U nas zapłacisz kartą
Objawy Alergii Kontaktowej - Jak Je Rozpoznać?
Leczenie przez unikanie
Leczenie alergii kontaktowej opiera się na unikaniu stykania się z alergenem. Po wykonaniu testów i wykryciu uczulających substancji, powinno się je usunąć z otoczenia chorego. Niekiedy wskazanie ich nie jest jednak łatwe. Niektóre alergeny znajdujące się w środowisku pacjenta można wykrywać za pomocą testów chemicznych, na przykład nikiel, chrom, formaldehyd czy żywice.
W przypadku ostrych objawów, lekarz może przepisać specjalistyczne maści, emulsje i kremy. W alergii kontaktowej stosuje się także leki sterydowe, a w przypadku braku ich skuteczności również fototerapię za pomocą promieniowania ultrafioletowego[13].
[1] Beata Kręcisz (i wsp.), Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, Alergia (1) 2014
[2] M. Czarnecka – Operacz, W. Pietrenko, Kontaktowe zapalnie skóry, Choroby Alergiczne, Termedia, 2019
[3] Beata Kręcisz (i wsp.), Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, Alergia (1) 2014
[4] M. Kieć – Świerczyńska, Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, Uczulenie na metale cz. 1, Alergia, (3) 2009
[5] K. Buczyłko, Nie tylko alergeny. Niekiel, Alergia, (04) 2014
[6] K. Buczyłko, Nie tylko alergeny IgE-zależne. Kobalt, Alergia, (04) 2018
[7] K. Buczyłko, Nie tylko alergeny. Chrom, Alergia, (04) 2017
[8] D. Chomiczewska, M. Kieć – Świerczyńska, B. Kręcisz, Profilatyka chorób zawodowych skóry, Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, 2010
[9] D. Chomiczewska, M. Kieć – Świerczyńska, B. Kręcisz, Konserwanty jako istotne czynniki etiologiczne alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, Medycyna Pracy, 2015
[10] M. Kieć – Świerczyńska (i wsp.), Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, Alergia, (1) 2014
[11] J. Walusiak – Skorupa (red.), Profilaktyka alergii zawodowej, Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, 2010
[12] R. Śpiewak, Praktyka wykonywania testów płatkowych w świetle aktualnych wytycznych, Wiadomości dermatologiczne, (3)2019.
[13] R. Śpiewak, Alergia kontaktowa diagnostyka i postępowanie, Alergia Astma Immunologia, 2007
Alergia kontaktowa – statystyki
Czynniki, które najczęściej wywołują opóźnioną alergię kontaktową to:
- nikiel – jest najczęstszą przyczyną alergii kontaktowej (17% kobiet i 3% mężczyzn). Podczas przeprowadzania testów alergicznych odczyt wyników wskazany jest po 7 dniach od aplikacji roztworu niklu na skórę,
- inne metale, np. chrom, kobalt, pallad, miedź. Uczulenie na metale jest najczęstszą przyczyną alergii kontaktowej u dzieci. W Polsce obserwuje się znaczący udział alergii na pallad – aż 15,6%,
- propolis – charakteryzuje się dużą częstością uczuleń wśród Polaków – 15,1%,
- składniki kosmetyków – zwłaszcza barwniki (koszelina, PPD, żółcień pomarańczowa), konserwanty (np. metylodibromoglutaronitryl) i kompozycje zapachowe (zwłaszcza lyral, alkohol cynamonowy, aldehyd cynamonowy, hydroksycytronellal, aldehyd amylowocynamonowy, geraniol, eugenol, izoeugenol, absolut mchu dębowego, seskwioleinian sorbitanu),
- farby do włosów (parafenylenodiamina – PPD),
- lanolina – popularny składnik maści i kremów,
- detergenty w płynach do mycia ciała i włosów, np. SLS, SLES,
- parabeny – środki konserwujące, które znajdziemy w kosmetykach, lekach, a nawet w produktach spożywczych,
- balsam peruwiański,
- niektóre leki stosowane miejscowo, np. kortykosteroidy, neomycyna,
- olejki eteryczne i żywice roślinne (kalafonia),
- gumy i tworzywa sztuczne,
- żywica epoksydowa,
- formaldehyd.
Ciekawostka: W alergii kontaktowej występuje zjawisko alergii krzyżowej, w której reakcja alergiczna zostaje wyzwolona nie tylko na skutek kontaktu z uczulającym haptenem, ale również z substancjami o podobnej budowie. Są one mylnie rozpoznawane przez układ immunologiczny jako pierwotny alergen, w związku z czym objawy mogą wystąpić już przy pierwszym kontakcie z daną substancją. Przykładem może być uczulenie u dzieci na barwnik tekstylny – żółcień rozpuszczalną. Daje ona reakcję krzyżową z parafenylenodiaminą – barwnikiem wykorzystywanym między innymi w farbach do włosów. Wówczas niczego nieświadoma osoba może doświadczyć ciężkiej reakcji alergicznej nawet przy pierwszym farbowaniu włosów.
Domowe sposoby na alergię skórną. Co stosować?
Najskuteczniejsze domowe sposoby na alergię to unikanie kontaktu z substancjami powodującymi bezpośrednie reakcje uczuleniowe, takimi jak nikiel czy lateks, a także eliminacja z diety składników zawierających alergeny szkodliwe dla danej osoby.
Tego typu postępowanie wpisuje się we wszystkie rekomendacje naukowe. Pozostałe metody mogą stanowić wsparcie dla profesjonalnego leczenia, aczkolwiek nie zastępują go.
Są też takie, które są zupełnie nieskuteczne, a przynajmniej brak jest dowodów na ich efektywność.
Istnieje szereg roślin leczniczych, których stosowanie może łagodzić objawy, działając przeciwhistaminowo, przeciwświądowo, kojąco, nawilżająco.
Wśród produktów przynoszących ulgę w alergiach skórnych wymieniane są między innymi:
- olej z czarnuszki,
- oczar wirginijski,
- ocet jabłkowy,
- aloes,
- rumianek,
- melisa,
- miód.
Ale uwaga. Niektóre z nich same mogą uczulać - tak jest choćby w przypadku rumianku, który można pić, ale stosować też do przemywania skóry.
W tym drugim przypadku zaleca się wykonać próbę na małym fragmencie ciała. Alergizujący sam w sobie jest też miód, jednak stosowany w niewielkich dawkach może działać korzystnie, przy okazji zwiększając tolerancję organizmu (odczulanie).
Co jest dobre na alergie skórne ponadto? Warto wdrożyć specjalną dietę przeciwhistaminową, która ma na celu zmniejszenie podaży produktów żywnościowych zawierających histaminę, bądź też stymulujących jej wyrzut w organizmie.
Do pierwszej grupy należą między innymi sery długodojrzewające oraz ryby o ciemnym mięsie, do drugiej zaś m.in. czekolada, orzechy, szpinak, pomidory, truskawki.
Wielu pacjentów pyta o tabletki na alergie skórne bez recepty. Należą do tej grupy niektóre leki przeciwhistaminowe (szczegóły poniżej) a nawet sterydowe.