U nas zapłacisz kartą
Leczenie alergicznego wyprysku kontaktowego
Jak się objawia kontaktowy wyprysk alergiczny?
U podłoża tego typu zmian skórnych leży nadwrażliwość na niektóre związki, powodowana nieprawidłową reakcją immunologiczną organizmu. Reakcja zapalna skóry objawia się grudkami wysiękowymi, pęcherzykami wypełnionymi płynem surowiczym, dość uporczywym swędzeniem, zaczerwienieniem. W zależności od tego, jak silny jest stan zapalny i jak długo trwa, objawy kontaktowego wyprysku alergicznego mogą się zmieniać (nasilać). 2
Wyprysk kontaktowy o charakterze alergicznym ma postać ostrą lub przewlekłą. Czas trwania i przebieg zapalenia skóry zależy od wielu czynników, m.in. od tego, jak długi jest kontakt z alergenem, jak silne jest stężenie tego alergenu, jakie podejmuje się środki zaradcze etc. Czasami udaje się uporać z problemem w kilka tygodni, a czasami leczenie trwa kilka lat, nie przynosząc spodziewanych efektów.
Alergia kontaktowa leczenie
Podstawą leczenia wyprysku kontaktowego jest wyeliminowanie ze środowiska (na tyle, na ile jest to możliwe) substancji uczulającej.
W przypadku uczulenia na nikiel należy zwrócić uwagę również na dietę pacjenta, ponieważ – jak już zostało wspomniane – metal ten można znaleźć w wielu pokarmach. Niestosowanie diety niklowej wiąże się często z brakiem poprawy klinicznej, mimo wyeliminowania tego metalu ze środowiska (nieużywanie metalowych sztućców czy biżuterii).
W przypadku zaostrzeń i obecności na skórze zmian chorobowych stosuje się typowo glikokortykosteroidy miejscowe, czyli w postaci kremów lub maści. Leki te mają potencjał przeciwzapalny i dość szybko przynoszą poprawę, choć nie powinniśmy ich stosować w sposób przewlekły.
Nie należy zapominać o dołączeniu do leczenia preparatów emolientowych, które poprawiają nawilżenie skóry, a także wspierają jej barierę ochronną. Na rynku możemy znaleźć emolienty z zawartością ektoiny w postaci balsamu. Substancja ta może okazać się korzystna w przebiegu alergii kontaktowej, ponieważ cechuje się działaniem przeciwzapalnym i ochronnym.
Ektoina sprzyja tworzeniu na powierzchni skóry wodnego płaszcza, który chroni przed działaniem szkodliwych czynników środowiskowych. Emolienty świetnie sprawdzą się również przy wyprysku z podrażnienia, ponieważ wspierają uzupełnianie uszkodzonej bariery naskórkowej (co jest w tym przypadku istotą choroby).
Co wywołuje alergiczne kontaktowe zapalenie skóry?
Mechanizm powstawania zapalenia skóry w wyprysku alergicznym obejmuje limfocyty T, czyli komórki odpowiedzialne za odpowiedź odpornościową organizmu. Gdy na powierzchni skóry pojawia się antygen, limfocyty T rozpoznają go, a następnie wydzielają cytokiny, które aktywują układ odpornościowy i wywołują zapalenie skóry (Oakley, 1997).
Wyprysk kontaktowy występuje głównie po ekspozycji na alergen na skórze, a nie z pokarmu. Nawet niewielka ilość alergenu może wywołać reakcję zapalną. Do najczęściej uczulających kontaktowo substancji należą:
- Guma (w tym „guma naturalna” – lateks). W jej skład wchodzą m.in. przyspieszacze wulkanizacji (np. tiuramy) oraz antyutleniacze. Są to związki często wywołujące uczulenie kontaktowe. Grupy zawodowe o wysokim ryzyku alergii na tiuramy to producenci gumy, pracownicy ochrony zdrowia, osoby pracujące w kontakcie z mięsem lub rybami oraz sprzątacze (Shah i Chowdhury, 2011).
- Konserwanty. To obok środków zapachowych najczęstsze składniki kosmetyków, które mogą wywoływać alergię kontaktową. Konserwantami o największym potencjale alergizującym są timerosal i formaldehyd, nieco rzadziej stany zapalne wywołują fenoksyetanol i Katon CG (Metylochloroizotiazolinon). Najmniej negatywnych reakcji powodują parabeny, choć i one mogą uczulać. Badania pokazują, że częstość występowania nadwrażliwości na konserwanty rośnie (Kieć-Świerczyńska i in., 2006). Dlatego czytaj etykiety i świadomie wybieraj kosmetyki, które zawierają łagodne, bezpieczne i nieuczulające konserwanty – najlepiej te, które są zatwierdzone przez międzynarodowe instytucje certyfikujące takie jak ECOCERT, Są to np. potassium sorbate, sodium benzoate czy sodium levulinate.
