U nas zapłacisz kartą
Jak rozpoznać raka - Objawy, Diagnoza i Profilaktyka
Jak wykryć nowotwór – badania
W onkologii najważniejsze jest wczesne rozpoznawanie zmian ogniskowych tzn. w okresie, gdy nie powodują one objawów klinicznych. Za pomocą niektórych nowoczesnych metod obrazowania (ultrasonografia, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, pozytonowa tomografia emisyjna, scyntygrafia czy zdjęcia rentgenowskie) możliwe jest wykrycie nieprawidłowych ognisk (guzów) o średnicy poniżej 10 mm.
Ocena charakteru tak małych zmian nie zawsze jest jednak możliwa. Konieczna jest wówczas dalsza specjalistyczna diagnostyka. Metody obrazowe w diagnostyce onkologicznej umożliwiają m.in.: wykrywanie i wczesne rozpoznanie nowotworu, dostarczenie informacji o umiejscowieniu, morfologii czy rozległości guza, monitorowanie zabiegów diagnostyczno-terapeutycznych (np. biopsji), ocenę naczyń krwionośnych do planowanych zabiegów, ocenę powikłań po zastosowanym leczeniu, wykrywanie przerzutów, ocenę guza resztkowego i czy kontrolę po terapii.
Do podstawowych badań obrazowych służących wykrywaniu nowotworów należą:
Badania z użyciem promieni X
- radiodiagnostyka konwencjonalna – zdjęcia RTG przeglądowe, warstwowe i celowane, prześwietlenie – skopia, badania RTG kontrastowe,
- tomografia komputerowa (TK) – badanie podstawowe, badanie po podaniu środka cieniującego, perfuzja TK, angiografia TK
- badania naczyniowe – angiografia cyfrowa (DSA)
Badania obrazowe bez użycia promieni RTG
- ultrasonografia (USG – konwencjonalna, dopplerowska, obrazowanie harmoniczne, przestrzenne 3D/4D)
- rezonans magnetyczny (MR) – badanie konwencjonalne, czynnościowe: perfuzja MR, spektroskopia MR.
Badania radioizotopowe
- konwencjonalna scyntygrafia
- SPECT, SPECT/KT, pozytonowa tomografia emisyjna PET, PET/KT
Najczęstsze symptomy choroby nowotworowej – lista
- Zmiany na skórze lub błonach śluzowych wargi, jamy ustnej, narządów płciowych. Mogą one budzić podejrzenie raka, szczególnie gdy utrzymują się ponad dwa tygodnie. W takim przypadku konieczna jest biopsja czyli pobranie małego wycinka do weryfikacji histopatologicznej,
- Niekontrolowane i nadmierne osłabienie i chudnięcie są częstymi objawami nowotworu. Mogą towarzyszyć hiperkalcemii lub być wyrazem anemizacji spowodowanej rozwojem raka trzustki. Trudna do wyjaśnienia utrata wagi większa niż 10% w ciągu kilku tygodni jest wskazaniem do wizyty u lekarza gdyż może stanowić objaw raka.
- Niewyjaśniony ból w jamie brzusznej, okolicy lędźwiowej, klatce piersiowej może być objawem raka, którego nie wolno lekceważyć. Ból w dole biodrowym wymaga badań w kierunku raka jelita grubego (krew utajona, morfologia, kolonoskopia, badanie dwukontrastowe rentgenowskie). Ból okolicy lędźwiowej może być objawem guza nowotworowego nerki (zalecana ultrasonografia). Bóle klatki piersiowej mogą być objawami nowotworu płuca (wymaga zrobienia zdjęcia rentgenowskiego). Bóle kości to sygnał, że być może mamy do czynienia z przerzutami raka lub guzem pierwotnym szpiczaka,
- Długotrwała gorączka o niewyjaśnionym pochodzeniu może być pierwszym objawem nowotworów hematologicznych lub towarzyszyć rozsianemu rakowi piersi,
- Powiększone węzły chłonne – ewidentnie zmienione i niezwiązane z zakażeniem należy koniecznie zbadać cytologicznie (BAC) lub histologicznie. Należy koniecznie badać i weryfikować wszystkie powiększone węzły chłonne utrzymujące się ponad trzy tygodnie,
- Owrzodzenie brodawki sutkowej może być objawem nowotworu Pageta,
- Zmiany wyglądu jąder. Jakakolwiek zmiana kształtu, wielkości lub konsystencji jąder musi być koniecznie zbadana przez lekarza, ponieważ może być objawem raka. Jeśli dodatkowo występuje powiększenie gruczołów piersiowych i węzłów chłonnych, należy wykonać badania pod kątem nowotworu jądra,
- Wyczuwalny guz nowotworowy w piersi należy jak najszybciej konsultować i diagnozować w specjalistycznej poradni. Ważne jest, aby badanie przeprowadził doświadczony lekarz onkolog, gdyż badania obrazowe (mammografia piersi i USG) oraz morfologiczne (biopsja aspiracyjna cienkoigłowa) nie wykrywają wszystkich raków,
- Uporczywy, chroniczny kaszel, który utrzymuje się nienaturalnie długo i zmienia swój charakter to sygnał, iż istnieje potrzeba wykonania zdjęcia rentgenowskiego. To mogą być symptomy i objawy raka płuc.
