U nas zapłacisz kartą
Here is your H1 heading in Polish -htmlCopy codeObjawy Alergii na Siemię Lniane
Siemię lniane – jak jeść i pić. Właściwości i przeciwwskazania
Siemię lniane to nic innego, jak nasiona lnu zwyczajnego, nazywane potocznie tak wtedy, gdy służą jako produkt zielarski. Są płaskie, niewielkie, kilkumilimetrowe, brązowawe. Jest jeszcze nieco mniej popularna odmiana budwigowa – w niej ziarenka są złociste, odmiana ta zawiera więcej składników odżywczych i ma wyższą cenę. Gdy siemię lniane zaleje się wodą, natychmiast pęcznieją, nawet kilkakrotnie, zmieniają też barwę na nieco ciemniejszą, a dodatkowo otaczają się charakterystyczną warstwą śluzu. Siemię lniane zaliczane jest do tak zwanych superfoods, naturalnej żywności o dużych walorach prozdrowotnych.
Siemię lniane właściwości
W składzie, oprócz różnych substancji śluzowych, mających dobry wpływ na układ pokarmowy, siemię lniane ma też białka o dobrym dla naszego organizmu zestawieniu aminokwasów. Aż 20-25% masy ziarenek stanowi błonnik, zarówno nierozpuszczalny, jak i rozpuszczalny w wodzie, a więc mający wysokie walory probiotyczne, pozytywnie wpływa również na cholesterol. Inne ciekawe składniki, które znajdziemy w siemieniu lnianym to lignany, jedne z najsilniejszych przeciwutleniaczy, działające osłonowo na wątrobę, a polecane również w profilaktyce nowotworowej. To właśnie w siemieniu lnianym jest ich najwięcej. Lignina SDG przyspiesza z kolei wzrost masy kostnej, a dodatkowo reguluje gospodarkę hormonalną u kobiet. Trzeba zwrócić też uwagę na sterole roślinne, tak zwane fitosterole, które wpływają na obniżenie cholesterolu. Siemię lniane poza tym ma w składzie witaminy (B, C, E, K) oraz pierwiastki mineralne (przede wszystkim magnez, potas, wapń, mangan, selen).
Osobnym tematem jest użycie siemienia lnianego w celach zdrowotno-upiększających. Nakłada się więc siemię lniane na włosy (a w zasadzie sprawdza się tutaj śluz z niego), dzięki czemu stają się silniejsze i lśniące. Klejącą masę nakłada się na umyte już włosy, odczekuje mniej więcej 30 minut i spłukuje. Śluz ów pomaga także w utrzymaniu w dobrej kondycji paznokci (zapobiega ich rozdwajaniu) oraz skóry, zwłaszcza atopowej, suchej i podrażnionej, może być chociażby dodawany do kąpieli.
Siemię lniane (Linum usitatissimum L.)
Len to jedno z najbogatszych roślinnych źródeł kwasów omega-3, a dokładnie kwasu α-linolenowego (ALA), który w organizmie jest prekursorem kwasów eikozapentaenowego (EPA) oraz dokozaheksaenowego (DHA). Siemię lniane zawiera także inne substancje biologicznie czynne, takie jak błonnik pokarmowy, lignany, fitosterole, witaminy (m.in. witaminę E, kwas foliowy, witaminę B2 i B6) oraz szereg składników mineralnych (wapń, magnez, potas, fosfor i cynk).
Istnieje wiele publikacji na temat ewentualnego wykorzystania bogatego w wyżej wymienione substancje siemienia lnianego w profilaktyce i leczeniu niektórych chorób. Niestety większości zastosowań nie poparto wnioskami z dobrze zaplanowanych i prawidłowo przeprowadzonych badań z randomizacją (mała liczebność grup, niejednorodne grupy pacjentów, różna forma i dawka siemienia lnianego itp.). Często też wnioskowano na podstawie badań przeprowadzonych na liniach komórkowych lub modelu zwierzęcym.
I tak na przykład stwierdzono, że kwasy tłuszczowe omega-3 odgrywają istotną rolę w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych oraz chorób o podłożu zapalnym. Dla zdrowia niezwykle ważne jest zachowanie odpowiednich proporcji kwasów omega-3 i omega-6. Uważa się, że w codziennej diecie powinny przeważać kwasy omega-3. Obecnie obserwuje się przesunięcie tych proporcji na rzecz większego udziału kwasów omega-6, które wykazują działanie prozapalne. Warto więc rozważyć stosowanie nasion lnu lub oleju lnianego w celu utrzymania właściwych proporcji kwasów omega-3 i omega-6.
