U nas zapłacisz kartą
Alergia kontaktowa na dłoniach - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Alergia kontaktowa, jak sobie pomóc?
Czasami wystarczy krótkie dotknięcie, żeby na skórze pojawił się czerwony ślad, obrzęk czy grudki wypełnione płynem. W jaki jeszcze sposób może objawiać się alergia kontaktowa i które substancje uczulają nas najmocniej?
Dotyczy dorosłych, jak i dzieci. Szacuje się, że w poszczególnych państwach Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych może na nią cierpieć od 12,5 nawet do 40,6 proc. osób[1]. Jest chorobą nabytą, wywołaną nadwrażliwością organizmu na substancje chemiczne o małej masie cząsteczkowej, czyli na tzw. hapteny. Bezpośredni kontakt z nimi powoduje zmiany skórne. Przy czym sam hapten nie jest szkodliwy dla organizmu, dopiero po wniknięciu do skóry i związaniu z obecnymi w niej białkami staje się alergenem i wywołuje obronną reakcję organizmu[2].
Alergia kontaktowa objawia się zmianami na skórze, najczęściej w miejscu zetknięcia z substancją uczulającą. Charakteryzuje się wystąpieniem grudek i pęcherzyków zlewających się w większe ogniska, rumieniem, łuszczeniem i swędzeniem. Zmiany rozwijają się zwykle w ciągu 24–48 godzin od kontaktu z alergenem. Z czasem mogą się także rozprzestrzeniać.
Kontaktowe zapalenie skóry (wyprysk kontaktowy) – przyczyny
- Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry
- nikiel, np. biżuteria, wykończenia odzieży (zamki, guziki), okulary
- chrom (metale, cement, skóra garbowana)
- kobalt (metale, cement)
- formaldehyd (odzież, lakier do paznokci, tworzywa sztuczne)
- substancje zapachowe (perfumy, olejki eteryczne, kosmetyki)
- balsam peruwiański (perfumy)
- konserwanty (podłoże leków stosowanych miejscowo, kosmetyki)
- przyśpieszacze wulkanizacji i przeciwutleniacze gumy (rękawiczki lateksowe, bielizna, buty, lycra, oleje techniczne)
- leki (neomycyna, benzokaina)
- barwniki (farby do włosów i tkanin)
- kalafonia (kleje, papier, pokosty)
- lanolina (kremy)
- monomery akrylu (cement ortopedyczny).
Czynniki ryzyka rozwoju alergicznego kontaktowego zapalenie skóry nie są znane, ale wydaje się, że duże znaczenie ma predyspozycja genetyczna.
- Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia
Powstaje w wyniku kontaktu skóry ze stężoną substancją drażniącą (np. silne kwasy albo zasady, wybielacze) albo w wyniku przewlekłego działania mniej stężonej substancji powodującej wysuszenie skóry i uszkodzenie naskórka.
Substancje drażniące:- mydła i detergenty
- alkohole i środki odkażające
- kwasy i ługi
- rozpuszczalniki organiczne, smary, oleje techniczne, benzyna, olej napędowy
- żywice i kleje
- farby, tusze i werniksy
- cement, beton, gips
- środki owadobójcze i grzybobójcze
- nawozy sztuczne
- włókna szklane.
- Fotoalergiczne lub fototoksyczne kontaktowe zapalenie skóry
Przyczyny fototoksycznego kontaktowego zapalenie skóry, to np. dziegieć, furokumaryny (np. psolareny stosowane leczniczo lub zawarte w owocach, zwłaszcza w limonkach i jarzynach), czerwień bengalska (stosowana w okulistyce), niesteroidowe leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, pochodne kwasu propionowego (np. ibuprofen).
Przyczyny fotoalergicznego kontaktowego zapalenia skóry, to np. kosmetyki z filtrem UV, substancje zapachowe, środki odkażające, leki przeciwgrzybicze.
Co robić w razie wystąpienia objawów?
Natychmiast przerwij kontakt z substancją, którą podejrzewasz o wywołanie zmian – np. przemyj ręce po kontakcie z substancjami, które powodują objawy. W razie nasilonego świądu skóry możesz zażyć tabletkę leku przeciwhistaminowego (niektóre dostępne są bez recepty).
Wyprysk kontaktowy rozpoznaje się na podstawie charakterystycznego obrazu zmian skórnych oraz ustalenia związku pomiędzy ich pojawianiem się a np. pracą zawodową.
Wyprysk kontaktowy może przypominać wyprysk atopowy (atopowe zapalenie skóry) i inne mylone z nim choroby skóry. Najważniejszym badaniem w rozpoznaniu wyprysku kontaktowego są tzw. testy płatkowe. Polegają one na nałożeniu na skórę pleców małych krążków bibułek nasączonych różnymi substancjami wywołujących wyprysk kontaktowy (zawartymi w np. kosmetykach, gumie, metalach, lekach, tworzywach sztucznych). Pojawienie się pod ich wpływem zaczerwienienia, grudek czy pęcherzyków może oznaczać uczulenia na którą z tych substancji.
Powstawanie alergii kontaktowej
Jak już wspomniano, alergię kontaktową najczęściej powodują małocząsteczkowe związki – hapteny, które tworzą antygen dopiero po połączeniu z białkiem. Dzięki swoim małym rozmiarom hapteny mogą przenikać przez warstwę rogową naskórka, gdzie tworzą połączenia z białkami skóry. Połączenia hapten-białko są rozpoznawane oraz pochłaniane przez komórki Langerhansa (komórki prezentujące antygeny), a następnie prezentowane limfocytom T (komórkom odpowiedzialnym za odpowiedź odpornościową). Gdy dany alergen został zaprezentowany limfocytom T, może dojść do szybszej i agresywniejszej odpowiedzi układu odpornościowego – właśnie wtedy wytwarza się nadwrażliwość. Dochodzi do uwolnienia czynników zapalnych przyczyniających się do powstawania wyprysku alergicznego.
Objawy alergii kontaktowej są podobne do wyprysku kontaktowego z podrażnienia, ale źródło ich powstawania jest inne.
Alergiczny wyprysk kontaktowy objawia się tworzeniem swędzącego zaczerwienienia na skórze. W miejscu kontaktu z alergenem pojawiają się grudki i pęcherzyki, a ogniska wyprysku nie mają wyraźnej granicy. Gdy alergia jest nasilona, może dochodzić do obrzęku narażonych okolic. Czasem zmiany mogą występować na całym ciele.
W przypadku alergii kontaktowej powstający wyprysk może mieć charakter przewlekły, w wyniku czego skóra staje się pogrubiała i sucha. Skóra łuszczy się i może pękać, powodując ból.
W przypadku wyprysku ostrego, można zauważyć pięć faz jego powstawania. Przy kontakcie z alergenem pojawia się zaczerwienienie i obrzęk narażonej skóry – jest to pierwsza faza (rumieniowo-obrzękowa). W następstwie reakcji zapalnej w naskórku powstaje wydzielina i grudki wysiękowe, charakterystyczne dla fazy wysiękowej. Gdy wydzielina zasycha tworzą się strupy – następuje faza strupienia. W fazie złuszczania odnawiające się komórki naskórka przesuwają się z głębszych warstw skóry na jej powierzchnię, zastępując uszkodzone warstwy. Ostatnią fazą jest faza gojenia, której oznaką jest utrzymywanie się rumienia resztkowego w miejscach dotkniętych wcześniej stanem zapalnym.
