U nas zapłacisz kartą
Atopowe zapalenie skóry - Klasyfikacja ICD-10 i Wszystko, Co Powinieneś Wiedzieć
Jak wygląda atopowe zapalenie skóry? Objawy AZS
Objawy atopowego zapalenia skóry są wyraźne i zazwyczaj łatwe do rozpoznania. Wśród pierwszych oznak choroby znajduje się uczucie suchości skóry, zaczerwienienie i uporczywy świąd. Należy podkreślić, że dolegliwości takie jak świąd i suchość skóry nasilają się zwykle wieczorem oraz w nocy, co może prowadzić do zaburzeń snu i pogorszenia ogólnego samopoczucia pacjenta. Nawet w okresach remisji, kiedy to objawy wydają się ustępować, mogą one nadal utrzymywać się.
Co ważne, nieustanny świąd prowokuje pacjentów do drapania, co może prowadzić do kolejnych uszkodzeń skóry. Osoby zmagające się z atopowym zapaleniem skóry są bardziej narażone na infekcje bakteryjne, co sprawia, że skóra atopowa jest bardziej podatna na podrażnienia i zapalenia, co z kolei może jeszcze bardziej nasilać świąd. Ten mechanizm tworzy rodzaj „błędnego koła”, które komplikuje proces leczenia osób dotkniętych atopowym zapaleniem skóry.
Atopowe zapalenie skóry - czego unikać? Co zaostrza objawy AZS?
- zmiany temperatury otoczenia,
- niektóre rodzaje kosmetyków i materiałów (w szczególności wełna),
- alergeny wziewne i pokarmowe.
Przebieg atopowego zapalenia skóry zwykle obejmuje następujące po sobie okresy zaostrzeń i remisji (wygaszania). Choroba niesie ze sobą również ryzyko występowania powikłań, takich jak na przykład nadkażenia zmian skórnych przez czynniki infekcyjne. Dzieci, u których rozpoznano AZS, znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na inne schorzenia o podłożu alergicznym (np. astmę oskrzelową i alergiczny nieżyt nosa).
Warto również pamiętać, że atopowe zapalenie skóry istotnie wpływa na jakość życia pacjentów, szczególnie uciążliwym zjawiskiem jest nieustanny świąd skóry. Objaw ten bywa również przyczyną występowania zaburzeń snu.
Atopowe zapalenie skóry – objawy
Pierwsze objawy atopowego zapalenia skóry zwykle pojawiają się już w dzieciństwie. W zależności od źródła uważa się, że tylko u 5-15 proc. pacjentów choroba rozpoczyna się po 5. roku życia.
Typowe objawy atopowego zapalenia skóry:
- zmiany skórne o typie rumieniowym, grudkowym, często także wysiękowym,
- skóra jest przesuszona, ma tendencję do pękania i przebarwień,
- uciążliwy świąd, który powoduje nieustanne drapanie (szczególnie w nocy, gdy pacjent nie jest w stanie się kontrolować),
- drapanie powoduje z kolei dalsze podrażnienia - w ten sposób powstaje błędne koło, powodujące stałe pogarszanie się stanu skóry,
- tzw. lichenifikacja skóry. Powierzchnia skóry wygląda wówczas tak, jakbyśmy oglądali ją w powiększeniu - wszelkie nierówności stają się widoczne gołym okiem,
- biały dermografizm, który polega na powstawaniu białych śladów na skórze pod wpływem jej zadrapania,
- pogrubienie skóry.
Atopowe zapalenie skóry głowy
Atopowe zapalenie skóry głowy jest przewlekłą, zapalną chorobą skóry, która występuje na skórze gładkiej oraz owłosionej. Jej pierwsze symptomy ujawniają się w dzieciństwie.
Do rozwoju atopowego zapalenia skóry głowy przyczyniają się czynniki genetyczne, immunologiczne i środowiskowe. Choroba objawia się najczęściej nasilonym świądem, zmianami wypryskowymi i lichenizacją (inaczej zapalnym zgrubieniem skóry). W ciężkich i nawracających przypadkach AZS zmiany mogą nawet obejmować całe cało, w tym owłosioną skórę głowy.
Atopowe zapalenie skóry twarzy
Osoby, które cierpią na atopowe zapalenie skóry twarzy, skarżą się na rumień w postaci czerwonych grudek, niewielkich ran lub bąbli. Zmiany te wyglądają nieestetycznie i sprawiają, że skóra twarzy jest bardziej podatna na zakażenia.
Atopowe zapalenie skóry dłoni
Atopowe zapalenie skóry ma tendencję do zajmowania tzw. powierzchni zgięciowych kończyn, to znaczy dołów łokciowych i podkolanowych. Inne charakterystyczne miejsca to tułów oraz dłonie. Te lokalizacje zmian skórnych są typowe dla dorosłych oraz starszych dzieci. U niemowląt pierwsze zmiany pojawiają się zwykle na twarzy.
