Atopowe zapalenie skóry - Kody ICD-10, Diagnoza i Terapia

Przyczyny atopowego zapalenia skóry

Nie jest do końca jasne, jakie są przyczyny atopowego zapalenia skóry, niemniej uznaje się, że na rozwój tej choroby wpływają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe oraz funkcjonowanie układu odpornościowego. Pojawienie się AZS jest najprawdopodobniej wynikiem interakcji między genami odpowiedzialnymi za wrodzoną podatność, czynnikami zakaźnymi, środowiskiem osobniczym, zaburzeniami w funkcjonowaniu bariery skórnej oraz odpowiedzią immunologiczną ze strony układu odpornościowego.

Źródła AZS:

  • czynniki genetyczne,
  • zaburzenia immunologiczne,
  • defekt bariery naskórkowej,
  • czynniki psychosomatyczne,
  • czynniki środowiskowe.

Czy wiesz, że: kluczowe znaczenie w mechanizmie immunologicznym rozwoju AZS mają komórki Langerhansa (KL) obecne w naskórku, komórki dendrytyczne w skórze właściwej, immunoglobuliny E (IgE) oraz limfocyty T?

Genetyczne podłoże AZS

Jednak kluczowe znaczenie mają niewątpliwie czynniki genetyczne. Obserwuje się bowiem, że istnieje duży związek między atopią, zwłaszcza AZS, u rodziców a występowaniem i ciężkością wczesnego atopowego zapalenia skóry u ich dzieci. W przypadku choroby u obojga rodziców ryzyko pojawienia się AZS u dziecka wynosi aż 80%, natomiast w przypadku jednego rodzica – mniej więcej 40%.

Uwaga: dziedziczenie atopowego zapalenia skóry jest wielogenowe.

Czynniki środowiskowe wpływające na AZS

Warunki klimatyczne

Wśród czynników środowiskowych wpływających na rozwój AZS wpływają m.in. warunki klimatyczne, które oddziałują na barierę skórno-naskórkową poprzez stopień wilgotności powietrza, temperaturę i nasłonecznienie. Klimat związany jest też z modelem rozwoju fauny i flory poszczególnych regionów i może w związku z tym określać rozwój potencjalnych alergenów.

Atopowe zapalenie skóry u dziecka - zdjęcia


Ryc. 1. Typowa lokalizacja zmian skórnych u dziecka z AZS


Ryc. 2. Zmiany rumieniwo-grudkowe w okolicach podkolanowych u dziecka


Ryc. 3. Rozsiane zmiany wypryskowate na skórze przedramion i rąk


Ryc. 4. Swędzące zmiany wypryskowate w typowej dla AZS lokalizacji


Ryc. 5. Zmiany wypryskowate na skórze twarzy dziecka


Ryc. 6. Ogniska lichenizacji w obrębie skóry nadgarstków w przebiegu AZS

Co robić w razie wystąpienia objawów atopowego zapalenia skóry u dzieci i niemowląt?

W przypadku wystąpienia na skórze dziecka zmian skórnych przebiegających z intensywnym świądem wskazana jest wizyta u lekarza dermatologa w celu postawienia diagnozy, przeprowadzenia diagnostyki i leczenia zmian Wiele zapalnych chorób skórnych może mieć podobny obraz kliniczny i należy je wykluczyć.

  • świąd skóry
  • charakterystyczne zmiany skórne i ich umiejscowienie w obrębie powierzchni zgięciowych kończyn
  • przewlekły i nawrotowy przebieg zapalenia skóry
  • osobniczy lub rodzinny wywiad w kierunku atopii
  • suchość skóry
  • rogowacenie mieszkowe
  • dodatnie wyniki skórnych testów punktowych
  • wczesne pojawienie się pierwszych objawów chorobowych
  • zwiększone stężenie IgE w surowicy krwi
  • skłonność do wyprysku rąk i stóp
  • wyprysk sutków
  • zapalenie czerwieni wargowej
  • nawracające zapalenie spojówek
  • zaciemnienie okolic oczodołów
  • rumień/zblednięcie twarzy
  • świąd skóry po spożyciu niektórych pokarmów
  • złe znoszenie wełny
  • nietolerancja niektórych pokarmów
  • biały dermografizm, czyli paradoksalna reakcja skóry, która u chorych na atopowe zapalenie skóry przejawia się tym, że po zadrapaniu skóra reaguje zblednięciem, a nie zaczerwieniem – co jest o wiele częstsze
  • „polakierowane paznokcie”, objaw często widywany w przebiegu AZS, wiąże się z intensywnym świądem, częstym pocieraniem i drapaniem, co doprowadza do powstania jakby polakierowanych paznokci.

W celu potwierdzenia tła alergicznego choroby u dzieci powyżej 4. roku życia przeprowadza się tzw. skórne testy punktowe. Testy te wykonuje się na skórze przedramienia z podejrzanymi alergenami pokarmowymi, pyłkami i roztoczami kurzu domowego, pleśniami, sierścią zwierząt.

W przypadku braku możliwości wykonania testów (niedostateczny wiek pacjenta, konieczność stałego pobierania leków przeciwalergicznych) można wykonać badanie z krwi pacjenta i oznaczyć miano przeciwciał IgE skierowanych przeciwko konkretnym alergenom lub zmierzyć ich całkowitą pulę.


Atopowe zapalenie skóry jest nie tylko uporczywą dolegliwością pod względem fizycznym, ponieważ z równą siłą oddziałuje również na zdrowie psychiczne, wywołując ogólny dyskomfort, pogorszenie samopoczucia, a nierzadko i poważne kompleksy.

Czytaj dalej...

Egzema nie jest jednak zaraźliwa, czyli nie można się jej nabawić przez podanie dłoni czy dotykanie tych samych przedmiotów, z którymi miała styczność osoba zmagająca się z wypryskiem bo tak też czasem egzema jest nazywana.

Czytaj dalej...

W przypadku współistniejących alergii pokarmowych konieczne jest przestrzeganie odpowiedniej diety eliminacyjnej, która polega na wykluczeniu określonych grup produktów spożywczych wywołujących dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

Czytaj dalej...

Warto wiedzieć w przypadku dzieci cierpiących na AZS istnieje duże ryzyko wystąpienia w późniejszym okresie życia objawów chorób atopowych ze strony układu oddechowego alergicznej dychawicy oskrzelowej i alergicznego nieżytu nosa.

Czytaj dalej...