U nas zapłacisz kartą
Objawy alergii na chemikalia - Poznaj symptomy i sposoby leczenia
Alergia: jak organizm reaguje na alergeny
W odpowiedzi organizmu na alergeny bierze udział wiele różnych komórek układu odpornościowego (zwanego także immunologicznym) i wytwarzanych przez nie substancji. Komórki układu immunologicznego, m.in. granulocyty kwasochłonne (i), komórki tuczne (mastocyty) i limfocyty, oraz przeciwciała – immunoglobuliny klasy E (IgE), bronią organizm przed zagrażającymi mu czynnikami, np. mikroorganizmami. Niekiedy jednak komórki te rozpoznają nieszkodliwe alergeny jako groźne i zapoczątkowują odpowiedź prowadzącą do uczulenia na nie organizmu chorego.
Na początku alergen rozpoznawany jest przez komórki dendrytyczne (które można porównać do zwiadowców). Prezentują je one komórkom zwanym limfocytami T, pełniącym rolę „dowódców”, regulujących działanie układu immunologicznego, które z kolei zlecają limfocytom B wytwarzanie przeciwciał, tzw. immunoglobulin E (IgE). Skłonność do wytwarzania IgE jest dziedziczna i nosi nazwę atopii. Choroby, w których pierwszoplanową rolę odgrywa IgE nazywa się IgE-zależnymi lub atopowymi.
- alergiczny nieżyt nosa IgE-zależny
- alergiczne zapalenie spojówek IgE-zależne
- wyprysk atopowy
- astma alergiczna IgE-zależna
- pokrzywka IgE-zależna
- obrzęk naczynioruchowy IgE-zależny.
Immunoglobuliny E, łącząc się z komórkami tucznymi (które można porównać do szeregowców walczących na pierwszej linii frontu), występującymi w tkankach chorego, pobudzają je do wydzielania silnych substancji i powodują napływ wielu komórek zapalnych, m.in. eozynofili i limfocytów (zob. ryc. poniżej).
Przebieg odpowiedzi na alergen można podzielić na dwie fazy: wczesną i późną (zob. ryc. poniżej). Faza wczesna rozpoczyna się natychmiast po kontakcie z alergenem i jest spowodowana substancjami uwalnianymi przez komórkę tuczną (jedną z najważniejszych z nich jest histamina). Substancje te powodują rozszerzenie naczyń (dlatego może dojść do spadku ciśnienia tętniczego) oraz zwiększenie ich przepuszczalności (co odpowiada za pojawienie się łzawienia oczu, kataru i swędzącej wysypki). Drażnią zakończenia nerwowe, co przejawia się świądem i kichaniem. Mogą także spowodować obrzęk krtani i skurcz oskrzeli, dlatego chory odczuwa duszność, a podczas oddychania pojawiają się świsty (zobacz: Objawy alergii).
Leczenie uczulenia na lateks
Leczenie uczulenia na lateks obejmuje przede wszystkim immunoterapię, czyli tzw. odczulanie. Jej celem jest obniżenie poziomu wrażliwości organizmu na lateks poprzez stopniowe zwiększanie dawek alergenu, na który pacjent wykazuje reakcję. W kontekście alergii na lateks obiecujące wyniki wykazuje immunoterapia podjęzykowa, choć istnieje również możliwość zastosowania immunoterapii podskórnej. Mimo to obie te metody wciąż są traktowane jako eksperymentalne, a nie standardowe procedury lecznicze.
W przypadku pojawienia się objawów skórnych należy zastosować maść sterydową, np. maść z hydrokortyzonem, która jest dostępna w aptece bez recepty. Na katar sienny można zastosować steryd donosowy, np. w postaci mometazonu. Co ważne, osoby, u których reakcja alergiczna może być nasilona, powinny być zaopatrzone w adrenalinę w strzykawce. W sytuacji pojawienia się początkowych objawów wstrząsu anafilaktycznego, takich jak zawroty głowy czy kołatanie serca, należy jak najszybciej przerwać kontakt z alergenem i zaaplikować adrenalinę domięśniowo, najlepiej w udo.