SCORAD
Popularnym narzędziem służącym do oceny nasilenia atopowego zapalenia skóry jest skala SCORAD (Scoring Atopic Dermatitis) oraz EASI (Eczema Area and Severity Index). Pierwsza bierze pod uwagę trzy składowe – powierzchnię ciała dotkniętą zmianami wypryskowymi, intensywność tych zmian oraz subiektywne objawy odczuwane przez pacjenta, takie jak świąd czy zaburzenia snu. Skala ta dostępna jest również w wersji dla pacjenta w formie aplikacji na urządzenia mobilne oraz stacjonarne. Dzięki niej można w łatwy i szybki sposób samodzielnie ocenić nasilenie choroby. Ułatwia ona współpracę lekarz–pacjent oraz pozwala na śledzenie okresów remisji i zaostrzeń choroby i przypomina o stosowaniu leczenia.
Dużą rolę w walce z atopowym zapaleniem skóry odgrywa identyfikacja czynników nasilających przebieg AZS i unikanie ich. Jest to proces wymagający cierpliwości oraz wnikliwej obserwacji, zarówno ze strony pacjenta, jak i lekarza. Najczęstszymi czynnikami nasilającymi przebieg choroby są:
- substancje drażniące (mydła, detergenty, substancje zapachowe, niektóre tkaniny),
- alergeny powietrznopochodne (pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, alergeny sierści zwierząt),
- czynniki klimatyczne (temperatura, wilgotność powietrza),
- alergie pokarmowe u chorych z rozpoznaną przez lekarza alergią (mleko krowie, jaja kurze, soja, orzechy, ryby, owoce morza, pszenica),
- stres,
- gospodarka hormonalna,
- palenie papierosów.
U około 30% niemowląt oraz małych dzieci z AZS rozpoznaje się współistniejącą alergię pokarmową i może być ona przyczyną zaostrzeń wyprysku atopowego. Z kolei u dzieci starszych oraz dorosłych to głównie alergeny powietrznopochodne stanowią powód pogorszenia stanu skóry.
Pomocne w identyfikacji czynników nasilających przebieg AZS mogą okazać się testy alergologiczne, które odpowiednio zleci i zinterpretuje lekarz prowadzący chorego. Pozwalają one wykryć obecność alergii wziewnej lub pokarmowej. Należy pamiętać, że samo uczulenie potwierdzone w testach alergologicznych to za mało, aby z całą pewnością zidentyfikować czynnik nasilający chorobę. Konieczne jest wykazanie związku z narażeniem na uczulający pokarm lub alergen wziewny a pogorszeniem stanu skóry. W tym celu przydatne okazać się może prowadzenie przez pacjenta lub jego rodzica dzienniczka. Należy zapisywać w nim informacje na temat spożytych posiłków lub narażenia na alergen wziewny (np. kontakt z kotem sąsiada) i ewentualne objawy niepożądane, które się wtedy pojawiły.
Metody leczenia atopowego zapalenia skóry
W przebiegu AZS bardzo ważne jest stosowanie preparatów pomagających w odtworzeniu naturalnej bariery skórnej. Niezwykle pomocne więc są rozmaite kremy i maści na atopowe zapalenie skóry. Produkty nawilżające i natłuszczające (emolienty), nazywane aktywnymi emolientami i mające w swoim składzie komponenty naskórka, np. ceramidy, nienasycone kwasy tłuszczowe, cholesterol, są aktywnie transportowane do komórek warstwy naskórka, gdzie dochodzi do ich metabolizowania i wytworzenia wspólnie z endogennymi lipidami warstwy lipidowej naskórka.
Pamiętaj: elementem terapii pacjentów z AZS bywają także kąpiele lecznicze z dodatkiem olejków naturalnych lub mineralnych.
Lekarze zalecają też nierzadko stosowanie emolientów zawierających agonistę receptorów aktywowanych przez PPARs, które uruchamiają odpowiednie receptory pobudzające syntezę endogennych lipidów. Do preparatów stosowanych w leczeniu atopowego zapalenia skóry należą również produkty z mocznikiem, nawilżającym skórę pacjenta. Kluczowe znaczenie może mieć również używanie kosmetyków zwierających m.in. witaminę A i C, niacynę, minerały, nienasycone kwasy tłuszczowe, roślinne ekstrakty, antyoksydanty, fitoestrogeny, cytokiny czy ektoinę zdolną do ograniczenia procesu zapalnego. Wszystkie te składniki pomagają w odtwarzaniu i przywracania prawidłowej struktury i funkcji naskórka.
Uwaga: w przypadku dzieci z ciężką postacią AZS cenną formą leczenia bywa także stosowanie mokrych opatrunków, nasączonych preparatami leczniczymi, które wykazują działanie chłodzące, przeciwzapalne i przeciwświądowe.
Leczenie AZS – produkty, metody
Leczenie podstawowe:
- aktywne emolienty zawierające komponenty naskórka,
- maści i kremy na atopowe zapalenie skóry z mocznikiem,
- olejki naturalne lub mineralne (stosowane podczas kąpieli),
- emolient, 0,05% propionian flutikazonu lub furoinian mometazonu (do nasączenia opatrunku),
- kosmetyki zawierające: witaminę A, C i K, niacynę, minerały, nienasycone kwasy tłuszczowe, antyoksydanty, roślinne ekstrakty, fitoestrogeny, komponenty przeciwzapalne, cytokiny, ektoinę.