Jak wiadomo, nasiona siemienia lnianego zawierają bardzo duże ilości lignanów, zwanych inaczej fitoestrogenami roślinnymi. Związki te neutralizują działanie wolnych rodników, które odpowiadają za starzenie się organizmu i uszkadzają DNA komórek, zwiększając ryzyko zachorowania na nowotwory. Ponadto lignany regulują gospodarkę hormonalną, co wpływa na zmniejszenie ryzyka zachorowania na niektóre nowotwory hormonozależne, takie jak nowotwór sutka czy prostaty (inaczej stercza lub gruczołu krokowego). Pojedyncze badania wskazują również, że związki te mogą łagodzić dolegliwości związane z menopauzą.
Czy jabłka mogą uczulać?
Uczulenie na jabłka należy do najczęściej występujących alergii pokarmowych, dotykając około 2 procent populacji środkowej i północnej Europy (dane: M. Trzcińska, M. Wilk), aczkolwiek w większości przypadków ma ono stosunkowo lekki przebieg, a niekiedy wręcz jest bezobjawowe.
Jabłka uczulają ze względu na obecność w ich składzie kilku substancji białkowych. W polskich realiach najważniejszą z nich jest Mal d 1 (Malus domesticus 1), zaliczana w nomenklaturze naukowej do tzw. białek stresu roślinnego, uczestniczących w reakcjach obronnych roślin przed drobnoustrojami, zanieczyszczeniami, czy niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Inne ważne alergeny jabłek noszą równie enigmatyczne nazwy a są to: Mal d 2, Mal d 3 oraz Mal d 4, a także w mniejszym stopniu białko IFR i komponenty CCD.
Badając przypadki tego typu nietolerancji naukowcy szybko zadali sobie pytanie, czy jabłko uczula samodzielnie, czy w kombinacji z innymi alergenami. Okazało się, że zazwyczaj jest to reakcja krzyżowa.
W Polsce jest ona związana z uczuleniem na pyłki brzozy. Dzieje się tak, gdyż białko Mal d 1 jest homologiczne z podstawowym alergenem brzozy, czyli Bet v 1. Dlatego uczulenie na jabłka u dorosłych oraz dzieci występuje głównie w okresie kwitnienia brzóz, to jest pod koniec kwietnia i w maju.
Złoty len – tzw. siemię lniane złociste
Obok najczęściej spotykanego lnu – tzw. lnu brązowego – w sklepach ze zdrową żywnością dostępny jest także len złoty. Te dwie odmiany nie różnią się znacząco pod względem składników odżywczych, aczkolwiek, jak wskazują dostępne badania, siemię lniane złote charakteryzuje większe stężenie wielonienasyconych kwasów omega-3 i -6, natomiast siemię lniane brązowe wykazuje większe zdolności antyoksydacyjne.
Piśmiennictwo
Dietetyk, wieloletni pracownik Zakładu Biochemii Klinicznej UJ CM oraz aktywny uczestnik trzech ramowych programów Unii Europejskiej: Lipgene, NuGO oraz Bioclaims. Wielokrotny wykładowca w ramach kursów doskonalących dla dietetyków realizowanych przez Polskie Towarzystwo Dietetyki.
Zainteresowania badawcze skupiają się głównie na zagadnieniach dotyczących otyłości i wpływu składników diety na ekspresję genów i procesy komórkowe (nutrigenomika). Swoje doświadczenie w leczeniu otyłości zdobywała, pracując w Poradni Leczenia Zaburzeń Lipidowych i Otyłości, działającej przy Zakładzie Biochemii Klinicznej UJ CM oraz jako uczestniczka licznych kursów i konferencji organizowanych w kraju i za granicą.
Obecnie związana jest z wydawnictwem Medycyna Praktyczna, gdzie pełni funkcję redaktora w serwisie „Dieta i ruch”.
Zobacz także
Olej z czarnuszki – właściwości i zastosowanie Olej z czarnuszki ostatnio stał się bardzo popularny z uwagi na zawartość licznych związków biologicznie czynnych. W internecie można znaleźć informacje na temat jego licznych właściwości zdrowotnych. Olej ten uważa się za bezpieczne uzupełnienie diety, ale powinien być stosowany przez krótki czas. Trzeba też pamiętać, że może nie być odpowiedni dla osób z zaburzeniami krzepnięcia.
Czystek Czystek to roślina zawierająca wiele substancji biologicznie czynnych. Działa przeciwzapalnie i wzmacnia układ odpornościowy. Jest stosunkowo bezpieczna i przeciwwskazania do jej stosowania są raczej rzadkie. Z łatwością można ją kupić w aptece lub sklepach ze zdrową żywnością.
