U nas zapłacisz kartą
Atopowe zapalenie skóry - Klasyfikacja ICD-10 i Wszystko, Co Powinieneś Wiedzieć
Atopowe zapalenie skóry - zasady pielęgnacji
Podstawą w radzeniu sobie z atopowym zapaleniem skóry jest delikatna higiena i codzienna pielęgnacja skóry, która sprawi, że bariera ochronna skóry zostanie odbudowana, a skóra przestanie swędzieć. Ważna jest systematyczność i konsekwencja. Istotne jest, aby utrzymywać właściwą rutynę pielęgnacyjną również w okresach poprawy skóry, aby działać prewencyjnie i wydłużać okresy pomiędzy zaostrzeniami. Poniżej kilka ważnych zasad:
- Bierz prysznic zamiast kąpieli, bo zbyt długie przebywanie w wodzie może wysuszać skórę.
- Pamiętaj, żeby woda była letnia – gorąca woda również wysusza skórę.
- Do mycia stosuj łagodne żele lub olejki do skóry atopowej, zmniejszające swędzenie skóry. Zapomnij o zwykłych mydłach i płynach do kąpieli.
- Po myciu delikatnie osusz skórę ręcznikiem – nie trzyj jej.
- Na jeszcze lekko wilgotną skórę nałóż balsam emolientowy do skóry atopowej, który odbuduje barierę ochronną skóry i zmniejszy swędzenie.
- W przypadku intensywnego swędzenia skóry zawsze miej przy sobie spray przeciwświądowy do skóry atopowej – szczególnie nocą, przy łóżku.
- Ubranie i pościel pierz w specjalnych proszkach dla alergików lub atopików.
Maści i kremy na atopowe zapalenie skóry
Maści na bazie glikokortykosteroidów są skuteczne w leczeniu zaostrzeń zmian skórnych. Niestety nie nadają się do stosowania przewlekłego – w długotrwałej terapii niosą ze sobą ryzyko wystąpienia skutków ubocznych (ścieńczenie i zanik skóry, rozstępy).
Atopowe zapalenie skóry a budowa i funkcje skóry
Skóra jest jednym z największych narządów pod względem powierzchni w naszym organizmie - przeciętnie zajmuje ona od 1,5 do 2 m². W budowie skóry wyróżniamy trzy podstawowe warstwy:
- naskórek
- skórę właściwą
- tkankę podskórną
Każda z nich zbudowana jest z innego rodzaju komórek. W warstwie najbardziej zewnętrznej - naskórku - dominują ciasno przylegające do siebie keratynocyty.
Atopowe zapalenie skóry - co to za choroba?
Atopowe zapalenie skóry (AZS, łac. dermatitis atopica) to przewlekła choroba zapalna skóry. W jej przebiegu często dochodzi na zmianę do wygaszania i ponownego nasilania się objawów choroby. Obecnie uważa się, że rozwój atopowego zapalenia skóry ma związek z kombinacją czynników genetycznych, środowiskowych oraz immunologicznych.
Atopowe zapalenie skóry u dzieci
Atopowe zapalenie skóry u dzieci to problem częsty i uciążliwy. Jest i dobra wiadomość: wiele dzieci z wiekiem wyrasta z atopowego zapalenia skóry, dzięki czemu z czasem rzuty choroby są rzadsze, lżejsze lub mogą całkowicie ustać.
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to choroba autoimmunologiczna, co oznacza, że jest to nieprawidłowa reakcja organizmu, który atakuje sam siebie. Układ odpornościowy w tym przypadku atakuje swoje komórki skóry.
Przyczyną takiej reakcji może być alergia na pokarm np. białka mleka krowiego, gluten, alergia wziewna np. pyłki roślin, alergia na kosmetyki np. stosowane kremy, proszki. Zauważono, że AZS jest to schorzenie, które może być dziedziczone.
Objawy mogą pojawić się już w pierwszych miesiącach po narodzinach. Na ciele dziecka pojawia się rumień, zaczerwienienie, dziecko drapie się niekiedy aż do krwi. Szczególnie charakterystyczne dla AZS są zmiany w zgięciach łokci i pod kolanami.
Leczenie powinno dotyczyć zarówno objawów, jak i przyczyn. Niestety ich ustalenie bywa trudne, ponieważ do ok. 4 r.ż. testy pod kątem alergii u dzieci bywają niemiarodajne. Oprócz smarowania skóry i kąpieli w emolientach podawane są leki przeciwhistaminowe, jeśli wyeliminowanie alergenu nie jest możliwe (np. pyłki roślin).
Atopowe zapalenie skóry u dorosłych
Atopowe zapalenie skóry u dzieci i atopowe zapalenie skóry u dorosłych ma podobne objawy. Najbardziej charakterystycznym jest uporczywy świąd, który znacząco pogarsza jakość życia pacjentów. Warto podkreślić, że AZS to nie to samo, co łojotokowe zapalenie skóry.
Co to jest atopowe zapalenie skóry?
Atopowe zapalenie skóry (ICD-10 L20, łac. atopic dermatitis), jest dolegliwością, która zyskała na znaczeniu w ostatnim stuleciu. Wzrost liczby przypadków tej choroby został zaobserwowany pod koniec XX wieku, co przyczyniło się do jej klasyfikacji jako choroby związanej z rozwojem cywilizacyjnym. Obecne dane epidemiologiczne wskazują, że problem atopowego zapalenia skóry dotyka znaczącej części populacji – szacuje się, że w grupie dzieci może to być od 15-20%, natomiast wśród osób dorosłych odsetek ten wynosi od 1-3%. Analizując skalę globalną, można przypuszczać, że nawet do 30% ludzi na całym świecie może borykać się z tym schorzeniem.
