U nas zapłacisz kartą
Czy alergia i uczulenie to to samo?
Alergia na gluten u dzieci
Alergia na gluten występuje dość powszechnie i dotyka również najmłodszych. Objawy uczulenia są podobne, choć dzieci najczęściej cierpią z powodu atopowego zapalenia skóry. Spożycie produktów zawierających gluten może wywołać również problemy z oddychaniem (wodnisty katar, duszności). Badania wykazują, że u większości dzieci problem znika z wiekiem. Skąd uczulenie u maluchów? Zazwyczaj powodem jest zbyt wczesne wprowadzenie glutenu do diety pociechy. Trzeba pamiętać, że to białko znajduje się w najpopularniejszych przekąskach wieku dziecięcego – biszkoptach, serkach, kaszkach czy parówkach. Znaczenie ma też fakt, że nawet niewielkie ilości białka mogą wywołać niepożądaną reakcję organizmu.
Jak potwierdzić uczulenie na gluten?
Zarówno dzieci, jak i dorośli diagnozowani są w podobny sposób, czyli poprzez:
- testy skórne,
- badania określające poziom przeciwciał IgE.
Skórne testy alergiczne przeprowadza się dopiero po ukończeniu przez dziecko 4. roku życia. Dobrą metodą diagnostyczną jest próba wyeliminowania glutenu, a następnie jego stopniowe wprowadzanie i obserwowanie reakcji organizmu dziecka. To żmudna praca, ponieważ opisywane białko jest składnikiem wielu produktów. Możesz je znaleźć nie tylko w pszenicy, jęczmieniu, owsie, lecz także wędlinach czy deserkach. Modyfikacja diety i zmiana nawyków żywieniowych pomagają zwalczyć objawy alergii i znacznie poprawiają komfort życia malucha.
Uczulenie? Alergia? Co to znaczy?
Z codziennego doświadczenia wiemy, że osoba uczulona reaguje w sposób patologiczny na substancje, które nie są szkodliwe i nie powodują żadnych objawów u osób nieuczulonych. Często są to składniki pokarmów (np. orzeszki ziemne lub owoce morza) lub substancje znajdujące się w powietrzu (pyłki roślin, składniki kurzu). Alergię powodują też substancje stykające się ze skórą (np. składniki kosmetyków lub metale zawarte w biżuterii).
Reakcja alergiczna może mieć różną postać, w zależności od tego, którego narządu dotyczy i jaką drogą alergen dostaje się do organizmu. Alergeny znajdujące się w powietrzu (wziewne) powodują najczęściej objawy ze strony dróg oddechowych - nosa i oskrzeli. Alergeny zawarte w pokarmie (pokarmowe) mogą wywoływać objawy nie tylko ze strony przewodu pokarmowego, ale również skóry i rzadziej oskrzeli. Alergeny działajace bezpośrednio po kontakcie ze skórą (kontaktowe) powodują najczęściej wysypkę, zwykle o charakterze czerwonych plam lub bąbli (tzw. pokrzywka). Do często spotykanych alergenów zalicza się także niektóre leki (alergeny lekowe) i jady owadów.
Dla chorych na astmę największe znaczenie mają reakcje alergiczne dotyczace dróg oddechowych, szczególnie oskrzeli. Alergeny wziewne, które dostaną się do oskrzeli, powodują skurcz mięśni gładkich w ścianie oskrzela, obrzęk błony śluzowej i zwiększenie produkcji wydzieliny. Prowadzi to do zwężenia światła oskrzeli, które wskutek tego stawiają większy opór dla przepływającego powietrza. W celu zachowania wystarczającej wentylacji płuc konieczny jest zwiększony wysiłek oddechowy. Jest on jedną z przyczyn uczucia duszności, pojawiającego się podczas napadu astmy. Objawy napadu astmy spowodowanego kontaktem z alergenem są takie same, jak w przypadku napadu astmy wywołanego innymi czynnikami, i obejmują kaszel, duszność, świszczący oddech i uczucie ściskania w klatce piersiowej.
Alergeny obecne w powietrzu powodują często również objawy ze strony nosa. Nos ogrzewa i wstępnie oczyszcza powietrze docierające do płuc. Alergen (np. pyłki traw, czy drzew) stykający się z błoną śluzową wyścielającą nos powoduje jej obrzęk i nasilone wydzielanie śluzu. Wówczas pojawia się uczucie zatkania nosa i wyciekanie z niego wodnistej wydzieliny, któremu może towarzyszyć uczucie swędzenia i kichanie. Opisane objawy charakteryzują alergiczny nieżyt nosa, potocznie nazywany katarem siennym.
Rodzaje alergenów
Alergeny nie są grupą podobnych substancji. Nie mają też jednej budowy chemicznej czy strukturalnej. Zdarzają się alergeny pochodzenia roślinne lub zwierzęcego, jak również stanowiące proste związki chemiczne. Mówiąc zwięźle, substancje alergizujące mogą być czymkolwiek. Wyróżnia się kilka grup alergenów:
Alergeny wziewne (inhalacyjne)
Alergeny wziewne występują w powietrzu, zarówno w pomieszczeniach zamkniętych, np. alergeny kurzu domowego (choć sam kurz rzadko bywa przyczyną uczulenia) i wszystkiego, co wchodzi w jego skład, czyli roztoczy, szczątków roślin i zwierząt, grzybów pleśniowych, różnych substancji chemicznych, dymu papierosowego, jak i poza budynkami, np. krążące pyłki roślin (np. traw, drzew, niektóre gatunki pleśni).
