U nas zapłacisz kartą
Pryszcz u niemowlaka - przyczyny, leczenie i porady dla rodziców
Alergiczny wyprysk kontaktowy u dzieci
Wyprysk (egzema) należy do najczęstszych chorób skóry i oznacza stan zapalny w obrębie naskórka oraz skóry właściwej. Charakterystycznym dla wyprysku wykwitem jest grudka, chociaż w obrazie klinicznym widuje się również rumień, pęcherzyki i nadżerki, a niekiedy pogrubienie naskórka i jego nadmierne złuszczanie. Obraz tej jednostki chorobowej może być więc różnorodny, jednak bardzo często towarzyszy jej świąd i pieczenie skóry.
Jedną z postaci wyprysku, którą coraz częściej stwierdza się wśród najmłodszych pacjentów, jest alergiczny wyprysk kontaktowy lub alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
Jest to nabyty powierzchowny odczyn zapalny skóry rozwijający się na podłożu alergicznym. Jednak jest to nieco odmienny typ reakcji odpornościowej niż reakcja na przykład na pyłki traw czy niektóre pokarmy. W przypadku alergicznego wyprysku kontaktowego mamy do czynienia z tzw. reakcją opóźnioną, która rozwija się dopiero po 24–48 h od kontaktu z alergenem. W reakcji tej bierze udział jedna z frakcji białych krwinek, czyli limfocyty T, mające tzw. pamięć immunologiczną, umożliwiającą im wyzwolenie reakcji alergicznej po kontakcie z uczulającym alergenem.
W zależności od „siły” danego antygenu w niektórych przypadkach do wyzwolenia reakcji odpornościowej wystarczy już pierwsza ekspozycja, w innych reakcja może się ujawnić dopiero po wielokrotnych kontaktach z uczulającym związkiem – po tygodniach, a nawet latach. Do najczęstszych alergenów kontaktowych u dzieci należą: nikiel – składnik zapięć w ubrankach, neomycyna – antybiotyk, mertiolat – konserwant w kroplach do oczu oraz szczepionkach, balsam peruwiański – substancja zapachowa, formaldehyd – konserwant, quaternium-15 – konserwant, kalafonia – składnik żywicy drzew iglastych, i lanolina – składnik kosmetyków.
Na co rodzic powinien zwracać uwagę, oglądając skórę dziecka?
Oglądając zmiany skórne u dziecka warto zwrócić uwagę na ich umiejscowienie. Ważna jest również liczba wykwitów (pojedyncze, liczne), ich rozmieszczenie (symetryczne jak np. w łuszczycy, asymetryczne np. w grzybicy skóry gładkiej, jednostronne np. w półpaścu, uogólnione, zwane erytrodemią, np. w atopowym zapaleniu skóry), a także ich kolor (zmiany czerwone są zwykle związane ze stanem zapalnym).
Dotykając zmiany skórne, należy sprawdzić ich rodzaj (zmiany płaskie lub wyniosłe — wypukłe) oraz powierzchnię (gładkie, szorstkie np. łuski, strupy).
Dziecko należy zbadać także w obrębie owłosionej skóry głowy, obejrzeć paznokcie, a także błony śluzowe jamy ustnej oraz narządów płciowych.
Zwróć uwagę, czy dziecko nie skarży się na świąd skóry, ból lub nie jest nadmiernie wrażliwe na bodźce dotykowe (tzw. przeczulica).
- Plamki: mogą mieć czerwone lub różowe zabarwienie np. w przebiegu chorób infekcyjnych (płonica, różyczka, odra)
- Plamy (większe od plamek): np. zmiany wrodzone — niektóre naczyniaki
- Grudki: np. w przebiegu łuszczycy, wyprysku
- Guzki (większe od grudek, sięgające głębszych warstw skóry): np. zmiany wrodzone — niektóre naczyniaki
- Blaszki: powstają wskutek łączenia się pojedynczych wykwitów, np. blaszki łuszczycowe
- Zmiany pęcherzowe (pęcherzyki — małe, pęcherze — większe): zawierają przezroczysty płyn, np. w przebiegu opryszczki
- Krosty: zawierają mętną treść (ropę) np. w przebiegu chorób bakteryjnych
- Nadżerka: powierzchowny ubytek naskórka, np. oparzenie słoneczne, urazy
- Owrzodzenia: ubytek głębszy, sięgający skóry właściwej, np. w przebiegu chorób naczyniowych
- Pęknięcia: linijne przerwanie ciągłości skóry, powstałe wskutek jej pogrubienia, np. w przebiegu przewlekłego wyprysku dłoni
Zobacz film: Próchnica
Pierwsze objawy ropnia na dziąśle u dziecka to przede wszystkim ból i tkliwość błony śluzowej, zaczerwienienie dziąsła oraz wyraźny obrzęk, który może być widoczny także na twarzy np. na policzku po stronie chorego zęba. Pojawia się również niewielki pęcherzyk wypełniony ropą, który może samoistnie pęknąć. Niekiedy obecne są ogólne objawy infekcji i stanu zapalnego: osłabienie, pogorszenie samopoczucia, wzrost temperatury ciała. Dziecko, u którego rozwinął się ropień dziąsła, jest niespokojne, rozdrażnione i niechętne do spożywania pokarmów, ponieważ przeżuwanie sprawia mu dyskomfort i ból.
