U nas zapłacisz kartą
Objawy raka pieprzyka - Poznaj sygnały, na które należy zwrócić uwagę
Czy pieprzyki mogą być niebezpieczne?
Niektóre pieprzyki mogą ulegać transformacji nowotworowej. Najmniejsze ryzyko rozwoju raka ze znamion barwnikowych dotyczy znamion łagodnych i wrodzonych. Najbardziej narażone na przekształcenie w nowotwór są znamiona atypowe.
Ważnym sygnałem do przyjrzenia się znamieniu jest tak zwany „objaw brzydkiego kaczątka” (ang. ugly duckling sign), który nawiązuje do faktu, że podczas gdy większość normalnych pieprzyków na ciele jest do siebie podobna, znamiona podejrzane o cechy złośliwości odróżniają się od nich jak brzydkie kaczątko.
Warto jednak wiedzieć, że czerniak (najbardziej złośliwy nowotwór skóry) i inne nowotwory w większości rozwijają się de novo, czyli nie mając wcześniejszego podłoża w postaci pieprzyka, a powstają na dotychczas zdrowej skórze, spojówce, paznokciu czy śluzówce.
Czynnikami ryzyka rozwoju czerniaka są zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe, zwłaszcza obecność wielu znamion melanocytowych, znamion dysplastycznych i zespołu znamion atypowych, jako głównej klinicznej podatności fenotypowej.
Klasyczny zespół znamion atypowych cechuje się występowaniem ponad 100 znamion, co najmniej jedną zmianą o cechach klinicznych znamiona atypowego i jednym znamieniem o średnicy 8 mm lub większej.
Pieprzyk a czerniak i inne nowotwory skóry
Jakie cechy znamienia melanocytowego powinny wzbudzić naszą czujność onkologiczną i skłonić do wizyty u lekarza? Są to przede wszystkim takie sytuacje, gdy:
- pieprzyk zmienił zabarwienie,
- pieprzyk stał się nieregularnie mniejszy lub większy,
- znamię zmieniło kształt,
- skóra na powierzchni pieprzyka stała się sucha lub łuszcząca się,
- pieprzyk stał się twardy lub wydaje się grudkowaty,
- pojawił się świąd, pieczenie, krwawienie lub sączenie się wydzieliny ze znamienia.
Czym jest czerniak?
Czerniak (łac. melanoma malignum) jest zwyczajowo nazywany czerniakiem złośliwym. To drugie słowo nie jest już w oficjalnym nazewnictwie medycznym używane, gdyż każdy czerniak jest nowotworem potencjalnie inwazyjnym. Czerniak wywodzi się z komórek barwnikowych – melanocytów. Duża ich ilość znajduje się w skórze, w szczególności w miejscu znamion barwnikowych, które potocznie nazywane są pieprzykami. Innymi miejscami bogatymi w komórki barwnikowe są niektóre błony śluzowe i siatkówka oka. Do przemiany w komórkę złośliwą dochodzi na skutek mutacji genowych, które wywołane są głównie działaniem promieniowania ultrafioletowego. Jego źródłem mogą być zarówno urządzenia, jak i światło słoneczne. Dlatego czerniak przeważnie tworzy się w obrębie tych części ciała, które często bywają odsłonięte. Na rozwój nowotworu mogą mieć wpływ również czynniki dziedziczne. Oznacza to, że ryzyko zachorowania jest większe u osób, w których rodzinie zaobserwowano przypadki czerniaka. Choroba zdarza się częściej u pacjentów z tzw. zespołem znamion dysplastycznych. Zwiększoną podatność stwierdzono u ludzi o rudych włosach czy z piegowatą skórą o jasnej karnacji. W piśmiennictwie wspomina się również o tym, że czerniak rozwija się częściej u osób, u których doszło wcześniej do zachorowania na innego typu nowotwór złośliwy skóry. Każdy pieprzyk (znamię barwnikowe) może być potencjalnie miejscem wyjścia dla powstania komórek nowotworowych.
Pieprzyki na skórze to inaczej znamiona barwnikowe. Są miejscami, w których gromadzi się większa ilość komórek barwnikowych (melanocytów), co powoduje powstanie charakterystycznego, brązowego lub czarnego przebarwienia. Czasami w takim miejscu skóra jest uwypuklona. Powstawanie pieprzyków jest w dużej mierze uwarunkowane genetyczną skłonnością. U niektórych osób ich liczba znacznie przekracza średnią. Często taka cecha pojawia się wraz z innymi charakterystycznymi elementami, takimi jak jasna, słabo pigmentowana skóra czy piegi. W europejskiej strefie klimatycznej znamiona zlokalizowane na twarzy, szyi, przedramionach czy rękach najbardziej narażone są na działanie dużej dawki promieniowania ultrafioletowego. Może to początkowo powodować dysplazję, czyli niewielkie zmiany budowy komórek i struktury tkanek. Nie jest ona jeszcze typową dla nowotworów atypią, ale stanowi pewnego rodzaju fazę wstępną do przemiany złośliwej i jest uważana za zmianę przedrakową. Dysplazja komórkowa melanocytów w sposób statystycznie istotny zwiększa ryzyko wystąpienia czerniaka. Ryzyko zachorowania rośnie z wiekiem, ponieważ całkowita, skumulowana dawka ultrafioletu działającego na skórę powiększa się. Nie bez wpływu na zachorowania jest także przewlekle obniżony poziom odporności – wynikający z choroby albo z długotrwałego leczenia lekami immunosupresyjnymi.
