Beta blokery a wypadanie włosów - Przyczyny, Skutki i Sposoby Zapobiegania

Terapie, które łączy ryzyko

Pomimo szerokiego zastosowania w wielu schorzeniach, leczenie beta-blokerami pociąga za sobą istotne ryzyko. Warto w tym zakresie zwrócić uwagę nie tylko na przeciwwskazania, ale także na objawy wynikające z nasilenia działania leku przy źle dobranych dawkach.

Silne działanie beta-blokerów na układ krążenia i wpływ, jaki mają na cały organizm wymaga bardzo precyzyjnego i zgodnego z zaleceniami lekarza dawkowania. Nieumyślne przedawkowanie beta-blokerów (wyłączając próby samobójcze) jest częstym powodem wezwania Zespołów Ratownictwa Medycznego. Starsi pacjenci, szczególnie z zaburzeniami pamięci, zażywający wiele leków kilka razy dziennie mogą pomylić się przy ich przyjmowaniu. Ryzyko wystąpienia bradykardii może doprowadzić nie tylko do omdlenia, ale również do stanu zagrożenia życia. Wielu pacjentów, którzy pomylili dawki i przyjęli większe ilości beta-blokerów jest hospitalizowanych na Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych z powodu silnej, zagrażającej życiu bradykardii.

Wytyczne Europejskiej Rady Resuscytacji (ERC) 2021 przewidują algorytm postępowania u takich pacjentów. Określają one precyzyjnie postępowanie zarówno w przypadku bradykardii, jak również w przypadku wstrząsu anafilaktycznego, który dotyczy pacjentów przyjmujących beta-blokery. Chodzi o to, że u chorych przyjmujących β-blokery adrenalina może nie poprawić stanu klinicznego, dlatego w takich przypadku pomóc może podawany dożylnie glukagon.

Z kolei przy ciężkim zatruciu beta-blokerami, rekomendowanym postępowaniem według ERC jest terapia wysokimi dawkami insuliny. U pacjentów z ciężką bradykardią stosuje się także atropinę, a w przypadku niepokojących objawów takich jak wstrząs, omdlenie, niedokrwienie mięśnia sercowego czy w ciężkiej niewydolności serca – przezskórną elektrostymulację serca.

Co ciekawe, według niektórych badań podaż nieselektywnych beta-blokerów wiąże się z wystąpieniem nagłego wzrostu stężenia potasu. Stan ten nazywany jest hiperkaliemią i stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Aktualnie prowadzi się wiele badań, które mają doprecyzować tę korelację i być może hiperkaliemia dołączy do działań niepożądanych beta-blokerów.

Podsumowanie

Pomimo skutecznego działania i satysfakcjonującego czasu osiągania efektu terapeutycznego, beta-blokery wymagają starannego doboru dawek, a ich przyjmowanie wiąże się z ryzykiem poważnych interakcji i działań niepożądanych. Hamowanie aktywności układu współczulnego wywiera jednocześnie wpływ na cały organizm, dlatego tak ważne jest precyzyjne ustalenie dawek u danego pacjenta, staranne przyjmowanie leków zgodnie z dawkowaniem i obserwowanie na bieżąco stanu zdrowia podczas farmakoterapii.

1. Buczko W., Danysz A,: Kompendium Farmakologii i Farmakoterapii, wyd. Edra Urban & Partner, Wrocław 2016, 6, 51, 194-195
2. Kostowski W., Herman Z.S.: Farmakologia- Podstawy farmakoterapii, Wyd. PZWL, Warszawa 2010, wydanie III (dodruk), 1, 506-508, 512-518
3. Interna Szczeklika. Mały podręcznik 2020/21. / [red.prow.] Piotr Gajewski, Wyd.12, Kraków, Wyd. Medycyna Praktyczna, 2020, 184-190
4. Stany zagrożenia życia i zdrowia, [red.prow.] Roland Podlewski, wyd. PZWL, Warszawa 2019, 24, 33
5. Charakterystyka Produktu Leczniczego – Propranolol WZF 10 mg, 40 mg, tabletki, 05.08.2014 r.
6. Charakterystyka Produktu Leczniczego – Carvedilol Orion 6,25 mg, 12,5 mg, 25 mg, tabletki powlekane, 22.06.2010 r.
7. Wytyczne resuscytacji 2021 / Europejska Rada Resuscytacji, Polska Rada Resuscytacji 2021, Kraków, Rozdział 5 – Zaawansowane zabiegi resuscytacyjne u dorosłych, 152, Rozdział 6 – Zatrzymanie krążenia w sytuacjach szczególnych, 189, 214-216
8. No­wic­ki M, Misz­czak­-Ku­ban J. Non­se­lec­ti­ve be­ta­-ad­re­ner­gic bloc­ka­de au­gments fa­sting hy­per­ka­le­mia in he­mo­dia­ly­sis pa­tients. Ne­ph­ron 2002, 91(2), 222-227
9. Litovitz TL, Klein-Shwartz W, Rodgers GC Jr, Cobaugh DJ, Youniss J, Omslaer JC, May ME, Woolf AD, Benson BE:2001 annual report of the American Association of Poison Control Centers Toxic Exposure Surveillance System. Am J Emerg Med 2002, 20, 391-452
<

Kiedy przydatna będzie diagnostyka trychologiczna?

