U nas zapłacisz kartą
Alergia kontaktowa na dłoniach - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Jak diagnozuje się alergię kontaktową
Cały proces rozpoczyna się od wizyty u lekarza i dokładnego wywiadu medycznego. Lekarz zapyta o początek i przebieg choroby, potencjalne czynniki wywołujące i zaostrzające dolegliwości, schorzenia współistniejące czy przyjmowane leki. W przypadku alergii kontaktowej u osoby dorosłej padnie również pytanie o wykonywany zawód. Lekarz może również zapytać o sposób spędzania wolnego czasu. W następnej kolejności dokładnie obejrzy zmiany na skórze[11].
Kolejnym krokiem będzie przeprowadzenie dodatkowych badań, jeśli lekarz uzna, że objawy mogą wskazywać na alergię kontaktową. Aktualnie złotym standardem w diagnostyce alergicznego kontaktowego zapalenia skóry są testy naskórkowe, zwane też płatkowymi. Wykonuje się je na górnej części pleców, czasami na zewnętrznej stronie rąk i ud. Lekarz przyklei na skórze plastry, na których zostały umieszczone wyciągi alergenowe. Na jednym jest najczęściej dziesięć rodzajów alergenów w postaci niewielkich kwadratów lub kółek[12].
Plaster musi pozostać na plecach pacjenta na 48 godzin. Jeśli w miejscu nałożenia ekstraktu nastąpi reakcja (rumień, grudki), wówczas alergia jest potwierdzona. W tym wypadku wynik sprawdza się kilkukrotnie, po 48, 72 i 96 godzinach.
Uwaga na metale
Wśród substancji wywołujących alergię kontaktową dużą rolę odgrywają metale. Wśród nich najczęściej uczulają: nikiel, kobalt, chrom i pallad. Zdarzają się także reakcje na złoto, aluminium czy rtęć[4].
Zajmuje od wielu lat czołowe miejsce na liście najczęstszych alergenów kontaktowych. Można go spotkać w biżuterii, akcesoriach odzieżowych, zegarkach, monetach, sztućcach czy narzędziach. Wykorzystuje się go także w implantach medycznych czy aparatach ortodontycznych.
Alergia na nikiel częściej występuje u kobiet. Szacuje się, że w zależności od kraju około 10 proc. pań może być uczulona na ten metal. Natomiast w całej populacji nadwrażliwość na nikiel może dotyczyć od 4 do nawet 13 proc. ludzi[5].
Więcej o alergii na nikiel
Dodawany jest do stopów metali używanych w materiałach stomatologicznych, aparatach ortodontycznych, implantach ortopedycznych, biżuterii. Ponadto obecny jest w glinie, emaliach, cemencie, farbach do dekoracji ceramiki, żywicach poliestrowych a nawet paszach dla zwierząt. Zwykle alergia na kobalt łączy się z uczuleniem na nikiel u kobiet i na chrom u mężczyzn. W Europie szacuje się, że około 8 proc. mieszkańców jest uczulona na Teb metal[6].
W postaci metalu uczula rzadko. Sytuacja zmienia się, gdy mamy do czynienia ze związkami chromu, które łatwo znaleźć w wyrobach ze skóry (ubraniach, obuwiu, dodatkach). U osób uczulonych na chrom zmiany skórne występują zwykle na stopach i w miejscach stykania się wyrobów skórzanych ze skórą. Alergia na związki chromu, o ile nie zostanie prawidłowo zdiagnozowana, może być długotrwała i trudna do wyleczenia. [7]
Leczenie przez unikanie
Leczenie alergii kontaktowej opiera się na unikaniu stykania się z alergenem. Po wykonaniu testów i wykryciu uczulających substancji, powinno się je usunąć z otoczenia chorego. Niekiedy wskazanie ich nie jest jednak łatwe. Niektóre alergeny znajdujące się w środowisku pacjenta można wykrywać za pomocą testów chemicznych, na przykład nikiel, chrom, formaldehyd czy żywice.
W przypadku ostrych objawów, lekarz może przepisać specjalistyczne maści, emulsje i kremy. W alergii kontaktowej stosuje się także leki sterydowe, a w przypadku braku ich skuteczności również fototerapię za pomocą promieniowania ultrafioletowego[13].