- kichanie,
- katar,
- kaszel,
- problemy z oddychaniem,
- obrzęk śluzówek górnych dróg oddechowych.
Częstym objawem towarzyszącym jest alergiczne zapalenie spojówek.
Kiedy mowa o alergiach wziewnych, należy przypomnieć o sezonowości alergii na pyłki roślin. Nieprzyjemne symptomy uczulenia występują w zależności od okresu pylenia danej rośliny. Dla wielu osób może to być znakiem, aby wybrać się do lekarza i sprawdzić, czy jest się alergikiem.
Przy alergiach wziewnych nie sposób nie wspomnieć o uczuleniach na sierść i pierze zwierząt. Tu najsilniej reagujemy na świnki morskie i koty.
Główny alergen kota to białko Fel d 1 występujące w jego ślinie, odpowiada ono za nadwrażliwość nawet u 96% uczulonych na koty. Dodatkowo koty zostawiają alergen na sierści podczas mycia się, czyli lizania. Pozostałe alergeny znajdują się w złuszczonym naskórku, moczu i krwi kota. Dlatego wcale nie musimy przebywać bezpośrednio w towarzystwie zwierzaka, aby zacząć kichać. Wystarczy, że małe ilości kociego alergenu trafią do nas przez kogoś innego, przyniesione na ubraniu, pozostawione w samochodzie czy na dywanie i tak można by wymieniać bardzo długo
Alergia skórna – co to jest?
Alergia skórna stanowi zespół charakterystycznych objawów pojawiających się na skórze w następstwie kontaktu z alergenem. Za mechanizm ten odpowiada nadwrażliwość układu immunologicznego, który wykazuje tendencję do nadreaktywnej odpowiedzi na określone bodźce zewnętrzne – w normalnych warunkach niepowodujące reakcji alergicznych u zdrowych ludzi. Schorzenia rozwijające się na tle alergicznym można podzielić na kilka grup.
Atopowe zapalenie skóry (AZS)
Atopowe zapalenie skóry (AZS) to jedna z najczęstszych chorób alergicznych skóry. Jest to przewlekła dolegliwość dermatologiczna o charakterze zapalnym, która charakteryzuje się przebiegiem cyklicznym – okresy ustępowania objawów przeplatają się z fazami zaostrzeń. Podstawowe znaczenie w przypadku atopowego zapalenia skóry mają czynniki genetyczne, które odgrywają kluczową rolę. Zazwyczaj pierwsze symptomy atopowego zapalenia skóry ujawniają się w ciągu pierwszego roku życia dziecka, choć nie jest wykluczone ich pojawienie się również w późniejszym okresie.
Skóra pacjentów zmagających się z AZS wykazuje osłabienie naturalnych funkcji ochronnych i skłonność do nadmiernego wysychania. W konsekwencji nawet niewielkie oddziaływanie alergenów czy innych substancji drażniących może prowokować reakcje alergiczne. Co istotne, nawet w okresach, gdy nie obserwuje się zewnętrznych symptomów choroby, w głębszych warstwach skóry może trwać proces zapalny, który zwiększa ryzyko nagłego wystąpienia reakcji alergicznych.
Warto podkreślić, że atopowe zapalenie skóry jest schorzeniem dotykającym osoby z predyspozycjami do atopii, co oznacza, że często współwystępuje z innymi alergicznymi stanami, takimi jak alergie pokarmowe, wziewne, alergiczny nieżyt nosa czy astma.
Alergiczny wyprysk kontaktowy (ACD)
Alergiczny wyprysk kontaktowy, inaczej określany jako alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, to schorzenie, które dotyka osoby wrażliwe na określone alergeny. Do objawów dochodzi, gdy skóra tych osób nawiązuje kontakt z substancjami zwanymi haptenami. Są to małe cząsteczki, które mogą przenikać przez skórę, a następnie łączą się z białkami w organizmie, tworząc kompleksy immunologiczne. Właśnie te kompleksy są przyczyną reakcji alergicznej, ponieważ system odpornościowy osoby uczulonej traktuje je jako zagrożenie, co prowadzi do zapalnej odpowiedzi organizmu i pojawienia się zmian skórnych.
Jak rozpoznajemy alergię?
Najczęściej używaną metodą pozwalającą na stwierdzenie, na jakie alergeny chory jest uczulony, są testy skórne. Badanie to polega na śródskórnym wstrzyknięciu minimalnej ilości alergenu, która u osób uczulonych jest wystarczająca do spowodowania miejscowej reakcji w postaci zaczerwienienia i bąbla, a u osoby zdrowej nie powoduje żadnych objawów. Oznaczanie swoistych przeciwciał IgE skierowanych przeciwko poszczególnym alergenom wykorzystuje się najczęściej u chorych, u których z różnych powodów nie można wykonać testów skórnych.
Najważniejsze znaczenie dla rozpoznawania chorób alergicznych mają informacje uzyskane od pacjenta. Lekarz zadaje zwykle dużo szczegółowych pytań, pozwalających ocenić charakter i nasilenie objawów oraz narażenie na potencjalne alergeny.
Leczenie farmakologiczne astmy atopowej nie różni się od leczenia innych postaci astmy. Oprócz leczenia farmakologicznego znaczenie ma również ustalenie, na jakie alergeny pacjent jest uczulony i - w miarę możliwości - unikanie narażenia na nie.
