U nas zapłacisz kartą
It seems like your message is empty. How can I assist you today?
Reakcja alergiczna – diagnostyka
Objawy reakcji alergicznych są wskazaniem do przeprowadzenia diagnostyki, która pomoże ustalić czynnik wywołujący reakcję, a także wdrożyć odpowiednie leczenie. Podstawę diagnostyki wszystkich schorzeń alergicznych stanowi wywiad lekarski. W wielu przypadkach, pacjenci są w stanie samodzielnie zaobserwować, jaki czynnik spowodował wystąpienie reakcji alergicznej.
Kolejnym narzędziem diagnostycznym są testy alergiczne. W zależności od wskazań, wykonuje się:
- testy skórne,
- badanie swoistych przeciwciał klasy IgE we krwi,
- bądź testy w kierunku alergii kontaktowych.
Wyniki tych badań należy zawsze interpretować w odniesieniu do objawów występujących u pacjenta. Szczególną ostrożność należy zachować podczas badań w kierunku alergii pokarmowych. Niewłaściwa interpretacja testów może prowadzić do niepotrzebnego eliminowania np. określonych pokarmów z diety.
Obecność przeciwciał przeciwko pewnym alergenom pokarmowym we krwi nie stanowi jeszcze dowodu alergii. U wielu pacjentów, pomimo dodatniego wyniku przeciwciał, objawy alergii nie rozwijają się. Z tego powodu usuwanie składników pokarmowych z diety powinno mieć miejsce dopiero wówczas, gdy spożycie określonego pokarmu wywołuje powtarzalne objawy niepożądane.
W przypadku wątpliwych lub sprzecznych wyników badań, w diagnostyce reakcji alergicznych można zastosować tzw. próby prowokacyjne. Takie próby polegają na podaniu niewielkiej ilości substancji, podejrzewanych o wywołanie reakcji alergicznej.
Aby zwiększyć wiarygodność testu, pacjent otrzymuje również próbkę substancji placebo. Próby prowokacyjne powinny być przeprowadzane w kontrolowanych warunkach, w miejscu posiadającym odpowiednie zaplecze do zaopatrzenia ewentualnych ciężkich reakcji alergicznych (anafilaksja).
Wspólne wyzwalacze
Anafilaksja może wystąpić w odpowiedzi na prawie każdy alergen. Jednak powszechne alergie układu oddechowego, takie jak katar sienny i sierść zwierząt, rzadko powodują anafilaksję.
Duży odsetek przypadków anafilaksji nie może być powiązany z konkretnym alergenem i jest nazywany idiopatycznym.
Alergie pokarmowe
Alergie pokarmowe są najczęstszymi wyzwalaczami anafilaksji u dzieci i jedną z głównych przyczyn u dorosłych. Najczęściej odpowiedzialnymi pokarmami są orzeszki ziemne, orzechy (orzechy włoskie, orzechy laskowe, pekan), ryby, skorupiaki, jaja kurze i mleko krowie. Można go również zobaczyć z pszenicą, soją, sezamem, owocami kiwi i mąką z łubinu.
Alergie na jad owadów
Użądlenia os i pszczół są częstą przyczyną reakcji anafilaktycznych u dzieci i dorosłych. Owady te obejmują żółte kurtki, pszczoły miodne, osy papierowe i szerszenie. Mrówki ogniste również mogą wywoływać reakcję.
Alergie na leki
Alergie na leki są częstą przyczyną anafilaksji we wszystkich grupach wiekowych. Najczęstszymi lekami wywołującymi anafilaksję są penicylina, aspiryna i niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak Advil (ibuprofen) i Aleve (naproksen).
Reakcje rzekomoanafilaktyczne mogą wystąpić po dożylnym podaniu leków podawanych w znieczuleniu ogólnym, barwników kontrastowych zawierających jod IV stosowanych w badaniach obrazowych, opioidów i przeciwciał monoklonalnych.
Mniej powszechną anafilaksję wywołaną lekiem obserwuje się w przypadku:
- Insulina, zwłaszcza ze źródeł innych niż ludzkie lub gdy nie jest używana niedawno lub regularnie
- Leki Sulfa
- Leki stosowane w leczeniu napadów
- Leki stosowane na skórę, w tym antybiotyki
- Środki znieczulające miejscowo, np. stosowane w zabiegach stomatologicznych
Alergie na lateks
Lateks to produkt z kauczuku naturalnego, który znajduje się w wielu przedmiotach stosowanych w ochronie zdrowia, a także w wielu produktach konsumenckich. Zapotrzebowanie na lateks gwałtownie wzrosło w latach 80. XX wieku, gdy coraz więcej obszarów opieki zdrowotnej wymagało używania rękawic. Zastosowany lateks był bogaty w białko wywołujące alergię na lateks. Obecnie produkowane rękawice zawierają mniej białka. Jednak osoby uczulone i mające ciężką alergię na lateks mogą być dotknięte nawet przebywaniem w pomieszczeniu z lateksowymi rękawiczkami lub balonami.