Niezależnie od stopnia nasilenia reakcji alergicznych w przypadku uczulenia na lateks zawsze zaleca się eliminację kontaktu z materiałami zawierającymi lateks. Obejmuje to unikanie produktów takich jak prezerwatywy, rękawiczki czy odzież wykonane z lateksu, co ma na celu zapobieżenie wystąpieniu reakcji alergicznej.
Alergia
O alergii mówi się, iż należy do „chorób cywilizacyjnych” XX i XXI wieku. Po raz pierwszy objawy alergii opisano już jednak w wieku XVIII – katar pojawiający się po kontakcie z sianem nazwano „gorączką sienną”. Nazwę alergia, wywodzącą się z greki (allos – odmienny, ergos – reakcja), zawdzięczamy natomiast wiedeńskiemu lekarzowi chorób dziecięcych Clemensowi von Piruetowi, który użył jej w 1906 r.
Istotą alergii jest nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego organizmu na występujące w środowisku substancje zwane alergenami, które u osób zdrowych nie wywołują żadnych oznak uczulenia.
Alergeny są zazwyczaj białkami wchodzącymi w skład komórek roślin lub zwierząt albo fragmentami substancji, takich jak niektóre leki czy lateks.
- pyłkach roślin (np. drzew, traw, zarodniki pleśni)
- pokarmach (np. cytrusach, mleku krowim, jajach, rybach, orzechach)
- organizmach zwierząt (sierści kota czy psa, jadzie pszczół, roztoczach kurzu domowego).
Do najczęściej alergizujących leków należą penicylina oraz leki przeciwbólowe, a uczulenie na lateks dotyczy głównie personelu medycznego (często używane rękawiczki, sprzęt medyczny).
- sezonowe (dotyczy to pyłków roślinnych mających swój charakterystyczny sezon pylenia)
- całoroczne (tak jak w przypadku alergenów roztoczy kurzu domowego, stale obecnych w naszym otoczeniu).
Co ciekawe, chory uczulony na alergeny pyłków roślinnych (np. brzozy) może jednocześnie reagować na przypominające je alergeny pokarmów (np. jabłka), co nosi nazwę reakcji krzyżowych.
Alergia na lateks – kto jest narażony na objawy alergii?
Największe ryzyko kontaktu z lateksem występuje u pracowników służby zdrowia, w tym pielęgniarek, lekarzy, personelu laboratoriów i diagnostyki, którzy używają lateksowych rękawiczek, jak również takich narzędzi jak stetoskopy, elektrody czy respiratory wykorzystywane na salach operacyjnych. Co ważne, zaprzestanie korzystania z rękawiczek lateksowych nie rozwiązuje problemu alergii na lateks w przypadku pracowników służby zdrowia, ponieważ materiał ten ma szerokie zastosowanie w medycynie.
W grupie ryzyka znajdują się również alergicy. Nawet ograniczony kontakt z lateksem może wywołać u nich reakcje alergiczne. Warto zwrócić uwagę, że czynniki ryzyka alergii na lateks często obejmują pokarmy, takie jak awokado, banany, seler, kiwi, gruszki czy kasztany. Dlatego osoby, które mają uczulenie na te produkty, powinny być świadome, jakie czynniki wywołujące alergię mogą powodować reakcje krzyżowe.
Osoby cierpiące na astmę, egzemę, katar sienny lub zapalenie skóry również są bardziej podatne na alergie, co zwiększa ryzyko uczulenia na lateks. Wśród tych pacjentów częściej można zaobserwować nadwrażliwość na lateks i inne alergeny.
Alergia wziewna: objawy
Objawy alergii wziewnej mogą być dość zróżnicowane, co sprawia, że alergia wziewna bywa często mylona z przeziębieniem lub infekcją wymagającą leczenia antybiotykami. Do najczęstszych objawów alergii wziewnej należą:
- częste, długo trwające i trudne do leczenia infekcje górnych dróg oddechowych,
- nawracający wodnisty katar,
- swędzący nos, drapanie w gardle,
- napadowe kichanie,
- suchy, męczący kaszel, prowadzący nawet do wymiotów,
- brak gorączki przy infekcjach,
- duszności,
- nerwowy sen, spanie z otwartą buzią, chrapanie,
- powtarzające się zapalenie spojówek, łzawienia, swędzenie oczu,
- rzadziej biegunki i wymioty.
