U nas zapłacisz kartą
Alergia kontaktowa na dłoniach - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) – przyczyny
- Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry
- nikiel, np. biżuteria, wykończenia odzieży (zamki, guziki), okulary
- chrom (metale, cement, skóra garbowana)
- kobalt (metale, cement)
- formaldehyd (odzież, lakier do paznokci, tworzywa sztuczne)
- substancje zapachowe (perfumy, olejki eteryczne, kosmetyki)
- balsam peruwiański (perfumy)
- konserwanty (podłoże leków stosowanych miejscowo, kosmetyki)
- przyśpieszacze wulkanizacji i przeciwutleniacze gumy (rękawiczki lateksowe, bielizna, buty, lycra, oleje techniczne)
- leki (neomycyna, benzokaina)
- barwniki (farby do włosów i tkanin)
- kalafonia (kleje, papier, pokosty)
- lanolina (kremy)
- monomery akrylu (cement ortopedyczny).
Czynniki ryzyka rozwoju alergicznego kontaktowego zapalenie skóry nie są znane, ale wydaje się, że duże znaczenie ma predyspozycja genetyczna.
- Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia
Powstaje w wyniku kontaktu skóry ze stężoną substancją drażniącą (np. silne kwasy albo zasady, wybielacze) albo w wyniku przewlekłego działania mniej stężonej substancji powodującej wysuszenie skóry i uszkodzenie naskórka.
Substancje drażniące:- mydła i detergenty
- alkohole i środki odkażające
- kwasy i ługi
- rozpuszczalniki organiczne, smary, oleje techniczne, benzyna, olej napędowy
- żywice i kleje
- farby, tusze i werniksy
- cement, beton, gips
- środki owadobójcze i grzybobójcze
- nawozy sztuczne
- włókna szklane.
- Fotoalergiczne lub fototoksyczne kontaktowe zapalenie skóry
Przyczyny fototoksycznego kontaktowego zapalenie skóry, to np. dziegieć, furokumaryny (np. psolareny stosowane leczniczo lub zawarte w owocach, zwłaszcza w limonkach i jarzynach), czerwień bengalska (stosowana w okulistyce), niesteroidowe leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, pochodne kwasu propionowego (np. ibuprofen).
Przyczyny fotoalergicznego kontaktowego zapalenia skóry, to np. kosmetyki z filtrem UV, substancje zapachowe, środki odkażające, leki przeciwgrzybicze.
Powstawanie alergii kontaktowej
Jak już wspomniano, alergię kontaktową najczęściej powodują małocząsteczkowe związki – hapteny, które tworzą antygen dopiero po połączeniu z białkiem. Dzięki swoim małym rozmiarom hapteny mogą przenikać przez warstwę rogową naskórka, gdzie tworzą połączenia z białkami skóry. Połączenia hapten-białko są rozpoznawane oraz pochłaniane przez komórki Langerhansa (komórki prezentujące antygeny), a następnie prezentowane limfocytom T (komórkom odpowiedzialnym za odpowiedź odpornościową). Gdy dany alergen został zaprezentowany limfocytom T, może dojść do szybszej i agresywniejszej odpowiedzi układu odpornościowego – właśnie wtedy wytwarza się nadwrażliwość. Dochodzi do uwolnienia czynników zapalnych przyczyniających się do powstawania wyprysku alergicznego.
Objawy alergii kontaktowej są podobne do wyprysku kontaktowego z podrażnienia, ale źródło ich powstawania jest inne.
Alergiczny wyprysk kontaktowy objawia się tworzeniem swędzącego zaczerwienienia na skórze. W miejscu kontaktu z alergenem pojawiają się grudki i pęcherzyki, a ogniska wyprysku nie mają wyraźnej granicy. Gdy alergia jest nasilona, może dochodzić do obrzęku narażonych okolic. Czasem zmiany mogą występować na całym ciele.
W przypadku alergii kontaktowej powstający wyprysk może mieć charakter przewlekły, w wyniku czego skóra staje się pogrubiała i sucha. Skóra łuszczy się i może pękać, powodując ból.
