U nas zapłacisz kartą
Przedłużanie Rzęs - Sztuka i Biznes
Przykładowe terminy przedawnienia
Choć trzyletni termin przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i świadczeń okresowych oraz dziesięcioletni termin przedawnienia dla pozostałych roszczeń są zasadą, to jednak kodeks cywilny przewiduje wiele odmiennych terminów przedawnienia. Przykładowo:
- roszczenia z umowy spedycji – termin przedawnienia wynosi 1 rok (art. 803 k.c.)
- roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy, roszczenia rzemieślników z takiego tytułu oraz roszczenia prowadzących gospodarstwa rolne z tytułu sprzedaży płodów rolnych i leśnych – termin przedawnienia wynosi 2 lata (art. 554 k.c.)
- roszczenia z umowy o dzieło – termin przedawnienia wynosi 2 lata (art. 646 k.c.)
- roszczenia przysługujące przewoźnikowi przeciwko innym przewoźnikom 6 miesięcy (art.793 k.c.)
Krzysztof Nowosad, radca prawny, Kancelaria Prawnicza FORUM
Podstawa prawna:
- art. 24, art. 117-125, art. 220, art. 222-223, art. 554, art. 646, art.793, art. 803, ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r. Nr 16 poz. 93 z późn. zm.)
Co o szczegółach mówi na przykład orzecznictwo sądów?
Dokładniejsza analiza tematu, jakim jest przedawnienie roszczeń pieniężnych związanych z działalnością gospodarczą potwierdza, że pewne na pozór oczywiste kwestie musiały być analizowane przez sądy i teoretyków prawa. Jedną z takich kwestii jest odpowiedź na pytanie, czy kwalifikacja roszczenia jako związanego z działalnością gospodarczą wymaga, aby zarówno wierzyciel, jak i dłużnik prowadził firmę. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2008 r. (sygnatura akt: III CSK 302/07) wskazuje, że do zastosowania trzyletniego terminu przedawnienia związanego z działalnością gospodarczą wystarcza prowadzenie firmy przez stronę dochodzącą spłaty długu (wierzyciela). To z pewnością ważna informacja dla wszystkich dłużników, którzy zalegają jakieś pieniądze przedsiębiorcy.
Zdaniem Sądu Najwyższego można przyjąć domniemanie, że wszystkie roszczenia będące następstwem czynności podejmowanych przez przedsiębiorców są związane z prowadzeniem przez nich działalności gospodarczej (zobacz: P. Zakrzewski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna (art. 1-125), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018, art. 118). Najczęściej roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przysługują przedsiębiorcy w potocznym rozumieniu tego słowa, ale nie jest to bezwzględna reguła. Przedsiębiorcą w kontekście terminów przedawnienia może być na przykład spółdzielnia mieszkaniowa. Warto tutaj wymienić Uchwałę Sądu Najwyższego (7 sędziów) z dnia 9 marca 2017 r. (sygn. akt: III CZP 69/16). Mówi ona, że roszczenie spółdzielni mieszkaniowej o uzupełnienie przez jej członka wkładu budowlanego jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, powinno przedawniać się z upływem trzech lat.
Doktryna prawna wskazuje również, że przedawnienie roszczeń pieniężnych po trzech latach może nastąpić jako związane z działalnością gospodarczą wtedy, gdy ta działalność nie została ujawniona we właściwej ewidencji (zobacz: N. Rycko [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125), red. J. Gudowski, Warszawa 2021, art. 118). Przedawnienie roszczeń pieniężnych na zasadach przewidzianych dla działalności gospodarczej powinno dotyczyć również tak zwanej działalności nieewidencjonowanej, którą reguluje artykuł 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Jeżeli natomiast chodzi o przedawnienie roszczeń banków związanych z kredytami, to trzeba pamiętać, że roszczenia o zapłatę poszczególnych rat przedawniają się oddzielnie – stosownie do wymagalności rat (zobacz: Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2021 r. – sygn. akt: III CZP 17/21).
