U nas zapłacisz kartą
Czopy łojowe we włosach - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Czym są gruczoły łojowe?
Ludzka skóra nazywana jest największym narządem człowieka. Jej powierzchnia wynosi bowiem około 2 metrów kwadratowych. To także jedna z cięższych struktur, gdyż jej waga waha się w granicach 3,5 - 4,5 kilograma.
Skóra składa się z trzech podstawowych warstw:
- naskórka - warstwa pełniąca funkcję ochronną,
- skóry właściwej - najgrubsza warstwa skóry będąca rezerwuarem wody oraz zapewniająca właściwości mechaniczne. Zawiera naczynia krwionośne, zakończenia nerwowe oraz przydatki skórne (tj. gruczoły potowe, gruczoły łojowe i mieszki włosowe),
- tkanki podskórnej - która chroni przed urazami, pełni funkcje podporowe oraz magazynuje energię.
Gruczoły łojowe występują w skórze niemal całego ciała, z wyjątkiem dłoni i stóp. Największa ich liczba, bo nawet do 900 na centymetr kwadratowy, obecna jest w cerze, owłosionej skórze głowy, na plecach i klatce piersiowej.
Gruczoły łojowe pełnią różne funkcje istotne dla kondycji wierzchnich warstw ciała. Każdy gruczoł łojowy wytwarza wydzielinę nazywaną łojem lub sebum, która natłuszcza skórę i tworzy na jej powierzchni warstwę olejowo-wodną, chroniącą przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Sebum zabezpiecza także skórę przed wysychaniem i pękaniem.
Objawy łojotoku
Nadprodukcja łoju występuje zazwyczaj w miejscach o zwiększonej ilości gruczołów łojowych jak owłosiona skóra głowy, tzw. strefa T na twarzy: czoło, nos również fałdy nosowo – policzkowe czy okolica mostka, międzyłopatkowa i za uszami.
Łojotok skóry głowy objawia się tłustymi, zlepionymi włosami już niedługo po umyciu. Podczas trichoskopii na skórze głowy widać zaczopowane ujścia mieszków włosowych, tzw. czopy rogowe, często puste ujścia mieszków włosowych.
Wytwarzanie sebum zmienia się wraz z wiekiem: duże u noworodków z tendencją do zmniejszania, aż do okresu dojrzewania, gdzie gwałtownie wzrasta, po zakończeniu pokwitania znów spada.
Stanowi podłoże do powstania łupieżu tłustego, z którego z kolei może rozwinąć się łojotokowe zapalenie skóry.
Łojotok ulega stopniowemu zmniejszeniu wraz postępowaniem łysienia, zwłaszcza podczas łysienia androgenowego, któremu może towarzyszyć czy przy łojotokowym zapaleniu skóry, które może być jego następstwem.
Podczas łojotoku z nieprawidłowej pielęgnacji występują cechy suchej skóry, mogą występować zaczerwienienia i odczuwalny dyskomfort i swędzenie.
Budowa gruczołów łojowych
Gruczoły łojowe można podzielić na dwie grupy:
- związane rozwojowo z mieszkiem włosa i uchodzące w lejku włosa,
- gruczoły rozwojowo całkowicie niezależne od włosów.
Każdy włos ma co najmniej jeden własny gruczoł łojowy, zwykle rozgałęziony do kilku lub kilkunastu uwypukleń mających jeden wspólny przewód wyprowadzający, (patrz schemat budowy włosa).
Wolne gruczoły łojowe nie związane z włosem (ryc. 1.3) są szczególnie liczne w obrębie czerwieni warg, brodawki sutkowej, pępka, żołędzi, prącia, warg sromowych, odbytu, a także gruczołów tarczkowych, znajdujących się na powiekach. Gruczoły łojowe należą do gruczołów holokrynowych. Zbudowane są ze zrazików połączonych z mieszkiem włosowym krótkimi przewodami. Wydzielina gruczołów powstaje w wyniku masywnego obumierania komórek nabłonka wielowarstwowego, który wyścieła ich wewnętrzną powierzchnię. W procesie tym uwalniane są lipidy tworzące łój.
