U nas zapłacisz kartą
Dlaczego pryszcze mają nieprzyjemny zapach?
Tak powstaje pryszcz
Bakterie uwalniają enzymy (lipazy) rozkładające obojętne tłuszcze łoju na mniejsze cząstki (wolne kwasy tłuszczowe). Właśnie te kwasy tłuszczowe powodują powstawanie stanów zapalnych. Wzrasta liczba zakażonych komórek i wydzieliny wypełnającej woreczek. Jest tam coraz mniej miejsca, przez co nasila się nacisk na ścianki mieszka włosowego zablokowanego czopem rogowym. W pewnym momencie ścianki nie wytrzymują nacisku, pękają, a zawartość rozlewa się na otaczającą tkankę. Powstaje ostry stan zapalny, tworzą się krosty.
Trądzik pospolity może mieć różne etapy. Pierwsza odmiana trądziku charakteryzuje się zaskórnikami utrzymującymi się przez miesiące, a nawet lata, w okresie dojrzewania. Rozróżnia się zaskórniki otwarte i zamknięte. W zaskórnikach zamkniętych ujście mieszka jest zatkane, spod skóry prześwituje biaława grudka, czop łojowo-rogowy. Często dochodzi do zakażeń i nagromadzenia się ropy, ponieważ zawartość mieszka nie może się wydostać na zewnątrz. W zaskórnikach otwartych ujście się nie domyka, widoczny jest czarny punkt. Nie ma on nic wspólnego z brudem, jak się powszechnie uważa. Czarny kolor spowodowany jest utlenianiem się czopu rogowo-tłuszczowego. Kolejnym etapem trądziku jest jest acne papulopustolosa. W zaskórniku powstały już zmiany zapalne, grudki i krosty. Ten etap może ciągnąć się latami. Prawie każda krosta pozostawia wklęsłą (rzadziej także wypukłą) bliznę. Jeśli trądzik się pogarsza, rozwija się raczej rzaska forma acne conglobata. W wyniku stanu zapalnego wokół mieszka tworzą się guzkowate nacieki i ropne, a po ich ustąpieniu pozostają blizny wklęsłe i wypukłe.
Czy wyciskać pryszcze? Jakie są tego konsekwencje?
Dla poprawy kondycji skóry najlepsze jest unikanie wyciskania pryszczy. Dlaczego? Takie działanie przerywa ciągłość naskórka, co jest szczególnie groźne w przypadku cer z trądzikiem.
Wyciskanie pryszczy może prowadzić do przykrych konsekwencji, takich jak:
- Infekcje: Otwarte ranki po wyciskaniu pryszczy stanowią doskonałe środowisko do rozwoju bakterii, co zwiększa ryzyko infekcji.
- Powstawaniem blizn: Mechaniczne uszkodzenie skóry może prowadzić do tworzenia się blizn, które trudno usunąć i zniwelować.
- Rozprzestrzenianie stanu zapalnego: Wyciskanie pryszczy może powodować rozprzestrzenianie bakterii na inne obszary skóry.
- Zaostrzenie trądziku: Zamiast przynieść ulgę, wyciskanie pryszczy może pogorszyć trądzik, powodując pojawienia się nowych zmian.
Negatywny wpływ na stan skóry z trądzikiem mogą mieć ponadto mechaniczne peelingi. Takie kosmetyki również osłabiają barierę ochronną skóry – zwłaszcza gdy są stosowane z nadmierną częstotliwością lub intensywnością. Uszkodzony naskórek może prowadzić do nadwrażliwości, zwiększonej utraty wilgoci, podrażnień i innych problemów.
Jeśli masz problemy skórne, warto skonsultować się ze specjalistą. Dermatolog i kosmetolog zalecą odpowiednią pielęgnację, która będzie wspierać znikanie zmian oraz zapobiegać powstawaniu kolejnych.
Pryszcze - leczenie
Stosuje się różne metody w zależności od nasilenia i rodzaju trądziku. Terapia jest zwykle długotrwała. Przy łagodnym przebiegu wystarcza stosowanie miejscowych preparatów zawierających retinoidy, nadtlenek benzoilu, antybiotyki (erytromycyna i klindamycyna), kwas azelainowy. W średnio- lub bardzo nasilonym trądziku grudkowo-krostkowym stosuje się doustnie antybiotyki najczęściej z grupy tetracyklin. W cięższych postaciach trądziku, przy przewlekłym przebiegu choroby oraz oporności na inne formy leczenia stosuje się pochodne witaminy A, która działa na łojotok, nadmierne rogowacenie ujść przewodów łojowych oraz odczyn zapalny. Uwaga! W związku z działaniem uszkadzającym płód konieczne jest bezwzględne unikanie ciąży przez cały czas trwania leczenia witaminą A oraz po jego zakończeniu.
Odradza się celowe opalanie cery z wypryskami, w związku z tym, że pod wpływem promieni ultrafioletowych dochodzi do nasilenia istniejących zaburzeń złuszczania naskórka, w efekcie czego następuje pogorszenie stanu skóry skłonnej do trądziku w okresie jesiennym.