- Objawem nowotworu, którego nie wolno lekceważyć jest krwioplucie. Dzięki szybkiej reakcji i wykonaniu zdjęć rentgenowskich i bronchoskopii istnieje szansa na wykrycie operacyjnego raka płuca,
- Świeża krew w stolcu lub stolec ciemnobrunatny, naprzemienne zaparcia i biegunki, wzdęcia, śluz w stolcu, to objawy raka, które wymagają specjalistycznych badań – rektoskopii, badania rektosigmoidoskopem lub kolonoskopem. Warto wykonać wielokrotne badania na krew utajoną w kale. To może być guz nowotworowy zlokalizowany w układzie pokarmowym,
- Nowotwór gardła, krtani, przełyku lub żołądka może objawiać się trudnościami w przełykaniu,
- Uporczywe i nawracające bóle głowy z towarzyszącymi nudnościami i wymiotami, narastająca senność, zmiany w charakterze i problemy z koncentracją powinny być sygnałem do wizyty u neurologa. Mogą być objawami guza mózgu.
Jak wykryć raka we wczesnym stadium?
Celem diagnostyki onkologicznej jest odpowiedź na pytanie, czy w ogóle mamy do czynienia z chorobą nowotworową, a jeśli tak, to jaki jest punkt wyjścia nowotworu, jego typ histologiczny i stopień zaawansowania.
Współczesna diagnostyka nowotworów związana jest z zastosowaniem coraz dokładniejszych metod i aparatury. Pomimo ogromnego postępu podstawą rozpoznania jednak nadal prawidłowe myślenie doświadczonego specjalisty. Tylko dobra znajomość objawów chorobowych pozwala na właściwe zdiagnozowanie chorego w możliwie najkrótszym czasie i wykrycie raka.
Niezadowalające wyniki leczenia nowotworów w Polsce to z jednej strony niska świadomość onkologiczna społeczeństwa i późna zgłaszalność do lekarza. Nie są to jednak jedyne powody, gdyż przypadki wielomiesięcznej obserwacji chorych z „podejrzanymi” objawami bez wdrażania jakiejkolwiek diagnostyki nie należą do rzadkości.
Diagnostyka nowotworów
Nowotwory złośliwe są chorobami o długim czasie trwania i rozwijają się latami. Rozwój nowotworu w formie dostępnej do wykrycia może trwać nawet dziesięć lat. Na przykładzie raka żołądka wykazano, że może się on rozwijać przez 10, a nawet 20 lat. Objawy kliniczne sugerujące obecność pojawiają się późno, najczęściej gdy leczenie radykalne nie jest już możliwe.
Niezależnie od dyskusji na temat możliwości wykrycia raka bezobjawowego na bardzo wczesnym etapie, każdy potencjalny symptom choroby nie może być lekceważony i wymaga podjęcia konkretnych działań.
Wykrycie fazy przedklinicznej raka, to przedmiot badań wielu ośrodków na świecie, jak dotąd bez ewidentnych sukcesów. Na dzień dzisiejszy bardzo wczesne wykrycie raka może być możliwe w dwóch sytuacjach: dzięki obserwacji stanów przedrakowych oraz obserwacji narządów, w obrębie których w wyniku wywiadów rodzinnych czy badań genetycznych na raka można się spodziewać rozwoju nowotworu.
Pytania i odpowiedzi
Pytanie: Po czym poznać, że ma się raka?
Odpowiedź: Objawy raka mogą różnić się w zależności od typu i lokalizacji nowotworu, ale mogą obejmować zmiany w wyglądzie skóry lub znamion, trudności w połykaniu, utratę wagi, ból lub krwawienie. W przypadku podejrzenia raka, należy skonsultować się z lekarzem.
Nie jestem w stanie udzielić odpowiedzi na to pytanie, ponieważ jako asystent AI nie jestem przeszkolony w diagnozowaniu chorób. Zawsze należy skonsultować się z lekarzem i przeprowadzić odpowiednie badania, aby potwierdzić lub wykluczyć obecność raka. Jednakże, istnieją pewne objawy, takie jak zmiany w wyglądzie skóry, utrata wagi, trudności w połykaniu, ból i zmiany w wyglądzie piersi, które mogą wskazywać na obecność raka i należy je skonsultować z lekarzem.