- Substancje zapachowe. Środki zapachowe znajdziesz głównie w kosmetykach, ale także w chemii gospodarczej czy nawet artykułach spożywczych. Szacuje się, że w przemyśle perfumeryjnym używa się ok. 3000 różnych aromatów, a pojedyncze produkty mogą zawierać nawet 300 związków! Potencjał uczulający mają zarówno aromaty syntetyzowane, jak i te pochodzenia naturalnego – choć silniejsze działanie alergizujące mają zapachy syntetyczne (Kieć-Świerczyńska i in., 2004). Na etykietach produktów substancje zapachowe znajdziesz pod różnymi nazwami: w kosmetykach do ciała jest to kompozycja zapachowa – Parfum, a w pastach czy płynach do higieny jamy ustnej: Aroma (w zależności od rodzaju kosmetyku). Z kolei w kosmetykach spoza UE możesz spotkać się z nazwą Fragrance. Najbardziej uczulające skłądniki kompozycji, które producent ma obowiązek zaznaczyć osobno, to m.in. Limonene i Linalool. Pamiętaj: zawsze dokładnie sprawdzaj etykiety, zwłaszcza jeśli masz wrażliwą skórę!
- Nikiel. To jeden z najczęstszych alergenów kontaktowych: nawet do 60 milionów Europejczyków jest uczulonych na nikiel. Ze względu na powszechność występowania tego pierwiastka w przedmiotach codziennego użytku, bardzo trudno ograniczyć z nim kontakt (Śpiewak i Piętowska, 2006). Nikiel znajdziesz m.in. w biżuterii, zegarkach, guzikach dżinsów, monetach, kluczach, nożyczkach czy sztućcach. Natomiast nie powinno go być w kosmetykach. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego z 2009 roku nikiel figuruje w wykazie substancji zakazanych w produktach kosmetycznych. Jednak wciąż może znaleźć się w nich w śladowych ilościach.
- Barwniki. To kolejna grupa związków o silnym potencjale uczulającym. Najczęściej znajdują się w produktach przeznaczonych do pielęgnacji i farbowania włosów, a także do makijażu permanentnego. Szczególną uwagę należy zwrócić na parafenylenodiaminę (paraphenylenediamine – PPD) (Kacalak-Rzepka i in., 2010).
Co robić, aby uniknąć zachorowania?
Ponieważ wyprysk zawodowy często powodują alergeny występujące w miejscu pracy czy podczas prac domowych, warto się zabezpieczać przed kontaktem z nimi za pomocą np. rękawiczek czy odzieży ochronnej.
Zobacz także
Alergia na chrom Chrom należy do najważniejszych alergenów kontaktowych. Wyprysk wywołany przez ten metal przebiega bardzo ciężko i zwykle trwa długo, nierzadko nawet dziesiątki lat.
Alergia na kobalt Kobalt należy do najczęstszych alergenów kontaktowych, przy czym uczula on różne grupy osób, w tym zarówno dzieci, jak i robotników z wypryskiem zawodowym.
Alergia na nikiel Najczęściej uczula nikiel znajdujący się w biżuterii, guzikach jeansów, sprzączkach pasków, a niekiedy również nożycach, sztućcach i innych wyrobach metalowych.
Alergeny kontaktowe Do najczęstszych alergenów kontaktowych w Polsce należą nikiel i chrom. Coraz częstsze jest też uczulenie na perfumy i aminy aromatyczne.
Wybrane treści dla Ciebie
Testy skórne Testy skórne to najważniejsze badanie wykorzystywane w diagnostyce alergii. Pozwalają one na proste, szybkie i bezpieczne potwierdzenie uczulenia na różne alergeny.
Próba prowokacyjna z alergenem Próba wykonywana jest w celu stwierdzenia, czy dana osoba jest uczulona na konkretny alergen. Badanie wykonuje się stosunkowo rzadko. Zwykle wtedy, gdy innymi metodami nie udało się potwierdzić nadreaktywności oskrzeli i (lub) uczulenia na konkretny alergen, a wynik badania ma znaczenie dla rozpoznania choroby.
