U nas zapłacisz kartą
Pierwsze pryszcze u dziecka - przewodnik dla rodziców
Pryszcze – jak się ich pozbyć?
Szacuje się, że około 85% nastolatków musi borykać się z pryszczami. Pierwsze zmiany skórne pojawiają się zarówno u dziewczynek, jak i chłopców między 11. a 13. rokiem życia. W większości przypadków objawy zanikają wraz z wiekiem. Niestety należy zdać sobie sprawę, że pryszcze pojawiają się także u osób dorosłych, które okres dojrzewania już dawno mają za sobą. Zdarza się, że bolesne krosty można zauważyć nie tylko na twarzy czy szyi, ale także na ramionach, plecach czy nawet w okolicach sfer intymnych. Ponieważ czynników wpływających na powstawanie pryszczy jest bardzo wiele, czasem trudno znaleźć skuteczną metodę ich zwalczania.
Zazwyczaj wypryski możemy dostrzec na twarzy. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że niektóre pryszcze powstają zaledwie w ciągu jednej nocy – tymczasem jest to cały proces, który dopiero w końcowej fazie daje efekt bolesnej, nieprzyjemnie wyglądającej krosty.
Wszystko zaczyna się w chwili, kiedy gruczoły łojowe – na skutek różnych czynników – zaczynają w zdecydowanie krótszym czasie produkować nadmierne ilości łoju (zwanego również sebum). Skóra nie jest w stanie poradzić sobie z tą barierą, co prowadzi do zatkanych porów. Tak rodzą się zaskórniki, które przybierają dwie postacie: zamkniętą lub otwartą. Dobrze już na tym etapie zatroszczyć się o pielęgnację skóry, ponieważ z biegiem czasu zaskórniki uszkadzają tkankę znajdującą się wokół mieszka włosowego. Tkanki ulegają zrogowaceniu, a ze względu na zablokowaną przez sebum skórę nie są w stanie samodzielnie się zregenerować. Rozszerzone mieszki włosowe możemy zauważyć gołym okiem w postaci rozszerzonych porów.
Jeśli zignorujemy te poszczególne objawy, zatkane gruczoły łojowe zaczną wytwarzać bakterie. Są one normalną częścią flory bakteryjnej skóry, jednak w większych ilościach mogą ją podrażniać. Zaskórniki pękają, a ich zawartość rozlewa się na okoliczne tkanki. W ten sposób mamy już do czynienia ze stanem zapalnym, który powoduje szereg zmian skórnych: krost, grudek, a nawet guzków. Wypryski nie tylko są bardzo widoczne ze względu na towarzyszący im obrzęk, ale często też bolą przy najlżejszym dotyku. Na dodatek wiele osób ma tendencję do wyciskania pryszczy, sądząc, że pozbywając się zawartej w nich ropy przyspieszą proces gojenia. To duży błąd. O ile pojedyncza krosta rzeczywiście stanie się przez to mniejsza, to jednak z dużym prawdopodobieństwem na jej miejscu już wkrótce powstanie nowa. W ten sposób przyczyniamy się też do rozsiewania bakterii na większy obszar, więc pojedyncze pryszcze w naturalny sposób pociągają za sobą kolejne.
Co robić w razie wystąpienia objawów?
Zmiany wywoływane przez HSV-1 są zwykle typowe w wyglądzie i znane większości osób, stąd rzadko bywają przyczyną zgłaszania się do lekarza. Chorzy nie leczą się lub stosują sposoby „domowe”. Jednak z uwagi na możliwość rozprzestrzeniania się zakażenia w otoczeniu, osoby chore powinny zgłosić się do lekarza i zastosować miejscowo leki przeciwwirusowe, zwłaszcza w przypadku długotrwałego utrzymywania się zmian czy zajęcia większego obszaru skóry lub błony śluzowej. Chorzy z towarzyszącymi objawami ogólnymi (gorączka, objawy grypopodobne) wymagają podawania leku przeciwwirusowego w postaci doustnej lub dożylnej. Pacjenci, u których występują dodatkowo zmiany narządowe, wymagają leczenia w warunkach szpitalnych. Niemowlęta i małe dzieci z pierwotnym zakażeniem wirusem HSV-1 często również wymagają leczenia w szpitalu, ponieważ ze względu na ból w jamie ustnej i/lub gorączkę odmawiają przyjmowania płynów oraz posiłków i wymagają nawodnienia dożylnego, a także podania leku przeciwwirusowego drogą dożylną. Do lekarza powinny zgłaszać się kobiety ze zmianami opryszczkowymi na narządach płciowych. Jeżeli opryszczka genitalna pojawi się po raz pierwszy w terminie porodu, stanowi to wskazanie do wykonania cięcia cesarskiego. Jednak nie jest konieczna izolacja matki od noworodka ani innych położnic, nie ma również przeciwwskazań do karmienia piersią. Należy natomiast obserwować i badać noworodka, aby stwierdzić, czy nie doszło do zakażenia.
