U nas zapłacisz kartą
Atopowe zapalenie skóry - Kody ICD-10, Diagnoza i Terapia
Atopowe zapalenie skóry u dziecka - zdjęcia
Ryc. 1. Typowa lokalizacja zmian skórnych u dziecka z AZS
Ryc. 2. Zmiany rumieniwo-grudkowe w okolicach podkolanowych u dziecka
Ryc. 3. Rozsiane zmiany wypryskowate na skórze przedramion i rąk
Ryc. 4. Swędzące zmiany wypryskowate w typowej dla AZS lokalizacji
Ryc. 5. Zmiany wypryskowate na skórze twarzy dziecka
Ryc. 6. Ogniska lichenizacji w obrębie skóry nadgarstków w przebiegu AZS
Atopowe zapalenie skóry u dorosłych – jak się objawia?
Atopowe zapalenie skóry to przewlekła dolegliwość, która może towarzyszyć pacjentom przez całe ich życie. U osób dotkniętych tym schorzeniem obserwuje się okresy zaostrzenia symptomów atopowego zapalenia skóry, przeplatane z fazami ich złagodzenia lub nawet całkowitego ustąpienia.
Skóra pacjentów przy atopowym zapaleniu skóry często charakteryzuje się suchością, szorstkością, a także może być pogrubiona i przybierać lekko brązowawy odcień. W wyniku uszkodzeń mechanicznych, takich jak drapanie, zmiany pojawiają się w postaci nacieków zapalnych czy otarć, znanych jako przeczosy, a także krwistych strupów. Charakterystyczne dla tej choroby są również błyszczące paznokcie. U osób dorosłych często diagnozuje się także objawy atopowego zapalenia skóry na owłosionej skórze głowy.Z powodu przewlekłego przebiegu choroby u pacjentów może dochodzić do formowania się rozległych, zlichenizowanych zmian skórnych, które przeważnie pojawiają się symetrycznie i lokalizują się w określonych obszarach ciała, takich jak twarz, górne partie ramion i pleców, kończyny, a także na grzbietach dłoni i stóp oraz palców. Atopowe zapalenie skóry u dorosłych może być źródłem intensywnego świądu, który nasila się nocą i może prowadzić do problemów ze snem, uczucia zmęczenia i drażliwości, a w niektórych przypadkach tak obniżać jakość życia chorego, że skutkuje rozwojem depresji. Warto również zwrócić uwagę, że czynniki takie jak nadmierny stres czy długotrwałe wystawienie na działanie promieni słonecznych mogą pogarszać stan skóry u osób dorosłych cierpiących na to schorzenie.
- Nowicki R i wsp., Atopowe zapalenie skóry – aktualne wytyczne terapeutyczne. Stanowisko ekspertów Sekcji Dermatologicznej Polskiego Towarzystwa Alergologicznego i Sekcji Alergologicznej Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Alergologia Polska - Polish Journal of Allergology 2016, 3: 18-28.
- Milan M, Mijas J. Atopowe zapalenie skóry – patomechanizm, diagnostyka, postępowanie lecznicze, profilaktyka. Nowa Pediatr 2017, 21: 114-122.
- Radack KP i wsp. A Review of the Use of Tanning Beds as a Dermatological Treatment. Dermatol Ther (Heidelb). 2015 Mar, 5(1): 37–51.
- Arndt J. Stres a atopowe zapalenie skóry. Dermatologia po Dyplomie 2010, 1: 9-16.
- Skiba A i wsp., Praktyczne aspekty opieki nad dzieckiem chorym na atopowe zapalenie skóry: rola współpracy personelu medycznego z pacjentem i jego rodzicami. Edukacja i dieta Pielęgniarstwo XXI wieku 2016, 15: 29-32.
- Baran E i wsp. Postępowanie diagnostyczno-profilaktyczno-lecznicze w atopowym zapaleniu skóry. Konsensus grupy roboczej specjalistów krajowych ds. dermatologii i wenerologii oraz alergologii. Przew Lek 2005, 1: 28-49.
- prof. dr hab. med. Jahnz-Różyk K., prof. dr hab. med. Narbutt J., prof. dr hab. n. med. Owczarek W., Atopowe zapalenie skóry w Polsce, Raport Marzec 2021.
- Atopowe zapalenie skóry. Interdyscyplinarne rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne PTD, PTA, PTP oraz PTMR. Część I. Profilaktyka, leczenie miejscowe i fototerapia, Przedruk z: Dermatol Rev/Przegl Dermatol 2019, 106: 354–371, DOI: https://doi.org/10.5114/dr.2019.88253.