Czynniki ryzyka
Wciąż nie jest jasne, dlaczego jedne osoby mają więcej pryszczy, a niektóre prawie wcale. Oczywiście sporą rolę odgrywają hormony oraz czynniki genetyczne. Są jednak i inne czynniki.
Dobre i złe bakterie
Delikatne mycie skóry może pomóc w zapobieganiu infekcji, ale z kolei nadmierne szorowanie może pogorszyć stan zainfekowanej skóry. Podobnie, jak w jelitach, tak i na skórze mamy "dobre" bakterie, które nas chronią przed chorobami, oraz te "złe", które mogą wywołać choroby i różne dolegliwości.
Naukowcy z Washington University School of Medicine zidentyfikowali dwa unikalne szczepy bakterii P. acnes w skórze u 20% osób zmagających się z pryszczami. Osoby ze zdrową skórą nie miały tych szczepów. Inny szczep z kolei występował u osób ze zdrową skórą, a brakowało go osobom z pryszczami. Może to wskazywać, że poszczególne rodzaje bakterii determinują nasilenie i częstotliwość wyprysków. Naukowcy sugerują, że bakterie te mogą również oddziaływać z różnymi innymi czynnikami, takimi jak poziom hormonów i sebum. Kwestie te jednak wymagają szerszych badań.
Zakażenia drożdżakowe
Wypryski mogą być także powiązane z infekcjami drożdżakowymi Pityrosporum (inaczej malassezia lub folliculutis). Gdy dostaną się one do mieszków włosowych i zaczną rozmnażać, wówczas mogą się pojawić drobne, ale za to dość swędzące małe, okrągłe krostki. Najczęściej występują one w górnej części klatki piersiowej, ramionach, górnej części pleców, czasami także na twarzy.
Większość ludzi posiada te drożdże na swojej skórze i nic się nie dzieje. Krostki powstają, kiedy drożdży robi się za dużo. Może to się zdarzyć zarówno kobietom, jak i mężczyznom, w różnym wieku. Stan skóry pogarsza noszenie przepoconych ubrań z włókien syntetycznych.
Co ważne, wypryski spowodowane drożdżakami są podobne do trądziku, a leczenie ich tymi samymi metodami co trądzik, m.in. antybiotykiem, może pogorszyć stan skóry. Antybiotyk będzie zwalczać bakterie, które mogłyby kontrolować drożdże i ich rozmnażanie. W przypadku malassezia konieczne jest leczenie przeciwgrzybiczne.
Jak pozbyć się pryszczy bez wyciskania - leczenie trądziku
Leczenie trądziku i pryszczy obejmuje różne metody, które mogą być stosowane osobno lub w połączeniu. Wszystko zależy od stopnia zaawansowania choroby skóry i od decyzji lekarza.
Leczenie farmakologiczne pryszczy może obejmować:
- Leki do stosowania miejscowego: Preparaty zawierające substancje aktywne, takie jak kwas salicylowy, kwas glikolowy czy nadtlenek benzoilu, mogą pomóc w złuszczaniu martwych komórek, seboregulacji, oczyszczaniu gruczołów łojowych oraz ograniczaniu liczby bakterii. Tym samym zapobiegają powstawaniu zmian.
- Antybiotyki: Zarówno doustne, jak i miejscowe, są stosowane w leczeniu infekcji bakteryjnych oraz łagodzą stany zapalne.
- Retinoidy: Preparaty zawierające retinoidy regulują procesy rogowacenia skóry i ograniczają produkcję łoju. Mogą być to produkty stosowane na skórę, jak i doustnie. Te drugie są wybierane w przypadku trądziku o ciężkim przebiegu. Przykładem są preparaty z izotretinoiną. Ze względu na skutki uboczne terapia izotretinoiną musi być prowadzona pod stałym nadzorem lekarskim.
- Leki hormonalne: W przypadku trądziku na tle hormonalnym lekarz może zalecić leki, takie jak antykoncepcja doustna.
Niekiedy lekarz rekomenduje leczenie światłem. Terapia laserowa lub IPL mogą pomóc w zwalczaniu bakterii i redukcji stanu zapalnego na skórze. Innym sposobem wykorzystania światła w walce z trądzikiem jest fototerapia UVB lub PUVA.
Zabiegi dermatologiczne mogą znacznie pomóc w walce z trądzikiem. Należą do nich np. peelingi chemiczne, czyli oparte na zastosowaniu kwasów. Złuszczają one martwy naskórek, działają antybakteryjnie i seboregulująco, odblokowują pory oraz usuwają przebarwienia potrądzikowe.
Niezwykle ważne w walce z pryszczami jest stosowanie prawidłowej pielęgnacji skóry. Delikatnie oczyszczanie i wystarczające nawilżanie skóry przy pomocy odpowiednio dobranych kosmetyków to podstawa radzenia sobie z trądzikiem.