Warto też podkreślić, że charakterystyczne dla atopowego zapalenia skóry są przewlekłe stany zapalne, które dotykają głównie powierzchniowych warstw skóry. Lokalizacja zmian skórnych może się różnić i często jest uzależniona od wieku osoby dotkniętej tym schorzeniem. Pierwsze oznaki choroby zazwyczaj pojawiają się we wczesnym dzieciństwie, przy czym większość przypadków dotyczy dzieci poniżej 5. roku życia. W dalszym życiu przebieg choroby może być różnorodny, z okresami zaostrzeń i remisji. Istnieje również możliwość, że objawy AZS mogą zanikać w miarę dorastania pacjenta, co bywa określane jako „wyrastanie” z choroby.
Jak żyć z atopowym zapaleniem skóry?
Nawet wtedy, kiedy na skórze pacjenta cierpiącego na AZS nie pojawiają się aktualnie charakterystyczne zmiany chorobowe, niezbędna jest prawidłowa dbałość i pielęgnacja skóry za pomocą odpowiednich środków natłuszczających. Kluczowe znaczenie ma również unikanie czynników mogących wywoływać lub nasilać wspomniane objawy.
Wskazówki dla pacjentów z AZS:
- unikaj częstego i długiego mycia rąk lub kąpieli,
- od razu po kąpieli nałóż na skórę środki nawilżające,
- unikaj stosowania szorstkich ręczników,
- chroń dłonie za pomocą rękawic, kiedy wykonujesz prace domowe,
- kiedy czujesz świąd, uciskaj lub klep skórę, staraj się jej nie drapać,
- nie używaj środków zasadowych,
- pierz nowe ubrania przed ich pierwszym włożeniem,
- pierz ubrania w płynnych detergentach,
- unikaj stosowania środków zmiękczających tkaniny,
- unikaj ekstremalnych temperatur i zbyt wilgotnego albo suchego powietrza,
- bierz kąpiel lub prysznic od razu po wyjściu z basenu,
- unikaj dymu tytoniowego, ostrych zapachów i kontaktu ze zwierzętami,
- zmniejszaj narażenie na roztocze kurzu domowego (dot. zdiagnozowanej alergii),
- dbaj o dobrą kondycję psychiczną,
- stosuj dietę eliminacyjną (dot. potwierdzonej alergii pokarmowej).
Źródła:
- Millan M., Mijas J, "Atopowe zapalenie skóry – patomechanizm, diagnostyka, postępowanie lecznicze, profilaktyka", „Nowa Pediatria”, 21(4), s. 114–122., 2017
- Świerczyńska-Krępa M, "Atopowe zapalenie skóry (AZS) u dorosłych: przyczyny, objawy i leczenie", Medycyna Praktyczna, 2022
- Woldan-Tambor A., Zawilska J.B., "Atopowe zapalenie skóry (AZS) – problem XXI wieku", „Terapia i Leki”, t. 65, nr 11, s. 804–811., 2009
Atopowe zapalenie skóry u dzieci i niemowląt - objawy
Charakterystyczną cechą atopowego zapalenia skóry jest uporczywy i bardzo nasilony świąd skóry, nierzadko wywołujący rozdrażnienie i niepokój dziecka, a także mogący powodować przebudzenia w trakcie snu lub nawet bezsenność.
Ponadto u dziecka z AZS stwierdza się bardzo suchą skórę i jej bardzo dużą wrażliwość na czynniki zewnętrzne oraz skłonność do podrażnień. Kontakt z czynnikami drażniącymi, takimi jak niewłaściwe preparaty do pielęgnacji, pot, uczulające alergeny, może zaostrzać zmiany skórne. Chorzy nie tolerują wełnianych ubrań. Umiejscowienie i rodzaj zmian skórnych zależą od wieku pacjenta i stopnia nasilenia procesu zapalnego skóry (faza ostrego lub przewlekłego stanu zapalnego).
W fazie ostrej obserwuje się ogniska rumieniowe, dość wyraźnie odgraniczone od skóry otoczenia, na których podłożu występują drobne grudki, pęcherzyki oraz nadżerki. Dla przewlekłego stanu zapalnego typowe są ogniska z pogrubiałą skórą i wzmożonym rysunkiem linii skórnych (tzw. lichenizacja), ponadto widuje się powierzchowne złuszczanie naskórka. We wczesnym dzieciństwie, do końca 2. roku życia, zmiany skórne mają charakter nieregularnych ognisk rumieniowo-wysiękowych i obecne są typowo na skórze twarzy (policzki, czoło, owłosiona skóra głowy) i dodatkowo na dalszych częściach kończyn oraz tułowiu.
W niektórych przypadkach może być zajęta skóra zgięć stawowych (łokciowych, podkolanowych, nadgarstków). Pomiędzy 3. a 11. rokiem życia ogniska lichenizacji obserwuje się głównie w obrębie powierzchni zgięciowych stawów, natomiast w grupie dzieci najstarszych, podobnie jak u dorosłych, mogą być zajęte grzbiety rąk. W każdym okresie życia w najcięższych przypadkach może dojść do zajęcia całej skóry chorego, co nazywamy erytrodermią.