Atopowe zapalenie skóry - przyczyny
Przyczyny atopowego zapalenia skóry nie są do końca poznane.
Wiadomo, że atopowe zapalenie skóry jest związane z zaburzeniami funkcjonowania skóry. Ich istotą jest utrata ochronnej funkcji naskórka. Struktura naskórka zostaje zmieniona: dochodzi do rozluźnienia połączeń pomiędzy jego komórkami oraz utraty zewnętrznej warstwy lipidów (tzw. płaszcza lipidowego skóry). Zmiany te uniemożliwiają funkcjonowanie naskórka jako bariery. Z powierzchni ciała łatwiej odparowuje woda, przez co skóra staje się przesuszona. Od strony zewnętrznej ułatwione jest z kolei wnikanie czynników infekcyjnych, zanieczyszczeń oraz obcych substancji. Skóra staje się nadwrażliwa i podrażniona. Pojawia się również charakterystyczny świąd.
Jeśli chodzi o czynniki genetyczne AZS, szczególną rolę przypisuje się genom kodującym filagrynę, czyli jedno z białek budujących barierę naskórkową. Genetyczne zaburzenie budowy tego białka jest przyczyną części przypadków atopowego zapalenia skóry. Choroba rozwijająca się na tym podłożu ma zwykle cięższy przebieg i gorzej odpowiada na leczenie.
Z drugiej strony, atopowe zapalenie skóry związane jest z przestawieniem układu odpornościowego w stronę reakcji alergicznych oraz produkcji dużych ilości czynników zapalnych. Nie wiadomo jednak, w którą stronę zachodzi ciąg przyczynowo - skutkowy. Być może to uszkodzony naskórek stanowi miejsce wnikania obcych substancji i alergenów, które następnie przyczyniają się do rozregulowania układu immunologicznego.
Inna hipoteza mówi o tendencji do reakcji alergicznych i zapalnych, które prowadzą do uszkodzenia bariery skórnej.
Rozwojowi atopowego zapalenia skóry mogą sprzyjać także pewne czynniki środowiskowe. Podobnie jak w przypadku innych chorób alergicznych, jedną z popularnych teorii dotyczących przyczyn rozwoju AZS jest tzw. "hipoteza nadmiernej higieny". Zgodnie z tą hipotezą, ograniczanie kontaktu dziecka z różnymi substancjami we wczesnym dzieciństwie (poprzez wychowywanie w "sterylnych" warunkach) uniemożliwia prawidłowy rozwój układu immunologicznego i powoduje występowanie rozmaitych reakcji nadwrażliwości w późniejszych etapach życia.
Przyczyny atopowego zapalenia skóry
Nie jest do końca jasne, jakie są przyczyny atopowego zapalenia skóry, niemniej uznaje się, że na rozwój tej choroby wpływają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe oraz funkcjonowanie układu odpornościowego. Pojawienie się AZS jest najprawdopodobniej wynikiem interakcji między genami odpowiedzialnymi za wrodzoną podatność, czynnikami zakaźnymi, środowiskiem osobniczym, zaburzeniami w funkcjonowaniu bariery skórnej oraz odpowiedzią immunologiczną ze strony układu odpornościowego.
Źródła AZS:
- czynniki genetyczne,
- zaburzenia immunologiczne,
- defekt bariery naskórkowej,
- czynniki psychosomatyczne,
- czynniki środowiskowe.
Czy wiesz, że: kluczowe znaczenie w mechanizmie immunologicznym rozwoju AZS mają komórki Langerhansa (KL) obecne w naskórku, komórki dendrytyczne w skórze właściwej, immunoglobuliny E (IgE) oraz limfocyty T?
Genetyczne podłoże AZS
Jednak kluczowe znaczenie mają niewątpliwie czynniki genetyczne. Obserwuje się bowiem, że istnieje duży związek między atopią, zwłaszcza AZS, u rodziców a występowaniem i ciężkością wczesnego atopowego zapalenia skóry u ich dzieci. W przypadku choroby u obojga rodziców ryzyko pojawienia się AZS u dziecka wynosi aż 80%, natomiast w przypadku jednego rodzica – mniej więcej 40%.
Uwaga: dziedziczenie atopowego zapalenia skóry jest wielogenowe.Czynniki środowiskowe wpływające na AZS
Warunki klimatyczne
Wśród czynników środowiskowych wpływających na rozwój AZS wpływają m.in. warunki klimatyczne, które oddziałują na barierę skórno-naskórkową poprzez stopień wilgotności powietrza, temperaturę i nasłonecznienie. Klimat związany jest też z modelem rozwoju fauny i flory poszczególnych regionów i może w związku z tym określać rozwój potencjalnych alergenów.
