U nas zapłacisz kartą
Pierwsze pryszcze u dziecka - przewodnik dla rodziców
Co robić w razie wystąpienia objawów?
Zmiany wywoływane przez HSV-1 są zwykle typowe w wyglądzie i znane większości osób, stąd rzadko bywają przyczyną zgłaszania się do lekarza. Chorzy nie leczą się lub stosują sposoby „domowe”. Jednak z uwagi na możliwość rozprzestrzeniania się zakażenia w otoczeniu, osoby chore powinny zgłosić się do lekarza i zastosować miejscowo leki przeciwwirusowe, zwłaszcza w przypadku długotrwałego utrzymywania się zmian czy zajęcia większego obszaru skóry lub błony śluzowej. Chorzy z towarzyszącymi objawami ogólnymi (gorączka, objawy grypopodobne) wymagają podawania leku przeciwwirusowego w postaci doustnej lub dożylnej. Pacjenci, u których występują dodatkowo zmiany narządowe, wymagają leczenia w warunkach szpitalnych. Niemowlęta i małe dzieci z pierwotnym zakażeniem wirusem HSV-1 często również wymagają leczenia w szpitalu, ponieważ ze względu na ból w jamie ustnej i/lub gorączkę odmawiają przyjmowania płynów oraz posiłków i wymagają nawodnienia dożylnego, a także podania leku przeciwwirusowego drogą dożylną. Do lekarza powinny zgłaszać się kobiety ze zmianami opryszczkowymi na narządach płciowych. Jeżeli opryszczka genitalna pojawi się po raz pierwszy w terminie porodu, stanowi to wskazanie do wykonania cięcia cesarskiego. Jednak nie jest konieczna izolacja matki od noworodka ani innych położnic, nie ma również przeciwwskazań do karmienia piersią. Należy natomiast obserwować i badać noworodka, aby stwierdzić, czy nie doszło do zakażenia.
Wygląd zmian opryszczkowych jest dosyć charakterystyczny, zwykle więc rozpoznanie jest stawiane na podstawie badania lekarskiego. Przy podejrzeniu zakażenia wrodzonego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy zmian narządowych, wykonywane są badania serologiczne dla wykrycia swoistych przeciwciał w surowicy krwi, badania wirusologiczne umożliwiające identyfikację wirusa oraz inne badania dodatkowe. Ze względu na predyspozycję wirusa do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego i narządu wzroku, noworodki powinny być ocenione przez okulistę oraz neurologa.
Opryszczka – co to jest?
Opryszczkę wargową, zwaną popularnie zimnem na ustach, wywołuje wirus Herpes simplex (HSV-1). Przenosi się on drogą kropelkową (np. podczas kichania) lub kontaktową (po dotknięciu zmian skórnych). Na działanie wirusa najbardziej narażone są osoby o osłabionym układzie immunologicznym oraz dzieci, których organizm nie wykształcił jeszcze w pełni systemu odpornościowego. Z tego powodu do zarażenia wirusem HSV-1 najczęściej dochodzi między 6. miesiącem a 5. rokiem życia.
Wirus opryszczki migruje do małych pacjentów najczęściej od rodziców lub od rówieśników w żłobku i przedszkolu. Wirusem bardzo łatwo można się zarazić poprzez pocałunek, korzystanie ze wspólnych sztućców i talerzy czy oblizywanie smoczka. Wirus można przenieść na dziecko także na nieumytych dłoniach.
Gdy wirus opryszczki wargowej przeniknie do komórek nerwowych, pozostanie tam już na zawsze. Będzie atakował co jakiś czas, w momencie osłabienia organizmu, wychłodzenia, przegrzania lub długiego stresu. Z komórek przewędruje do skóry i zacznie się namnażać, powodując charakterystyczną zmianę skórną.
