U nas zapłacisz kartą
Czy alergia i uczulenie to to samo?
Mechanizmy powstawania alergii
Mechanizmy odpowiedzialne za reakcję alergiczną w błonie śluzowej nosa i oskrzeli powodowaną przez wdychane substancje są bardzo podobne. Do wystąpienia reakcji alergicznej konieczny jest wcześniejszy kontakt organizmu z alergenem. Ponieważ duża część alergenów wziewnych występuje w środowisku powszechnie, do pierwszego kontaktu z nimi dochodzi we wczesnym okresie życia. Z nieznanych powodów u niektórych osób układ immunologiczny „nie nauczył się” tolerować tych substancji. Przeciwciała skierowane przeciwko antygenom, na które chory jest uczulony, są stale obecne we krwi pacjenta i można je wykryć, oznaczając tzw. swoiste IgE. U niektórych osób zwiększone jest również całkowite stężenie IgE.
Krążące we krwi przeciwciała IgE wiążą się z receptorami na powierzchni komórek układu immunologicznego. Dla reakcji alergicznej najważniejsze znaczenie ma wiązanie IgE na powierzchni mastocytów. Alergen, który dostaje się do organizmu, łączy się z przeciwciałami obecnymi na ich powierzchni. Skutkuje to uwolnieniem z mastocytów różnych substancji, powodujących lokalny stan zapalny (zwiększenie przepuszczalności naczyń, obrzęk tkanek i napływ komórek zapalnych). Do najważniejszych substancji uwalnianych przez mastocyty w czasie reakcji alergicznej należą histamina i leukotrieny. Substancje te są również odpowiedzialne za skurcz mięśni gładkich oskrzeli, co u chorych na astmę powoduje napad duszności po kontakcie z alergenem. Często używane w leczeniu alergii leki przeciwhistaminowe blokują działanie histaminy. Są one używane głównie w leczeniu alergicznego nieżytu nosa, ponieważ ich działanie na reakcję alergiczną w oskrzelach nie jest wystarczająco skuteczne. W przeciwieństwie do nich leki przeciwleukotrienowe (hamujące działanie leukotrienów) są stosowane najczęściej właśnie u chorych na astmę.
Metody leczenia alergii
Pojawienie się objawów alergii skutecznie uprzykrza życie. Symptomy uczulenia na ogół towarzyszą nam przez lata i w zależności od tego, na co jesteśmy uwrażliwieni, pojawiają się sezonowo lub całorocznie.
Najlepiej oczywiście unikać alergenów, jednak często jest to zwyczajnie niemożliwe. Na szczęście istnieje wiele leków, dostępnych również bez recepty, które pomagają złagodzić objawy, zapewniając powrót do normalności. Pamiętajmy, aby nie sięgać po nie samodzielnie. Leczenie zawsze skonsultujmy z lekarzem lub farmaceutą.
W leczeniu alergii i łagodzeniu jej objawów, ze względu na działanie i substancje czynne, wyróżnia się kilka grup leków.
Leki przeciwhistaminowe w leczeniu alergii
- doustnie,
- donosowo,
- do worka spojówkowego,
- dożylnie,
- domięśniowo,
- na skórę.
Jest to jedna z popularniejszych, a zarazem najliczniejsza grupa leków. Na rynek wprowadzane są coraz to nowsze preparaty przeciwhistaminowe, potencjalnie skuteczniejsze i powodujące mniej działań niepożądanych. Należy tu podkreślić słowo „potencjalnie”, szczególnie w przypadku skuteczności, bo opinii jest tyle, ilu pacjentów.
Obie wymienione substancje należą do leków przeciwhistaminowych II generacji. Funkcjonują na rynku już dość długo, są dobrze poznane i dostępne bez recepty, ale mogą wykazywać nieprzyjemne działania niepożądane, takie jak senność. Pamiętajmy o tym i po ich zażyciu nie wsiadajmy za kierownicę samochodu.
Leki przeciwhistaminowe I generacji dostępne są tylko z przepisu lekarza, ponieważ wykazują więcej działań ubocznych. Najnowszymi przedstawicielami II generacji są: desloratadyna, lewocetyryzyna, feksofenadyna i bilastyna. Leki te stosunkowo rzadko powodują senność, szczególnie dwa ostatnie.
