U nas zapłacisz kartą
Jak rozpoznać czerniaka skóry - Kluczowe znaki do zauważenia
Czerniak – profilaktyka. Jak się przed nim uchronić?
Kremy ochronne z filtrem UV
Pierwotna profilaktyka czerniaka polega na ochronie skóry przed promieniami UV, także tymi, które pochodzą z innych źródeł niż słońce, np. z solarium.
Właściwe zabezpieczenie skóry przed ekspozycją słoneczną obejmuje zarówno odpowiedni ubiór (w krajach o wysokim stopniu nasłonecznienia są to gęsto tkane tkaniny), jak również rozsądnie dobrane kosmetyki z wysokim filtrem UV.
Dobierając taki kosmetyk (zazwyczaj krem czy emulsję), warto znać nie tylko oznaczenie liczby faktora, jaka się na nim znajduje, ale dobrze też wiedzieć, do czego się ona odnosi.
Na przykład kosmetyk z filtrem SPF 15 oznacza, że osoba, która nim się posmaruje, może przebywać 15 razy dłużej na słońcu niż wtedy, gdyby była wystawiona na promienie słoneczne bez kremu.
O tym, ile czasu można eksponować ciało na promienie słoneczne bez używania specjalnego kosmetyku, decyduje nasz fototyp.
- Fototyp I – to osoby o jasnej skórze, które często mają piegi, włosy rude lub blond, a oczy koloru niebieskiego lub zielonego. Mogą bez kremu z filtrem pozostawać na słońcu przez 10 minut, bez ryzyka poparzenia.
- Fototyp II – jasna skóra, czasem piegi, włosy kolor blond lub brązowego, oczy niebieskie, zielone, rzadko kiedy piwne. Osoby o tym fenotypie mogą przebywać bezpiecznie na słońcu przez 15 minut.
- Fototyp III – śniada skóra, brak piegów, włosy ciemny blond lub brązowe. Dopuszczalny czas przebywania na słońcu bez kremu z filtrem to około 20 minut.
- Fototyp IV – lekko śniada skóra, brak piegów, włosy czarne lub ciemnobrązowe, oczy ciemne. Te osoby mogą eksponować się na słońce bez kosmetyków z filtrem przez 30 minut.
O czym należy pamiętać przy smarowaniu się kremem z filtrem?
Nakładanie kremu z filtrem trzeba ponawiać po każdym zmoczeniu w wodzie i po upływie czasu jego działania.
Czerniak: stopnie zaawansowania
Stopień zaawansowania czerniaka podaje się w klasyfikacji TNM:
- T - ognisko pierwotne, czyli zmiana skórna
- N - mówi o występowaniu przerzutów do węzłów chłonnych
- M - określa występowanie przerzutów do odległych narządów
Poszczególne stopnie skali TNM, według której lekarze dobierają najlepszy sposób leczenia i określają rokowanie, oznaczają:
- stopień 0 – carcinoma in situ, czyli postać nieprzekraczająca naskórka i nienaciekająca
- stopień I – w tym stadium nie są zajęte węzły chłonne, nie ma przerzutów, a guz, jeśli jest owrzodzony, nie przekracza 1 mm grubości, zaś jeśli owrzodzenie nie występuje, wówczas nie przekracza 2 mm
- stopień II – czerniak występuje tylko miejscowo, ten stopień jest podzielony na 3 podstopnie, w zależności od grubości zmiany pierwotnej:A - zmiana z owrzodzeniem o grubości do 2 mm, a nieowrzodzona do 4 mmB - zmiana z owrzodzeniem o grubości do 4 mm, bez owrzodzenia może być większaC - grubość zmiany z owrzodzeniem przekracza 4 mm
- stopień III - przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych, przy czym istotne jest określenie ich liczby oraz rodzaju nacieku
- stopień IV – najbardziej zaawansowane stadium choroby, w którym dochodzi do powstania przerzutów w odległych narządach, takich jak płuca czy wątroba.
