U nas zapłacisz kartą
Depilacja po cesarskim cięciu - Jak zadbać o skórę po operacji?
Pielęgnacja blizny po cesarskim cięciu
Przez pierwsze dni po zabiegu, świeżą ranę będzie chronił opatrunek. Nie wolno go zmoczyć, a w razie zachlapania, np. podczas mycia, należy niezwłocznie zmienić na nowy. Po jego zdjęciu ranę należy regularnie przemywać letnią wodą z hipoalergicznym mydłem, a następnie osuszyć jednorazowym ręcznikiem.
Nie powinno się w tym celu używać tradycyjnych ręczników, ponieważ mogą być siedliskiem bakterii. Należy także pamiętać o wygodnej, nieuciskającej ciała bieliźnie. Najlepiej naturalnej, z bawełny. Skóra w miejscu zabiegu powinna oddychać.
Gdy rana całkowicie się zagoi po około 3-4 tygodniach, można przystąpić do delikatnych masaży blizny. Jak dokładnie powinna przebiegać mobilizacja blizny, opisaliśmy w tym artykule. Aby osiągnąć lepsze efekty, można wykorzystać odpowiednie środki medyczne, dzięki którym blizna stanie się mniej widoczna.
Cięcie cesarskie
Cięcie cesarskie to najczęstsza procedura zabiegowa wykonywana u kobiet na całym świecie. WHO zaleca jej stosowanie u 5 do 15% ciężarnych. Dane zarówno amerykańskie, jak i europejskie wskazują jednak na ciągły wzrost odsetka ciąż zakończonych cięciem cesarskim 1 . Przyczynami tego niekorzystnego trendu jest zarówno rozszerzanie wskazań medycznych, jak i wzrost liczby cięć cesarskich wykonywanych na życzenie ciężarnych kobiet. W Polsce (dane z 2021 roku) nawet 43% porodów odbywa się drogą cięcia cesarskiego i jest to jeden z najwyższych wskaźników w Europie, znacząco wyższy od średniego odsetka w innych krajach wynoszącego około 25%. Jest oczywistym, że cięcie cesarskie jest zabiegiem ratującym życie matki i płodu w obliczu zagrożenia jego dobrostanu. Wskazaniami medycznymi do cięcia cesarskiego są między innymi ciężkie choroby ciężarnych i powikłania przebiegu ciąży, takie jak: objawy niedotlenienia wewnątrzmacicznego, łożysko przodujące lub przedwcześnie oddzielone, zakażenie HIV czy nieprawidłowe położenie płodu. Cięcie cesarskie wykonywane z powyższych wskazań musi spełniać dwa zasadnicze warunki: powinno gwarantować szybkie ukończenie porodu i być bezpieczne dla matki i dziecka 1,2 .
Największe obawy neonatologów budzi zakończenie ciąży elektywnym cięciem cesarskim przed 39 t.c. u tzw. „późnych wcześniaków”. Elektywne cięcie cesarskie obciążone jest większymi powikłaniami okołoporodowymi w porównaniu do porodu drogami natury czy drogą cięcia cesarskiego wykonanego po rozpoczęciu czynności skurczowej. W tej samej grupie dojrzałości, u dzieci urodzonych drogą cięcia cesarskiego ze wskazań medycznych, obserwowano statystycznie mniej powikłań. Według American College of Obstetricians and Gynecologists decyzja o zakończeniu ciąży przed 39. tygodniem powinna być podjęta wyłącznie ze wskazań medycznych 7 . Prospektywne badanie De Luca i wsp. obejmujące 56 549 porodów noworodków o czasie i późnych wcześniaków wykazało ryzyko powikłań mniejsze w grupie dzieci o dojrzałości 38-40 t.c.8 W sytuacji bezwzględnych wskazań do zakończenia ciąży przed 37 t.c., tj. w grupie tzw. „późnych wcześniaków”, można rozważyć podawanie glikokortykoidów celem stymulacji dojrzewania płuc płodu lub ocenić zawartości surfaktantu w płynie owodniowym 9 . Jednak większość autorów zaleca odroczenie wykonania cięcia cesarskiego do 39 t.c. 10 „Późne wcześniaki”, ale także noworodki donoszone, urodzone drogą cięcia cesarskiego, narażone są na częstsze występowanie zaburzeń oddychania, przetrwałego krążenia płodowego i częściej wymagają intensywnych procedur medycznych. Wiąże się to z inaczej, niż u dzieci urodzonych siłami natury, przebiegającą adaptacją do życia pozamacicznego w pierwszych minutach życia i w „złotej” pourodzeniowej godzinie.