Odczulanie
U wybranych chorych stosuje się również odczulanie (swoistą immunoterapię alergenową). Ta metoda leczenia polega na podawaniu w kontrolowany sposób bardzo małych i bardzo powoli zwiększanych dawek alergenu, co sprawia, że układ immunologiczny „uczy się” go tolerować. U chorych na astmę, ze względu na dostępność i skuteczność farmakologicznych metod leczenia oraz ryzyko związane z odczulaniem, metodę tę stosuje się u nielicznych pacjentów. Odczulanie jest częściej stosowane w innych postaciach alergii, np. uczuleniu na jad owadów. Warunkiem stosowania odczulania jest uczulenie na pojedyncze alergeny.
Zobacz także
Immunoterapia alergenowa (odczulanie) Na czym polega kwalifikacja do immunoterapii? Czy immunoterapię można stosować w każdym wieku? Jak postępować w trakcie immunoterapii? U których chorych immunoterapia jest przeciwwskazana?
Alergia Istotą alergii jest nadmierna, nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego organizmu na występujące w środowisku substancje zwane alergenami, które u osób zdrowych nie wywołują żadnych oznak uczulenia.
Kalendarz pylenia U około 50% chorych astma ma tło alergiczne. Wielu z tych chorych jest uczulonych na pospolite alergeny wziewne. Do najczęstszych alergenów uczulających drogą wziewną należą pyłki roślin.
Najpopularniejsze alergeny Alergenem może być każda substancja lub związek, który dostaje się do organizmu poprzez drogi oddechowe, przez przewód pokarmowy, jest wchłaniany przez skórę lub błonę śluzową albo dostaje się do organizmu poprzez wstrzyknięcie (podskórne, domięśniowe lub dożylne).
Alergia na gluten a celiakia? Czym różnią się schorzenia?
Obserwujesz u siebie niepokojące objawy? Doskwierają ci wzdęcia i masz wysypki? Zaczynasz szukać informacji i wpadasz w zakłopotanie. Czy to alergia, czy może już celiakia, albo po prostu nadwrażliwość? Mogłoby się wydawać, że jeśli gluten szkodzi, to oznacza, że organizm nie toleruje białka. Nie radzi sobie z jego przyswajaniem, co skutkuje nieprzyjemnymi dolegliwościami. Choć w każdym przypadku winowajcą jest to samo białko, każda z chorób przebiega nieco inaczej. Zarówno alergia na gluten, jak i nadwrażliwość czy celiakia. wymaga też odmiennej diagnostyki.
Alergia pokarmowa na gluten
O alergii można mówić wtedy, gdy układ immunologiczny reaguje nieprawidłowo na tzw. alergen. W tym przypadku jest nim wspomniane białko roślinne. Alergia bywa także określana jako uczulenie i jest o tyle niebezpieczna, że może wywołać tzw. wstrząs anafilaktyczny, który jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu. Objawy alergii na gluten mogą być różne i występować z innym nasileniem. Najczęściej są to:
- zmiany dermatologiczne (wyprysk i szorstkość skóry),
- katar,
- biegunka.
Objawy uczulenia na gluten występują natychmiast po spożyciu produktu zawierającego alergen lub dopiero po pewnym czasie. Badania diagnostyczne mające na celu potwierdzenie lub wykluczenie schorzenia obejmują testy skórne. Alternatywą są badania z krwi, pozwalające określić poziom przeciwciał w klasie IgE.
Nietolerancja glutenu
O nietolerancji glutenu mówi się wówczas, gdy przyczyna problemów nie ma podłoża immunologicznego, ale genetyczne. Problemy z przyswajaniem białka mogą być także wynikiem nieszczelności bariery jelitowej (tworzą się szpary między komórkami nabłonka jelitowego). Objawy nietolerancji obejmują najczęściej takie dolegliwości, jak:
- wzdęcia, gazy, a nawet wymioty,
- pokrzywkę, zaczerwienienia skóry (podobnie jak w przypadku alergii).
Przyczyny alergii skórnych
Występowanie objawów alergii skórnej może być rezultatem kontaktu z alergenem różnej postaci. Wśród najbardziej rozpowszechnionych alergenów znajdują się:
- alergeny wziewne, takie jak pyłki roślin, sierść zwierząt, roztocza kurzu domowego czy zarodniki pleśni,
- alergeny pokarmowe, w tym białka mleka krowiego, jaja, orzechy, owoce morza, gluten, soja, truskawki, seler,
- wybrane grupy leków, w tym penicylina, neomycyna czy aspiryna,
- dodatki stosowane w przemyśle spożywczym, np. glutaminian sodu czy barwniki,
- jad owadów, np. pszczół i os,
- składniki zawarte w kosmetykach, w tym barwniki, substancje zapachowe oraz konserwanty,
- metale, takie jak nikiel, chrom, pallad czy kobalt,
- środki czystości, w tym SLS i SLES,
- olejki eteryczne,
- lateks.