Łojotok – co to jest?
Łój jest naszym sprzymierzeńcem, a nie wrogiem. Jest fizjologiczną wydzieliną skóry, warunkującą utrzymanie odpowiedniej gospodarki wodno-lipidowej, chroniącą przed patogenami i innymi niekorzystnymi czynnikami zewnętrznymi. Łój sprawia, że włosy są elastyczne, błyszczące, miękkie i nawilżone . Dodatkowo uczestniczy w procesach, dzięki którym włosy mogą prawidłowo wzrastać oraz umożliwia utrzymanie odpowiedniego pH skóry. Najważniejszą funkcją gruczołów łojowych jest wydzielanie sebum. W składzie łoju znajdziemy głównie: glicerydy, woski, skwalen, węglowodory, wolne kwasy tłuszczowe, estry cholesterolu, cholesterol i sterole.
Często spotykamy się z określeniem przetłuszczających się włosów, co nie jest do końca poprawnym wyrażeniem. Włos w części wystającej poza skórę nazywamy łodygą i jest to struktura całkowicie martwa, niezdolna do funkcji wydzielniczych. To skóra, a właściwie umiejscowione w niej gruczoły łojowe są odpowiedzialne za produkcję łoju. Każdy włos ma towarzyszący mu gruczoł łojowy. Ich największa ilość znajduje się między innymi na skórze głowy. Określeniem łojotoku nazywamy stan, w którym mamy do czynienia z nadmierną pracą gruczołów łojowych. Skutkuje to wypłynięciem ponadprzeciętnych ilości łoju na powierzchnię skóry, a także włosów. Wpływa to mocno na estetykę fryzury, sprawiając, że wygląda tłusto i nieświeżo. Taka skóra wymaga odpowiedniej pielęgnacji, gdyż poza dyskomfortem estetycznym jak przyklapnięte włosy czy nieprzyjemny zapach, prowadzi najczęściej do dużo poważniejszych jednostek chorobowych .
Wyróżniamy trzy rodzaje łojotoku skóry głowy:
- łojotok tłusty, inaczej zwany suchym – występuje w postaci nadprodukcji gruczołów łojowych przy jednocześnie przesuszonej skórze,
- łojotok oleisty – objawia się nadprodukcją łoju oraz tłustą skórą głowy,
- łojotok płynny – to nadprodukcja łoju współwystępująca z hiperhydrozą, czyli nadmierną pracą gruczołów potowych.
Budowa gruczołów łojowych
Gruczoł łojowy powstaje z głębokiego wpuklenia pochewki zewnętrznej włosa. Zbudowany jest z rozgałęzionych pęcherzyków z sześciennymi komórkami macierzystymi, które ulegają dzieleniu. Następnie część komórek potomnych rozpoczyna intensywną syntezę lipidów, której towarzyszy później degeneracja organelli. Po tym cała komórka ulega apoptozie. Dlatego gruczoł łojowy uważa się za gruczoł holokrynowy. Oznacza to, że całe komórki zostają przekształcone w wydzielinę. Kanał wyprowadzający gruczołu łojowego jest zbudowany z nabłonka wielowarstwowego płaskiego.
Zagęszczenie gruczołów łojowych na ludzkim ciele szacuje się na 100–800 na cm². Zlokalizowane są głównie w bliskiej okolicy włosa. Podeszwy stóp i wewnętrzna powierzchnia dłoni zawierają ich najmniej. Największe nagromadzenie gruczołów łojowych jest na środkowej części twarzy, ramionach, klatce piersiowej, plecach i skórze głowy. Szczególnie duże gruczoły łojowe występują w skórze nosa, policzków i małżowin usznych. Mogą być również w obrębie skóry nieowłosionej, wówczas ich odcinki wydzielnicze uchodzą bezpośrednio na powierzchnię skóry. Dotyczy to gruczołów łojowych na sutkach (gruczoły Montgomery'ego), powiekach (gruczoły Meiboma), wargach, napletku i okolicy odbytu.