U nas zapłacisz kartą
Objawy alergii na chemikalia - Poznaj symptomy i sposoby leczenia
Alergia: jak organizm reaguje na alergeny
W odpowiedzi organizmu na alergeny bierze udział wiele różnych komórek układu odpornościowego (zwanego także immunologicznym) i wytwarzanych przez nie substancji. Komórki układu immunologicznego, m.in. granulocyty kwasochłonne (i), komórki tuczne (mastocyty) i limfocyty, oraz przeciwciała – immunoglobuliny klasy E (IgE), bronią organizm przed zagrażającymi mu czynnikami, np. mikroorganizmami. Niekiedy jednak komórki te rozpoznają nieszkodliwe alergeny jako groźne i zapoczątkowują odpowiedź prowadzącą do uczulenia na nie organizmu chorego.
Na początku alergen rozpoznawany jest przez komórki dendrytyczne (które można porównać do zwiadowców). Prezentują je one komórkom zwanym limfocytami T, pełniącym rolę „dowódców”, regulujących działanie układu immunologicznego, które z kolei zlecają limfocytom B wytwarzanie przeciwciał, tzw. immunoglobulin E (IgE). Skłonność do wytwarzania IgE jest dziedziczna i nosi nazwę atopii. Choroby, w których pierwszoplanową rolę odgrywa IgE nazywa się IgE-zależnymi lub atopowymi.
- alergiczny nieżyt nosa IgE-zależny
- alergiczne zapalenie spojówek IgE-zależne
- wyprysk atopowy
- astma alergiczna IgE-zależna
- pokrzywka IgE-zależna
- obrzęk naczynioruchowy IgE-zależny.
Immunoglobuliny E, łącząc się z komórkami tucznymi (które można porównać do szeregowców walczących na pierwszej linii frontu), występującymi w tkankach chorego, pobudzają je do wydzielania silnych substancji i powodują napływ wielu komórek zapalnych, m.in. eozynofili i limfocytów (zob. ryc. poniżej).
Przebieg odpowiedzi na alergen można podzielić na dwie fazy: wczesną i późną (zob. ryc. poniżej). Faza wczesna rozpoczyna się natychmiast po kontakcie z alergenem i jest spowodowana substancjami uwalnianymi przez komórkę tuczną (jedną z najważniejszych z nich jest histamina). Substancje te powodują rozszerzenie naczyń (dlatego może dojść do spadku ciśnienia tętniczego) oraz zwiększenie ich przepuszczalności (co odpowiada za pojawienie się łzawienia oczu, kataru i swędzącej wysypki). Drażnią zakończenia nerwowe, co przejawia się świądem i kichaniem. Mogą także spowodować obrzęk krtani i skurcz oskrzeli, dlatego chory odczuwa duszność, a podczas oddychania pojawiają się świsty (zobacz: Objawy alergii).
Środki chemiczne – źródło alergenów
Substancji chemicznych używamy na co dzień. Są składnikiem nie tylko proszków, płynów, farb czy kosmetyków, ale także wielu produktów spożywczych. Takie środki mogą działać drażniąco i uczulająco, wywołując różne reakcje alergiczne. Często nie zdajemy sobie sprawy jak niebezpieczny może być kontakt naszego organizmu z bardzo silnym środkiem chemicznym. Objawy alergii pojawiają się nie tylko na skórze, ale zauważalne są w układzie oddechowym czy też pokarmowym. Dlatego też przestrzega się, aby tego typu chemia była zawsze zabezpieczona przed dziećmi.
Niektóre środki chemiczne mają silne działanie. Do grupy groźnych związków zalicza się żywice, terpentynę, wyroby gumowe oraz akrylowe. Kontakt z nimi może wywołać wyprysk skórny, świąd, pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, nieżyt nosa oraz zapalenie spojówek. To samo dotyczy chemii zawartej w kosmetykach. Wszelkie konserwanty mogą spowodować problemy z układem pokarmowym. Już same opary chemicznych substancji mogą nas podrażnić. Reakcje alergiczne są zależne od stężenia środków i naszego organizmu.
Uczulenie na lateks (rękawiczki lateksowe) – objawy
Lateksowe rękawiczki medyczne są szeroko stosowane przez personel medyczny na całym świecie. Jednakże wraz z ich powszechnym użyciem obserwuje się wzrost liczby przypadków alergii na lateks. W odpowiedzi na tę sytuację pracownicy służby zdrowia mogą korzystać z rękawiczek wolnych od lateksu, które są bezpieczne dla pacjentów z alergią na ten materiał. Ponadto istotne jest podnoszenie świadomości na temat lateksu obecnego w innych narzędziach medycznych i konieczność stosowania produktów alternatywnych, które są bezpieczne dla osób z alergią na lateks.
Pierwsze przypadki reakcji alergicznych na lateks zostały zauważone i udokumentowane prawie sto lat temu. W tamtym okresie badacze zwrócili uwagę na występowanie objawów takich jak pokrzywka oraz obrzęk Quinckego (obrzęk naczynioruchowy), który może dotyczyć skóry, stawów, a nawet tkanki nerwowej.
W latach 70. XX wieku odnotowano znaczny wzrost liczby przypadków alergii na lateks. Było to spowodowane dwoma głównymi czynnikami: rewolucją seksualną i związanym z tym rozpowszechnieniem prezerwatyw oraz wzrostem standardów higienicznych w medycynie, co doprowadziło do masowego wykorzystania rękawiczek lateksowych.
Współcześnie najczęściej występujące symptomy uczulenia na lateks to:
- wysypka, świąd i inne reakcje skórne, które pojawiają się głównie w miejscu bezpośredniego kontaktu z lateksem,
- zapalenie spojówek, pieczenie i łzawienie oczu,
- objawy ze strony układu oddechowego, takie jak astma oskrzelowa czy nieżyt nosa (katar, kichanie),
- wstrząs anafilaktyczny, który może prowadzić do nagłego spadku ciśnienia krwi i utraty przytomności, stanowiąc bezpośrednie zagrożenie dla życia.