U nas zapłacisz kartą
Czy Mleko Powoduje Pryszcze? Prawda czy Mito?
Trądzik jest chorobą nastolatków
Do niedawna nawet dermatologom wydawało się, że trądzik jest chorobą wieku dojrzewania. Po części to prawda, bo najczęściej pojawia się u osób w wieku 13 - 25 lat, jednak rzadko potem znika. Na początku chorzy słyszą, że „z wiekiem przejdzie”. Jeśli nawet przy odrobinie szczęścia tak będzie, nieleczony trądzik zostawia trwałe ślady w postaci blizn i ciemnych plamek. Dla młodych ludzi bywa też powodem do wstydu, dlatego problemów skórnych lepiej nie lekceważyć i udać się z nastolatkiem do zaufanego dermatologa. Warto pamiętać, że trądzik pojawia się wraz z zaburzeniami hormonalnymi, a antybakteryjny żel do twarzy z górnej półki nie wyleczy go bez wsparcia odpowiednich leków.
Trądzik pojawia się też na skórze suchej i mieszanej, dlatego notoryczne łączenie tych dwóch pojęć jest mylne. Z kolei nawet co druga osoba posiadająca tłusty typ skóry myśli, że ma skórę trądzikową. Chociaż trądzik bezpośrednio wiąże się z łojotokiem i nieprawidłową pracą gruczołów, to jest o wiele poważniejszym problemem niż małe krostki na przetłuszczającej się skórze. A przede wszystkim - jest chorobą. Skóra tłusta wykazuje skłonności do zaskórników, ale właściwie oczyszczana nigdy nie dojdzie do stanu, w jakim znajduje się skóra trądzikowa. Nie warto nadwyrężać jej kondycji silnymi preparatami i lekami do zwalczania prawdziwego trądziku.
Promienie UV spowalniają pracę gruczołów łojowych, więc w pierwszych dniach opalania osoba z trądzikiem widzi znaczną poprawę. Nie oznacza to niestety, że problem został usunięty. Po zaprzestaniu opalania wszystko wraca ze zdwojoną siłą. Skóra, która przez określony czas była wysuszona przez słońce, stara się szybko nawilżyć i „nadrobić” straty, produkując więcej łoju. Trzeba jednak przyznać, że przy ciemnej karnacji wszelkie zmiany skórne są po prostu mniej widoczne.
Podczas takiego domowego zabiegu trudno utrzymać właściwy poziom higieny. Między innymi dlatego wyciskanie pryszczy powoduje rozprzestrzenianie się chorobotwórczych bakterii po całej twarzy, ale też na innych obszarach, w które przeniesiemy zarazki. Większość krost znajduje się głęboko w skórze właściwej, pod warstwą naskórkową. Z kolei podczas wyciskania mamy dostęp tylko do naskórka, więc jest to technicznie niemożliwe, aby usunąć zmianę ropną całkowicie. Nieumiejętne wyciskanie zamiast usunąć zaskórnik, posuwa go głębiej, a w ostatecznym rozrachunku trądzik się nasila. Oprócz tego łatwo rozdrapać to miejsce, tworząc bliznę, która jest o wiele bardziej widoczna niż normalny zaskórnik.
Z wyżej wymienionych powodów należy też ograniczyć manualne oczyszczanie skóry w gabinecie kosmetycznym. Jeśli trafi się do doświadczonej kosmetyczki, można przynajmniej liczyć na profesjonalną obsługę. Gorzej, kiedy ktoś słabo znający fach będzie próbował walczyć z naszym trądzikiem i zostawi na skórze brzydkie czerwone plamy. Oczyszczanie manualne zawsze powinno być konsultowane z lekarzem prowadzącym i wykonywane nie częściej niż raz na trzy miesiące.
Czynniki ryzyka
Wciąż nie jest jasne, dlaczego jedne osoby mają więcej pryszczy, a niektóre prawie wcale. Oczywiście sporą rolę odgrywają hormony oraz czynniki genetyczne. Są jednak i inne czynniki.
Dobre i złe bakterie
Delikatne mycie skóry może pomóc w zapobieganiu infekcji, ale z kolei nadmierne szorowanie może pogorszyć stan zainfekowanej skóry. Podobnie, jak w jelitach, tak i na skórze mamy "dobre" bakterie, które nas chronią przed chorobami, oraz te "złe", które mogą wywołać choroby i różne dolegliwości.