Czerniak – rokowania
Niestety, czerniak należy do jednych z najbardziej agresywnych nowotworów. W rezultacie rokowania dotyczące przeżycia pięcioletniego spadają drastycznie wraz z każdym wykrytym stadium choroby. Dla guza bez owrzodzenia pięcioletnie przeżycie pacjenta wynosi:
- Stadium IA: 95 proc.,
- Stadium: IB: 89 proc.,
- Stadium IIA: 79 proc.,
- Stadium IIB: 67 proc.,
- Stadium IIIA: 67 proc.,
- Stadium IIIB: 54 proc.,
- Stadium IIIC: 28 proc.
Dla guza z owrzodzeniem:
- Stadium: IB: 91 proc.,
- Stadium IIA: 77 proc.,
- Stadium IIB: 63 proc.,
- Stadium IIC: 45 proc.,
- Stadium IIIB: 52 proc.,
- Stadium IIIC: 24proc.
Rokowania stadium uogólnionego (IV stadium, z przerzutami dalekimi) zależy bezpośrednio od ilości i umiejscowienia przerzutów. W rzadkich przypadkach udaje się wyleczyć przerzuty dalekie za pomocą połączenia operacji chirurgicznych z leczeniem pomocniczym.
Źródła:
- D.G. Coit, J.A. Thompson, R. Andtbacka, C.K. Bichakjian i inni. Melanoma, version 3.2015. „Journal of the National Comprehensive Cancer Network”, 2015.
- http://web.archive.org/web/20180728205150/http://www.iarc.fr:80/en/publications/pdfs-online/pat-gen/bb6/index.php
Rak skóry - rak kolczystokomórkowy
Rak kolczystokomórkowy (ang. Squamous Cell Carcinoma – SCC) jest drugim najczęściej występującym nowotworem skóry. Ponad 80 proc. przypadków SCC dotyczy części ciała eksponowanych na światło słoneczne, najczęściej jest to głowa (okolica oczodołów, nosowo-wargowa, wargi, nos, policzki, uszy), szyja, grzbiety rąk. Wyróżnia się postać przedinwazyjną i inwazyjną raka kolczystokomórkowego. Postać przedinwazyjna (z której może się rozwinąć rak skóry) - choroba Bowena - to rumieniowe tarczki o ostro zaznaczonych granicach, o aksamitnej lub złuszczającej się powierzchni - erytroplazja Queyrata - widoczna jest jako czerwona gładka plama na żołędzi prącia u nieobrzezanych mężczyzn - erytroplakia - to wszelkiego rodzaju czerwone zmiany zlokalizowane na błonach śluzowych Postać inwazyjna (rak skóry) ma charakter brodawkujący lub wrzodziejący. Skóra wokół jest nacieczona, stwardniała, często obecne są wałowato wywinięte brzegi.
Rak brodawkujący - jest to nowotwór występujący na narządach płciowych, w jamie ustnej i w obrębie stóp. Wzrost raka brodawkującego jest bardzo powolny, jego powierzchnia jest pokryta masami rogowymi. Jego przyczyną może być m.in. wirusy brodawczaka ludzkiego HPV 6 i HPV 11.
Czerniak – objawy
Czy czarny pieprzyk to czerniak? Oczywiście nie. Należy jednak wiedzieć, jak odróżnić czerniaka od pieprzyka. Wszystkie znamiona należy regularnie oglądać lub raz do roku pokazywać lekarzowi. Niepokój powinny wzbudzić sytuacje, gdy:
- znamię znacznie się powiększyło,
- znamię zmieniło swój kształt,
- znamię zmieniło kolor,
- pojawił się świąd lub pieczenie,
- pojawiły się nowe zmiany, zwłaszcza asymetryczne, o nieregularnych granicach, z czerwoną obwódką.
Ponieważ trudno jest samodzielnie ustalić, czy dane znamię to czerniak czy pieprzyk, warto skonsultować się dermatologiem lub onkologiem. Przy samodzielnym kontrolowaniu zmian należy stosować regułę ABCD, czyli obejrzeć znamię i ocenić według następujących kryteriów:
- A ‒ asymetria, zmiana nie ma regularnego kształtu, struktury, koloru,
- B ‒ border (granica), nierówne, poszarpane, nieregularne brzegi,
- C ‒ color (kolor), znamię jest wielobarwne,
- D ‒ diameter (średnica) jest większa niż 5-6 mm.
Jeżeli zmiany spełniają powyższe kryteria, należy jak najszybciej udać się do lekarza. Ważne aby pamiętać, że czerniak może powstać z już istniejącego pieprzyka, ale może po prostu pojawić się jako całkiem nowa zmiana. Czerniak z pieprzyka lub czerniak na pieprzyku może zostać wcześnie wykryty dzięki bacznej obserwacji i kontroli własnego ciała, a zwłaszcza wszelkich znamion na skórze.
Co więcej, objawy raka skóry mogą dawać o sobie znać poprzez pieczenie lub świąd wokół znamion, często też czerniak wystaje ponad powierzchnię skóry. Dlatego też warto regularnie, przynajmniej raz w miesiącu, dokładnie przyjrzeć się ciału, aby zauważyć ewentualne zmiany chorobowe. Jeśli pojawiają się pieprzyki lub narośla, których wcześniej nie było – one również mogą być oznaką raka skóry. W przypadku zauważenia tego typu zmian jak najszybciej należy skonsultować się z lekarzem. Czy czerniak boli? Początkowo rak skóry nie daje dolegliwości bólowych, pojawiają się one dopiero w zaawansowanych stadiach choroby, którym towarzyszy powstanie przerzutów.