Ospa - zapobieganie
Ospa wietrzna to choroba, której można zapobiegać właściwie jedynie przez stosowanie szczepień ochronnych. Mimo iż nie dają one 100% gwarancji, że do zachorowania nie dojdzie, to jest ono bardzo mało prawdopodobne. Nawet jeśli choroba się rozwinie, jej przebieg jest wówczas znacznie łagodniejszy, z dużo mniejszym ryzykiem powikłań. Szczepienie na ospę zalecane jest wszystkim osobom, które jeszcze nie miały styczności z tą chorobą. Wykonanie szczepienia ma sens nawet wtedy, gdy dojdzie już do kontaktu z osobom chorą na ospę. W takiej sytuacji, jeśli szczepienie odbędzie się w ciągu 72 godzin, może nie dojść do rozwoju choroby lub jej przebieg może zostać złagodzony.
W Polsce szczepienie na ospę jest szczepieniem zalecanym, lecz nie obowiązkowym.
Zachorowanie na ospę wietrzną wymaga izolacji chorego od reszty domowników. Zwłaszcza, jeśli wśród nich są osoby z grupy podwyższonego ryzyka lub takie, które do tej pory nie chorowały na ospę. Ospa u dzieci ma najczęściej łagodny przebieg, a jej przechorowanie daje odporność na całe życie. Ze względu na wysoką zaraźliwość jest chorobą bardzo powszechną, dotyczącą znacznej większości dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Biorąc pod uwagę objawy ospy wietrznej, jest to choroba wyjątkowo nieprzyjemna i uciążliwa dla dzieci. Gorączka, ból i swędząca wysypka wpływa negatywnie na ich samopoczucie. Jedynym sposobem zapobiegania ospie u dzieci są szczepienia ochronne.
Bibliografia:
1. Kawalec W., Grenda R., Kulus M., Pediatra II, PZWL, 2019, str. 1115-1118.
Ospa wietrzna – przyczyny choroby
Ospa wietrzna to choroba zakaźna, powodowana przez wirus ospy i półpaśca (Varicella-zoster virus – VZV). Jest bardzo zaraźliwa – 9 na 10 osób, które miały kontakt z osobą chorą, zachoruje. Wirus, będący przyczyną ospy, pozostaje w organizmie do końca życia. Pod wpływem pewnych bodźców, najczęściej związanych z obniżeniem odporności, może uaktywnić się wiele lat później w postaci półpaśca. Co ciekawe, kontakt z chorym na półpaśca nie spowoduje rozwoju tej choroby, lecz może skutkować pojawieniem się właśnie ospy wietrznej. Najczęściej chorują dzieci w wieku 5-9 lat. Ospa u dzieci (z wyjątkiem noworodków) ma łagodniejszy przebieg niż u nastolatków i dorosłych.
Jakie są różnice pomiędzy ospą wietrzną a półpaścem? Przeczytaj artykuł: Półpasiec i ospa – różne objawy ta sama przyczyna
Ten, kto zaraża ospą wietrzną, może przenieść chorobę na kolejne osoby już na 2 dni przed pojawieniem się wysypki. Możliwość zarażenia trwa do momentu przyschnięcia wszystkich pęcherzy i odpadnięcia strupków. Natomiast czas, jak upływa od przedostania się wirusa do organizmu do pojawienia się pierwszych objawów to 10-21 dni. Chory więc często nie jest świadomy tego, że przenosi chorobę na kolejne osoby.
Ospa u dzieci rozprzestrzenia się bardzo szybko. Wirus powodujący ospę wietrzną przenosi się drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z wydzielinami chorego. Osoba chora może przenosić źródło zakażenia nie tylko podczas mówienia czy kichania. Wirus może rozprzestrzenić się nawet na odległość kilkunastu - do kilkudziesięciu metrów. Stąd wzięła się nazwa choroby – ospa „wietrzna”. Kontakt z wydzielinami chorego oznacza np. kontakt z jego śliną lub zawartością pęcherzy, które pojawiają się w przebiegu ospy. Trzecią możliwą drogą zakażenia jest łożysko. Ospa w ciąży ma zwykle cięższy przebieg i stwarza ryzyko poważnych komplikacji dla rozwijającego się płodu.
Kto może się zarazić ospą wietrzną? Zgodnie z szacunkami, nawet 95% populacji zakażona jest wirusem ospy wietrznej i półpaśca. Na zarażenie najbardziej podatne są osoby, które jeszcze nie miały styczności z tą chorobą, nie były szczepione przeciwko ospie, a także te, które mieszkają lub pracują z dziećmi.