Czasami samodzielnie bardzo trudno jest ustalić właściwą przyczynę wypadania włosów. Jeśli w danym momencie nie znajdujemy się w toku silnej terapii (np. onkologicznej), a mimo to obserwujemy wyraźne ubytki owłosienia warto skonsultować problem w gabinecie trychologicznym.

W odróżnieniu od dermatologa (badającego szereg schorzeń skórnych) trycholog zajmuje się wyłącznie problemami związanymi ze skórą głowy i włosami. W trakcie diagnostyki trychologicznej wykonywane są specjalne zdjęcia mikroskopowe powiększenia skóry głowy i mieszków włosowych.

Oceniana jest m.in. właściwa faza wzrostu włosów i ich proporcje, a nawet analiza pierwiastkowa struktury włosa. Dzięki uzyskaniu tak wnikliwych danych, możliwe jest ustalenie prawdziwej przyczyny problemu wypadających włosów i zaprojektowanie spersonalizowanego planu pielęgnacyjnego.

Niestety, jeśli chodzi o działanie pewnych grup leków – dopiero ich odstawienie pozwoli na zahamowanie łysienia. Oczywiście, nie należy zaprzestawać przyjmowania przepisanych leków bez konsultacji z lekarzem specjalistą, jeśli jednak problem jest poważny- warto przedyskutować włączenie innych, alternatywnych preparatów.

Jeżeli dostrzegasz u siebie problem wypadających włosów, nie lekceważ go. Bezpośrednia przyczyna łysienia może być również źródłem wielu innych, pozornie niezwiązanych ze sobą chorób. Im szybciej ją zdiagnozujesz, tym szybciej będziesz mógł wdrożyć efektywne leczenie.

Jakie leki wpływają na wypadanie włosów?

Lekami najczęściej powodującymi nadmierne wypadanie włosów mogą być np.:

• cytostatyki stosowane w chemioterapii,
• niektóre środki antykoncepcyjne,
• retinoidy wykorzystywane w dermatologii,
• leki przeciwzakrzepowe,
• środki obniżające stężenie lipidów,
• leki immunosupresyjne – stosowane w chorobach autoimmunologicznych lub przeszczepach narządów,
• beta-blokery stosowane w schorzeniach kardiologicznych.

Wypadanie włosów zazwyczaj rozpoczyna się z pewnym opóźnieniem – nawet po kilku miesiącach - od zadziałania szkodliwego czynnika. To dlatego na polekową utratę owłosienia najbardziej narażone są osoby w trakcie długotrwałej terapii lub przyjmujące na stałe daną substancję.



Remedium na problemy kardiologiczne

Beta-blokery wykorzystuje się w terapii schorzeń układu sercowo-naczyniowego. Są to leki, które mają zastosowanie między innymi u chorych z zaburzeniami rytmu serca, chorobą wieńcową, niewydolnością serca i nadciśnieniem tętniczym. W wielu badaniach została potwierdzona skuteczność stosowania beta-blokerów i ich wpływ na wydłużenie życia pacjentów po zawale lub z niewydolnością serca. W chorobie wieńcowej leki te poprawiają tolerancję wysiłku i redukują występowanie bólu dławicowego. Działanie beta-blokerów przynosi zatem istotne korzyści przez normowanie akcji serca oraz obniżanie wysokiego ciśnienia.

Wiele badań dowodzi skuteczności stosowania beta-blokerów u pacjentów, u których konieczne jest przeprowadzenie zabiegów chirurgicznych. Operacje powodują zwiększenie poziomu stresu u pacjentów, a to powoduje uwalnianie hormonów – adrenaliny i noradrenaliny. W takiej sytuacji spowolnienie pracy serca i obniżenie ciśnienia może mieć korzystny wpływ na ryzyko zawału serca, udaru mózgu czy zaburzeń rytmu serca.

W badaniach wykazano, że beta-blokery mogą zmniejszać ryzyko migotania przedsionków czy zawału serca u takich pacjentów. Należy jednak pamiętać, że beta-blokery mogą powodować większe prawdopodobieństwo spadku ciśnienia lub tętna w okresie okołooperacyjnym.



---

włosów wypadanie beta