Naukowcy z Washington University School of Medicine zidentyfikowali dwa unikalne szczepy bakterii P. acnes w skórze u 20% osób zmagających się z pryszczami. Osoby ze zdrową skórą nie miały tych szczepów. Inny szczep z kolei występował u osób ze zdrową skórą, a brakowało go osobom z pryszczami. Może to wskazywać, że poszczególne rodzaje bakterii determinują nasilenie i częstotliwość wyprysków. Naukowcy sugerują, że bakterie te mogą również oddziaływać z różnymi innymi czynnikami, takimi jak poziom hormonów i sebum. Kwestie te jednak wymagają szerszych badań.
Zakażenia drożdżakowe
Wypryski mogą być także powiązane z infekcjami drożdżakowymi Pityrosporum (inaczej malassezia lub folliculutis). Gdy dostaną się one do mieszków włosowych i zaczną rozmnażać, wówczas mogą się pojawić drobne, ale za to dość swędzące małe, okrągłe krostki. Najczęściej występują one w górnej części klatki piersiowej, ramionach, górnej części pleców, czasami także na twarzy.
Większość ludzi posiada te drożdże na swojej skórze i nic się nie dzieje. Krostki powstają, kiedy drożdży robi się za dużo. Może to się zdarzyć zarówno kobietom, jak i mężczyznom, w różnym wieku. Stan skóry pogarsza noszenie przepoconych ubrań z włókien syntetycznych.
Co ważne, wypryski spowodowane drożdżakami są podobne do trądziku, a leczenie ich tymi samymi metodami co trądzik, m.in. antybiotykiem, może pogorszyć stan skóry. Antybiotyk będzie zwalczać bakterie, które mogłyby kontrolować drożdże i ich rozmnażanie. W przypadku malassezia konieczne jest leczenie przeciwgrzybiczne.
Wypryski na brodzie u młodzieży - skąd się biorą?
Wypryski na brodzie u osób w wieku nastoletnim (11-18 lat) z dużą dozą prawdopodobieństwa są manifestacją schorzenia znanego jako trądzik młodzieńczy (Acne juvenilis). Jest to przewlekła choroba gruczołów łojowych oraz ujść mieszków włosowych, powodująca nadprodukcję sebum.
Bezpośrednią jej przyczyną jest:
- nadmierne stężenie androgenów w okresie dojrzewania płciowego, zwłaszcza u chłopców,
- przyspieszone rogowacenie ujść gruczołów łojowych,
- nadkażenia bakteryjne, zwłaszcza ze strony szczepu Propionibacterium acnesi.
W zależności od charakteru objawów przypadłość ta występuje w kilku odmianach, wśród których wyróżnić można:
- trądzik zaskórnikowy – podstawowym wykwitem są tak zwane wągry (zaskórniki), otwarte lub zamknięte. Mają one średnicę od 1 do 3 milimetrów. Są efektem zatkania gruczołów łojowych,
- trądzik krostkowy – na twarzy, w tym w szczególności w tzw. strefie T (czoło, nos, broda), pojawiają się wypełnione ropą, żółtawe krosty, zaś skóra objęta zostaje stanem zapalnym. Pryszcze te są miękkie, ale nie powinny być wyciskane, a to z uwagi na ryzyko dalszego rozprzestrzenienia choroby. Po ustąpieniu pryszczy z twarzy, do końca życia mogą po nich pozostać blizny,
- trądzik grudkowy lub grudkowo-krostkowy – oprócz ropnych krost, na brodzie pojawić się mogą twarde, zbite, czerwone grudki.
Co powoduje pryszcze na brodzie?
Pryszcze na brodzie powstają najczęściej wskutek zaburzeń gospodarki hormonalnej oraz nadaktywności gruczołów łojowych, przy współudziale różnych czynników chorobowych lub środowiskowych.
Możliwe przyczyny występowania tego typu zmian skórnych, to:
- trądzik, w różnych jego odmianach, w tym pospolity (młodzieńczy) i hormonalny (późny),
- hiperandrogenizm, czyli nadmiar męskich hormonów płciowych u kobiet,
- niewłaściwa pielęgnacja, powodująca przesuszanie lub przetłuszczanie się skóry,
- zła dieta, zwłaszcza produkty typu fast food i przekąski zawierające duże ilości nasyconych kwasów tłuszczowych oraz tłuszczów trans, a także pokarmy o wysokim indeksie glikemicznym,
- zanieczyszczenie powietrza,
- nadmierna ekspozycja na stres.
Pryszcze na brodzie mają postać białych lub żółtawych kropek, wypełnione są sebum lub ropną treścią, niekiedy też płynem surowiczym. Wykwity tworzyć się mogą zarówno na powierzchni twarzy, jak i pod skórą.
