicznych, Otolaryngologia Polska, 2007
[6] P. Rapiejko, Alergeny pyłku roślin, 2012
[7] B. Majkowska-Wojciechowska, Pyłek roślin i alergeny sezonowe w Polsce, Alergia Astma Immunologia, 2016
[8] P. Rapiejko, Alergeny pyłku roślin, 2012