Ropień u dziecka zlokalizowany bliżej tkanki zębowej charakteryzuje się silnym, rozpierającym i pulsującym bólem, który niekiedy promieniuje do skroni lub ucha. Dziąsło nad zębem jest zaczerwienione i opuchnięte.
Jakie są powikłania ropnia okołomigdałkowego?
Powikłania ropnia okołomigdałkowego występują bardzo rzadko, jednakże nie należy ich lekceważyć. Nieleczony ropień znacznych rozmiarów może doprowadzić do blokady dróg oddechowych, trudności w oddychaniu. Jest on również potencjalnym źródłem dalszych, poważnych infekcji bakteryjnych tkanek szyi, żuchwy czy klatki piersiowej (np zapalenia wsierdzia), a nawet sepsy. W przypadku pęknięcia ropnia, jego treść może zostać zaaspirowana i spowodować zapalenie płuc.
W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia ropnia okołomigdałkowego należy jak najszybciej rozpocząć leczenie w przypadku wystąpienia anginy paciorkowcowej lub bakteryjnej. Antybiotykoterapii nie należy przerywać po wstępnej poprawie, ale kontynuować do końca okresu zalecanego przez lekarza. W przypadku przewlekłego zapalenia migdałków, należy rozważyć ich usunięcie, co może zapobiegać pojawieniu się ropnia okołomigdałkowego w przyszłości.
Zobacz także
Ostre i przewlekłe zapalenie gardła Zapalenie błony śluzowej gardła jest jedną z częstszych przyczyn zgłoszeń pacjentów do lekarzy pierwszego kontaktu, a także otolaryngologów. Choroba obejmuje obszar od migdałków podniebiennych, aż do krtani – głównie tylną ścianę gardła.
Przerost migdałków Przerost migdałków podniebiennych powoduje zaburzenie drożności dróg oddechowych w obrębie gardła środkowego. U dzieci jest to jedna z głównych przyczyn zespołu obturacyjnego bezdechu w czasie snu.
Zapalenie gardła i migdałków Stany zapalne błony śluzowej gardła i migdałków należą do najczęstszych schorzeń, z którymi pacjenci zgłaszają się nie tylko do laryngologa, ale także do lekarza rodzinnego czy pediatry.
Profilaktyka ropnia dziąsła u dziecka
Pojawieniu się ropnia na dziąśle u dziecka można i należy zapobiegać. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na codzienną higienę jamy ustnej. Zęby szczotkuje się miękką szczoteczką przynajmniej dwa razy dziennie, a jeżeli to możliwe – po każdym posiłku. Z dzieckiem należy zgłaszać się na regularne kontrole stomatologiczne, nawet jeżeli nie ma ono jeszcze zębów stałych, a każdy ubytek niezwłocznie wyleczyć.
Warto zwrócić także uwagę na nawyki żywieniowe. Słodkie i gazowane napoje należy zastąpić niesłodzoną herbatą lub wodą. Konieczne jest wykluczenie z jadłospisu słodyczy. Zamiast nich lepiej podać dziecku owoc lub świeże warzywa. Dieta powinna być bogata w produkty zawierające wapń, fosfor, magnez oraz witaminy A, E, D i C.
1. P. Piekoszewska-Ziętek, A. Turska-Szybka, D. Olczak-Kowalczyk, Infekcje zębopochodne – przegląd piśmiennictwa, [w:] „Nowa stomatologia” 2016, 21(2), s. 120–134.
2. M. Prokop-Franaszek, M. Gackowska, T. Gołda, Ropnie tkanek przyzębia i ropnie zębopochodne – diagnostyka, różnicowanie i leczenie, „Implantoprotetyka”, 2007, t. VIII, nr 3.