W przypadku wyprysku ostrego, można zauważyć pięć faz jego powstawania. Przy kontakcie z alergenem pojawia się zaczerwienienie i obrzęk narażonej skóry – jest to pierwsza faza (rumieniowo-obrzękowa). W następstwie reakcji zapalnej w naskórku powstaje wydzielina i grudki wysiękowe, charakterystyczne dla fazy wysiękowej. Gdy wydzielina zasycha tworzą się strupy – następuje faza strupienia. W fazie złuszczania odnawiające się komórki naskórka przesuwają się z głębszych warstw skóry na jej powierzchnię, zastępując uszkodzone warstwy. Ostatnią fazą jest faza gojenia, której oznaką jest utrzymywanie się rumienia resztkowego w miejscach dotkniętych wcześniej stanem zapalnym.
Uwaga na metale
Wśród substancji wywołujących alergię kontaktową dużą rolę odgrywają metale. Wśród nich najczęściej uczulają: nikiel, kobalt, chrom i pallad. Zdarzają się także reakcje na złoto, aluminium czy rtęć[4].
Zajmuje od wielu lat czołowe miejsce na liście najczęstszych alergenów kontaktowych. Można go spotkać w biżuterii, akcesoriach odzieżowych, zegarkach, monetach, sztućcach czy narzędziach. Wykorzystuje się go także w implantach medycznych czy aparatach ortodontycznych.
Alergia na nikiel częściej występuje u kobiet. Szacuje się, że w zależności od kraju około 10 proc. pań może być uczulona na ten metal. Natomiast w całej populacji nadwrażliwość na nikiel może dotyczyć od 4 do nawet 13 proc. ludzi[5].
Więcej o alergii na nikiel
Dodawany jest do stopów metali używanych w materiałach stomatologicznych, aparatach ortodontycznych, implantach ortopedycznych, biżuterii. Ponadto obecny jest w glinie, emaliach, cemencie, farbach do dekoracji ceramiki, żywicach poliestrowych a nawet paszach dla zwierząt. Zwykle alergia na kobalt łączy się z uczuleniem na nikiel u kobiet i na chrom u mężczyzn. W Europie szacuje się, że około 8 proc. mieszkańców jest uczulona na Teb metal[6].
W postaci metalu uczula rzadko. Sytuacja zmienia się, gdy mamy do czynienia ze związkami chromu, które łatwo znaleźć w wyrobach ze skóry (ubraniach, obuwiu, dodatkach). U osób uczulonych na chrom zmiany skórne występują zwykle na stopach i w miejscach stykania się wyrobów skórzanych ze skórą. Alergia na związki chromu, o ile nie zostanie prawidłowo zdiagnozowana, może być długotrwała i trudna do wyleczenia. [7]
Co robić, aby uniknąć zachorowania?
Ponieważ wyprysk zawodowy często powodują alergeny występujące w miejscu pracy czy podczas prac domowych, warto się zabezpieczać przed kontaktem z nimi za pomocą np. rękawiczek czy odzieży ochronnej.
Zobacz także
Alergia na chrom Chrom należy do najważniejszych alergenów kontaktowych. Wyprysk wywołany przez ten metal przebiega bardzo ciężko i zwykle trwa długo, nierzadko nawet dziesiątki lat.
Alergia na kobalt Kobalt należy do najczęstszych alergenów kontaktowych, przy czym uczula on różne grupy osób, w tym zarówno dzieci, jak i robotników z wypryskiem zawodowym.
Alergia na nikiel Najczęściej uczula nikiel znajdujący się w biżuterii, guzikach jeansów, sprzączkach pasków, a niekiedy również nożycach, sztućcach i innych wyrobach metalowych.
Alergeny kontaktowe Do najczęstszych alergenów kontaktowych w Polsce należą nikiel i chrom. Coraz częstsze jest też uczulenie na perfumy i aminy aromatyczne.
Wybrane treści dla Ciebie
Testy skórne Testy skórne to najważniejsze badanie wykorzystywane w diagnostyce alergii. Pozwalają one na proste, szybkie i bezpieczne potwierdzenie uczulenia na różne alergeny.
Próba prowokacyjna z alergenem Próba wykonywana jest w celu stwierdzenia, czy dana osoba jest uczulona na konkretny alergen. Badanie wykonuje się stosunkowo rzadko. Zwykle wtedy, gdy innymi metodami nie udało się potwierdzić nadreaktywności oskrzeli i (lub) uczulenia na konkretny alergen, a wynik badania ma znaczenie dla rozpoznania choroby.