Adaptacja noworodka do życia pozamacicznego
Utrata optymalnego środowiska wewnątrzmacicznego przez dziecko, tj. przejście od okresu płodowego do noworodkowego i podjęcie pierwszego oddechu, to najważniejszy element adaptacji do życia pozamacicznego. Jest to najbardziej złożona adaptacja do czynników środowiskowych, jakie występują w życiu człowieka. Inne procesy adaptacyjne, występujące na różnych etapach naszego życia, nie są już nigdy tak burzliwe. Różnice między życiem wewnątrzmacicznym a okresem po urodzeniu są znaczne i dotyczą wszystkich narządów. Większość noworodków donoszonych okres adaptacji przechodzi bez powikłań, ale 10% wymaga pojedynczych interwencji, a u około 1% dzieci muszą być stosowane wszystkie procedury resuscytacyjne. Dotyczy to znacznie częściej dzieci urodzonych przedwcześnie i dzieci zarówno donoszonych, jak i późnych wcześniaków urodzonych drogą cięcia cesarskiego. Pierwsze minuty i godziny życia wymagają skoordynowanych fizjologicznych procesów związanych z resorpcją płynu płucnego, produkcją surfaktantu, zmianami w krążeniu płucnym i czynności komór serca (w życiu płodowym przeważa czynność komory prawej), związanych z wytwarzaniem i wydzielaniem moczu, ze zmianami ciśnienia krwi i aktywności ruchowej, a także zmianami metabolizmu i termoregulacji (rola brunatnej tkanki tłuszczowej). Szczególne znaczenie w podjęciu pierwszego oddechu odgrywa usuwanie płynu płucnego z pęcherzyków płucnych sterowane aktywnością osi przysadka-nadnercza 11 .
Czynność wydzielnicza płuc rozpoczyna się już w 6. tygodniu życia płodowego. Płuca w życiu płodowym wypełnione są płynem płucnym. Objętość tego płynu zmienia się w czasie ciąży i w 20. t.c. wynosi 4-6 ml/kg masy ciała płodu, a w 39.-40. tygodniu ciąży około 20 ml/kg/masy ciała. Pochodzenie tego płynu długo pozostawało niejasne. W 1948 roku badacze francuscy wykazali, że jego głównym składnikiem jest płyn owodniowy, a drugą komponentą jest wydzielina nabłonka oddechowego 12 . Dla efektywnej pourodzeniowej wymiany gazowej przestrzeń pęcherzykowa musi być opróżniona z płynu płucnego. W produkcji, wydzielaniu i pourodzeniowym wchłanianiu płynu zasadniczą rolę odgrywa aktywny transport jonów chlorkowych i sodowych oraz wpływ sterujących tym transportem genów, a także stężenie białka w tkance śródmiąższowej 11,12 . W życiu wewnątrzmacicznym płyn płucny jest aktywnie wytwarzany przez pompę chlorkową powodującą napływ chlorków i wody z przestrzeni śródmiąższowej do pęcherzykowej. Płyn płucny w przestrzeni, która po urodzeniu staje się przestrzenią oddechową, jest bardzo ubogobiałkowy (
Występujące pod koniec ciąży zmiany hormonalne, indukowane oksytocyną wyzwalającą skurcze macicy, mają także znaczny udział w resorpcji płynu płucnego. Głównymi mediatorami w tych procesach, a przede wszystkim w podjęciu czynności oddechowej są: kortyzol i katecholaminy wytwarzane przez nadnercza płodu i pozazwojowe włókna układu sympatycznego. Kortyzol bierze udział w dojrzewaniu płuc, w produkcji surfaktantu, w usuwaniu płynu płucnego, w dojrzewaniu i zwiększeniu gęstości receptorów beta-adrenergicznych, w uwalnianiu katecholamin i kontroli metabolizmu i wydatku energetycznego. Kortyzol wpływa także na dojrzewanie osi przysadka-tarczyca. W miarę upływu ciąży wzrasta stężenie kortyzolu oraz uwalnianie katecholamin, a także zwiększa się liczba receptorów adrenergicznych w sercu i płucach. β-adrenergiczny wpływ epinefryny stymulowany wytwarzaniem kortyzolu umożliwia podczas porodu dobrą odpowiedź noworodka na jej działanie. Udział wazopresyny we wchłanianiu płynu płucnego jest również bardzo korzystny. Dzięki tym mechanizmom około 90% płynu płucnego przedostaje się z pęcherzyków płucnych do tkanki śródmiąższowej płuc i zostaje następnie wchłonięte do naczyń włosowatych i limfatycznych płuc. Wnikające podczas pierwszego oddechu powietrze do pęcherzyków płucnych poprzez zawartość w nim tlenu dodatkowo stymuluje geny odpowiedzialne za działanie pompy chlorowej i sodowej 15,16 .