Wygląd zmian opryszczkowych jest dosyć charakterystyczny, zwykle więc rozpoznanie jest stawiane na podstawie badania lekarskiego. Przy podejrzeniu zakażenia wrodzonego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy zmian narządowych, wykonywane są badania serologiczne dla wykrycia swoistych przeciwciał w surowicy krwi, badania wirusologiczne umożliwiające identyfikację wirusa oraz inne badania dodatkowe. Ze względu na predyspozycję wirusa do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego i narządu wzroku, noworodki powinny być ocenione przez okulistę oraz neurologa.
Opryszczka – co to jest?
Opryszczkę wargową, zwaną popularnie zimnem na ustach, wywołuje wirus Herpes simplex (HSV-1). Przenosi się on drogą kropelkową (np. podczas kichania) lub kontaktową (po dotknięciu zmian skórnych). Na działanie wirusa najbardziej narażone są osoby o osłabionym układzie immunologicznym oraz dzieci, których organizm nie wykształcił jeszcze w pełni systemu odpornościowego. Z tego powodu do zarażenia wirusem HSV-1 najczęściej dochodzi między 6. miesiącem a 5. rokiem życia.
Wirus opryszczki migruje do małych pacjentów najczęściej od rodziców lub od rówieśników w żłobku i przedszkolu. Wirusem bardzo łatwo można się zarazić poprzez pocałunek, korzystanie ze wspólnych sztućców i talerzy czy oblizywanie smoczka. Wirus można przenieść na dziecko także na nieumytych dłoniach.
Gdy wirus opryszczki wargowej przeniknie do komórek nerwowych, pozostanie tam już na zawsze. Będzie atakował co jakiś czas, w momencie osłabienia organizmu, wychłodzenia, przegrzania lub długiego stresu. Z komórek przewędruje do skóry i zacznie się namnażać, powodując charakterystyczną zmianę skórną.
Ospa wietrzna – przyczyny choroby
Ospa wietrzna to choroba zakaźna, powodowana przez wirus ospy i półpaśca (Varicella-zoster virus – VZV). Jest bardzo zaraźliwa – 9 na 10 osób, które miały kontakt z osobą chorą, zachoruje. Wirus, będący przyczyną ospy, pozostaje w organizmie do końca życia. Pod wpływem pewnych bodźców, najczęściej związanych z obniżeniem odporności, może uaktywnić się wiele lat później w postaci półpaśca. Co ciekawe, kontakt z chorym na półpaśca nie spowoduje rozwoju tej choroby, lecz może skutkować pojawieniem się właśnie ospy wietrznej. Najczęściej chorują dzieci w wieku 5-9 lat. Ospa u dzieci (z wyjątkiem noworodków) ma łagodniejszy przebieg niż u nastolatków i dorosłych.
Jakie są różnice pomiędzy ospą wietrzną a półpaścem? Przeczytaj artykuł: Półpasiec i ospa – różne objawy ta sama przyczyna
Ten, kto zaraża ospą wietrzną, może przenieść chorobę na kolejne osoby już na 2 dni przed pojawieniem się wysypki. Możliwość zarażenia trwa do momentu przyschnięcia wszystkich pęcherzy i odpadnięcia strupków. Natomiast czas, jak upływa od przedostania się wirusa do organizmu do pojawienia się pierwszych objawów to 10-21 dni. Chory więc często nie jest świadomy tego, że przenosi chorobę na kolejne osoby.
Ospa u dzieci rozprzestrzenia się bardzo szybko. Wirus powodujący ospę wietrzną przenosi się drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt z wydzielinami chorego. Osoba chora może przenosić źródło zakażenia nie tylko podczas mówienia czy kichania. Wirus może rozprzestrzenić się nawet na odległość kilkunastu - do kilkudziesięciu metrów. Stąd wzięła się nazwa choroby – ospa „wietrzna”. Kontakt z wydzielinami chorego oznacza np. kontakt z jego śliną lub zawartością pęcherzy, które pojawiają się w przebiegu ospy. Trzecią możliwą drogą zakażenia jest łożysko. Ospa w ciąży ma zwykle cięższy przebieg i stwarza ryzyko poważnych komplikacji dla rozwijającego się płodu.
Kto może się zarazić ospą wietrzną? Zgodnie z szacunkami, nawet 95% populacji zakażona jest wirusem ospy wietrznej i półpaśca. Na zarażenie najbardziej podatne są osoby, które jeszcze nie miały styczności z tą chorobą, nie były szczepione przeciwko ospie, a także te, które mieszkają lub pracują z dziećmi.