Terminy przedawnienia roszczeń
Przepis art. 118 Kodeksu cywilnego stanowi, że roszczenia przysługujące osobom prowadzącym działalność gospodarczą i mające związek z prowadzoną przez uprawnionego działalnością gospodarczą podlegają trzyletniemu terminowi przedawnienia. Terminy wskazane w art. 118 k.c. nie mogą być skracane, ani przedłużane przez czynność prawną. (art. 118 i 119 k.c.). Oznacza to, że strony nie mogą ustalić w umowie, że ich wzajemne roszczenia ulegną przedawnieniu w terminie dłuższym lub krótszym od tego, który został przewidziany w kodeksie cywilnym.
Roszczeniami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej są te, które służą osobie fizycznej lub prawnej profesjonalnie i zarobkowo trudniącej się działalnością gospodarczą, a której roszczenie związane jest właśnie z tym jej zakresem aktywności.
Przedawnienie roszczeń pieniężnych – dla firm inny termin
Przedawnienie roszczeń pieniężnych to temat, który został uregulowany w kodeksie cywilnym. Wspomniana ustawa o randze kodeksu wyznacza ogólny termin przedawnienia roszczeń, który od 9 lipca 2018 roku wynosi 6 lat (na miejsce poprzednich 10 lat). Jednakże dla roszczeń wynikających z działalności gospodarczej przewidziano nieco inne zasady, które będziemy opisywać poniżej. Warto jednak pamiętać o ogólnej regule, zgodnie z którą termin przedawnienia zaczyna się naliczać od dnia, w którym dane roszczenie stało się wymagalne (zobacz artykuł 120 kodeksu cywilnego).
Natomiast zgodnie z artykułem 118 kodeksu cywilnego, w razie braku innych uregulowań “termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata”. Warto pamiętać, że koniec terminu przedawnienia wynoszącego minimum dwa lata będzie przypadał na ostatni dzień roku kalendarzowego. Ta zasada dotyczy również roszczeń związanych z działalnością gospodarczą, które jak już wiemy przedawniają się po trzech latach.
Sprawa na tym etapie pozornie może wydawać się łatwa jeśli chodzi o przedawnienie roszczeń pieniężnych, które mają związek z działalnością gospodarczą. Jednak analizując temat bliżej możemy dostrzec pewne komplikacje. Chodzi między innymi o to, które roszczenia można uważać za związane z działalnością gospodarczą, a które już nie. Warto również pamiętać, że wspomniany przed chwilą trzyletni termin przedawnienia ma charakter ogólny i może być modyfikowany przez przepisy szczególne względem kodeksu cywilnego. Nasza analiza prawna poniżej uwzględnia te nieco bardziej skomplikowane kwestie.
Przedawnienie roszczeń
Przedawnienie jest instytucją, która ogranicza w czasie możliwość dochodzenia roszczenia. Jego skutkiem jest to, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciw komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia chyba, że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Przedawnienie zostało uregulowane w przepisach art. 117- 125 k.c. Przedmiotem przedawnienia roszczeń są tylko i wyłącznie majątkowe roszczenia cywilnoprawne.
Od powyższej zasady istnieją jednak wyjątki. Nie przedawniają się majątkowe roszczenia cywilnoprawne o wydanie rzeczy tzw. roszczenie windykacyjne oraz roszczenia negatoryjne, ale tylko te odnoszące się do nieruchomości (art. 222 k.c. oraz 223 k.c.) czy też roszczenia o zniesienie współwłasności (art. 220 k.c.).
Nie przedawniają się również roszczenia niemajątkowe, czyli takie, które służą zaspokojeniu interesów o charakterze osobistym np. o naruszenie dóbr osobistych (art. 24 k.c.).
Przepisy kodeksu cywilnego regulujące instytucję przedawnienia mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że strony stosunku zobowiązaniowego nie mogą wyłączyć ich zastosowania na mocy zawartej między sobą umowy.