[1] Beata Kręcisz (i wsp.), Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, Alergia (1) 2014
[2] M. Czarnecka – Operacz, W. Pietrenko, Kontaktowe zapalnie skóry, Choroby Alergiczne, Termedia, 2019
[3] Beata Kręcisz (i wsp.), Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, Alergia (1) 2014
[4] M. Kieć – Świerczyńska, Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, Uczulenie na metale cz. 1, Alergia, (3) 2009
[5] K. Buczyłko, Nie tylko alergeny. Niekiel, Alergia, (04) 2014
[6] K. Buczyłko, Nie tylko alergeny IgE-zależne. Kobalt, Alergia, (04) 2018
[7] K. Buczyłko, Nie tylko alergeny. Chrom, Alergia, (04) 2017
[8] D. Chomiczewska, M. Kieć – Świerczyńska, B. Kręcisz, Profilatyka chorób zawodowych skóry, Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, 2010
[9] D. Chomiczewska, M. Kieć – Świerczyńska, B. Kręcisz, Konserwanty jako istotne czynniki etiologiczne alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, Medycyna Pracy, 2015
[10] M. Kieć – Świerczyńska (i wsp.), Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, Alergia, (1) 2014
[11] J. Walusiak – Skorupa (red.), Profilaktyka alergii zawodowej, Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, 2010
[12] R. Śpiewak, Praktyka wykonywania testów płatkowych w świetle aktualnych wytycznych, Wiadomości dermatologiczne, (3)2019.
[13] R. Śpiewak, Alergia kontaktowa diagnostyka i postępowanie, Alergia Astma Immunologia, 2007
Wysypka na dłoniach o podłożu zakaźnym
Zmiany skórne na dłoniach mogą być objawem niektórych chorób zakaźnych:
- Różyczka – to choroba zakaźna, której objawy mogą ujawnić się dopiero po 2 tygodniach od zarażenia. Wysypka ma postać grudkowatych zmian, które utrzymują się do 2 dni. W przebiegu różyczki pojawiają się jednak objawy ogólnoustrojowe. Zmiany skórne umiejscawiają się na dłoniach, rękach i stopach. Różyczka jest niebezpieczna dla kobiet w ciąży, gdyż może doprowadzić do zaburzeń w rozwoju dziecka.
- Ospa – zmiany skórne pojawiają się po 2 dniach od zakażenia i mają postać czerwonych plam. U niektórych pacjentów wysypka przekształca się w pęcherze. Ospa najczęściej lokalizuje się na rękach i nogach. Po wystąpieniu wysypki dochodzi do rozwoju objawów ogólnoustrojowych.
- Odra – to silna choroba zakaźna, w której przebiegu dochodzi do rozwoju wysypki. Wyprysk skórny ma zmienną postać. Początkowo na dłoniach i rękach pojawiają się niewielkie, ciemnoróżowe plamki, które z czasem stają się wypukłe. Wraz z rozwojem wirusa zmieniają się w ciemne grudki, rozsiane po całym ciele. Zmianom skórnym towarzyszą również objawy ogólnoustrojowe.
- Grzybica – w początkowym stadium zakażenia choroba ma postać zaczerwienionej skóry dłoni, która zaczyna się przesuszać i nadmiernie złuszczać. Pacjent odczuwa ponadto nasilający się świąd. Wraz z aktywnością patogenu zmiany skórne przybierają postać grudek i pęcherzyków z treścią surowiczą. Rozwijająca się grzybica dłoni może zająć również paznokcie.
Wysypka na dłoniach, która nie ustępuje po kilku godzinach, może świadczyć o zakażeniu patogenem. Szczególnie niepokojący jest rozwój zmian skórnych, obejmujących inne partie ciała i objawy ogólnoustrojowe. W takim przypadku konieczny jest kontakt z lekarzem. Szczególną czujność powinny zachować kobiety w ciąży, gdyż wysypka na dłoniach o podłożu zakaźnym może stanowić zagrożenie dla rozwoju dziecka.
Autor: Emilia Kruszewska