Predyspozycje genetyczne do alergii
W ostatnich latach liczba osób dotkniętych chorobami alergicznymi znacznie wzrosła, co najprawdopodobniej związane jest z coraz silniejszym zanieczyszczeniem środowiska i stylem życia, a sama alergia doczekała się miana choroby cywilizacyjnej.
- zanieczyszczenie powietrza,
- dym papierosowy,
- przebyte infekcje,
- zbyt sterylne otoczenie w okresie wczesnego dzieciństwa,
- nadużywanie środków chemicznych,
występujące okresowo (np. w zależności od kalendarza pyleń) lub trwale.
Do alergii predysponują również czynniki genetyczne, co oznacza, że choroby alergiczne często bywają dziedziczone, a prawdopodobieństwo ich pojawienia się wzrasta, jeśli w rodzinie odnotowano wystąpienie alergii. Może to być zaskoczeniem dla niektórych chorych, zwłaszcza gdy nic nie słyszeli o alergii wśród najbliższych. Prawda jest taka, że geny mamy podobne lub wręcz takie same jak nasi dziadkowie, jednak w ich pokoleniu alergie po prostu rzadziej diagnozowano.
Inne czynniki wywołujące alergię skórną. Krzyżowe reakcje alergiczne
Unikanie alergenów kontaktowych nie wystarczy, by uporać się z uciążliwymi dolegliwościami. Uczulenie, które występuje w wyniku kontaktu z określoną substancją, będzie powodować identyczną reakcję przy styczności z czynnikami o podobnej budowie. Osoby z nadwrażliwością na lateks powinny zachować ostrożność nie tylko przy zakładaniu gumowych rękawic, kaloszy czy prezerwatyw, ale też przy jedzeniu bananów i wielu innych owoców czy podczas stosowania gumek do polerowania. Drobiny ścieranego materiału mogą dostać się do górnych dróg oddechowych.
Zobacz też Uczulenie na miód – skąd się bierze? LeczenieCo jeszcze przyczynia się do alergii skórnych?
Reakcje krzyżowe najczęściej występują pomiędzy alergenami pokarmowymi i wziewnymi. Jeden czynnik uczulający może powodować uczulenie zarówno przez dotyk, jak i po spożyciu czy podczas wdychania. Są też alergeny iniekcyjne – głównie leki (niekoniecznie podawane w formie zastrzyków) czy jad owadów. Poniżej kolejne przykłady czynników, które mogą spowodować alergie skórne:
- czynniki pokarmowe – białka mleka krowiego, jajka, orzechy, produkty zbożowe, skorupiaki, wiele warzyw i owoców,
- alergeny wziewne – pyłki drzew, traw, kwiatów, sierść zwierząt, roztocza kurzu domowego, zarodniki grzybów pleśni.
Reakcja alergiczna – leczenie
W leczeniu reakcji alergicznych dużą rolę odgrywa profilaktyka. W przypadku niektórych czynników odpowiedzialnych za wywołanie reakcji alergicznych, istnieje możliwość ich unikania (m.in. większość alergii pokarmowych, kontaktowych, a także alergii na leki).
W leczeniu przyczynowym niektórych reakcji alergicznych stosuje się tzw. odczulanie, nazywane fachowo swoistą immunoterapią alergenową. Jest to rodzaj terapii, polegającej na podawaniu wzrastających dawek uczulającej substancji w kontrolowanych warunkach.
Dzięki immunoterapii alergenowej dochodzi do „przestawienia” układu immunologicznego pacjenta i rozwoju tolerancji na określony alergen. Metoda ta jest skuteczna jedynie w przypadku niektórych alergenów.
Immunoterapia alergenowa jest procesem długotrwałym, wymagającym regularnych wizyt lekarskich w celu podawania kolejnych dawek alergenu. Gdy dochodzi do rozwoju reakcji alergicznej, stosuje się leki łagodzące jej przebieg.
Jedną z istotnych substancji, odpowiedzialnych za objawy reakcji alergicznej, jest histamina. Leki przeciwhistaminowe stanowią główną grupę środków wykorzystywanych w leczeniu rozmaitych reakcji alergicznych. Obecnie dostępne są nowe generacje tych leków, pozbawione uciążliwych skutków ubocznych (m.in. nadmiernej senności).
Kolejną grupą leków, zarezerwowanych do leczenia cięższych reakcji alergicznych, są glikokortykosteroidy. Mechanizm działania tych leków umożliwia wyhamowanie nadmiernej odpowiedzi immunologicznej.
Glikokortykosteroidy podawane ogólnoustrojowo powodują wiele objawów niepożądanych, dlatego w leczeniu reakcji alergicznych używa się ich przede wszystkim w postaci miejscowej (donosowo, wziewnie, a także w postaci maści na skórę).
Ciężkie schorzenia alergiczne, nieodpowiadające na standardowe leczenie, mogą być wskazaniem do stosowania tzw. terapii biologicznej. Jest to najnowszy rodzaj terapii, skierowany przeciw konkretnym składowym układu odpornościowego, które powodują powstawanie reakcji alergicznych.