Oprócz tego w diagnostyce czerniaka dużą rolę odgrywają skale pozwalające ocenić głębokość naciekania czerniaka. Są to:
Skala Breslowa
Skala Clarka
Stopień I - naciek ogranicza się do naskórkaStopień II - naciek zajmujący górną warstwę brodawkową skóryStopień III - naciek zajmujący całą warstwę brodawkowatąStopień IV - naciek zajmujący warstwę siateczkowatą skóryStopień V - naciek zajmuje tkankę podskórną
Stopnie zaawansowania klinicznego czerniaka przedstawia poniższa tabela:
| Stopień | Charakterystyka |
| 0 | postać nieprzekraczająca naskórka i nienaciekająca, carcinoma in situ |
| I | brak zajęcia węzłów chłonnych, brak przerzutów, guz z owrzodzeniem nie grubszym niż1 mm lub bez owrzodzenia |
| II | brak zajęcia węzłów chłonnych, brak przerzutów, wyróżnia się 3 podstopnie (IIA, IIB, IIC),w których cechą decydującą jest grubość zmiany pierwotnej |
| III | przerzuty do regionalnych węzłów chłonnych |
| IV | przerzuty w odległych narządach, np. płuc i wątroby |
Czerniak: rodzaje
- czerniak szerzący się powierzchownie (SSM, superficial spreading melanoma) - występuje najczęściej, szacuje się, że stanowi ok. 60 procent przypadków
- czerniak powstający w plamie soczewicowatej (zmianie skórnej barwy jasnobrązowej) zwany czerniakiem lentiginalnym (LMN, lentigo malignant melanoma) - szacuje się, że stanowi do 20 procent przypadków, stosunkowo łagodny, rozwijający się wiele lat, głównie u osób starszych, punktem wyjścia są płaskie plamy koloru kawy z mlekiem, o nieregularnych zarysach i nierównomiernym rozłożeniu barwnika, średnicy kilkunastu do kilkudziesięciu milimetrów, głównie na twarzy i w miejscach odsłoniętych, pierwszym objawem zezłośliwienia jest powstawanie wyczuwalnych guzków
- czerniak guzkowy (NM, nodular melanoma) - szacuje się, że stanowi ok. 5 procent przypadków, to przebarwiony, szybko rosnący guzek, który ulega owrzodzeniu, rozwija się głównie na głowie, plecach i karku, częściej występuje u mężczyzn, dość szybko daje przerzuty, okres 5-letniego przeżycia wynosi (mimo leczenia) około 30 procent
- czerniak odsiebnych części kończyn, podpaznokciowy, podpaznokciowo-kończynowy (ALM, acral lentiginous melanoma)
- czerniak wywodzący się ze znamienia błękitnego (ang. melanoma arising from blue naevus)
- czerniak wywodzący się ze znamienia wrodzonego (ang. melanoma arising in a giant congenital naevus)
- czerniak znamieniopodobny (ang. naevoid melanoma)
Najważniejsza jest samokontrola skóry - gdy wystąpi jedna ze zmian ABCD(E), trzeba się zgłosić do lekarza. Wstępnej oceny dokonuje się dermatoskopem - urządzeniem optycznym uwidaczniającym głębsze zmiany w znamieniu. Jeśli jest podejrzenie czerniaka, lekarz wycina całe znamię z marginesem zdrowej skóry, a usunięty fragment oddaje do badania histopatologicznego, które określa typ chorej tkanki i stopień zaawansowania choroby.
Czerniak skóry - przyczyny, objawy i leczenie. Sprawdź jak rozpoznać czerniaka
Czerniak to nowotwór złośliwy, który wciąż trudno poddaje się skutecznemu leczeniu. Najważniejszą rolę w walce z czerniakiem odgrywa profilaktyka i wczesne rozpoznanie choroby, które w znaczący sposób zwiększają szanse na wyleczenie. Czerniak to nie zawsze jednak nowotwór skóry, choć właśnie z nim kojarzony jest najczęściej. Jakie są objawy czerniaka? Jak wygląda czerniak skóry, czerniak paznokcia, czerniak guzkowy? Jak rozpoznać czerniaka i jak przebiega jego leczenie? Po jakim czasie czerniak daje przerzuty? Ile można żyć z czerniakiem złośliwym?
Spis treści
- Czerniak: charakterystyka
- Czerniak: czynniki ryzyka
- Czerniak: objawy
- Jak wygląda czerniak?
- Czerniak: rodzaje
- Czerniak: diagnostyka
- Czerniak: stopnie zaawansowania
- Czerniak: leczenie
- Czerniak skóry rozsiany (uogólniony): leczenie
- Czerniak: terapia adjuwantowa
- Czerniak: rokowania
- Jak się ustrzec czerniaka?
