U nas zapłacisz kartą
Jak rozpoznać czerniaka skóry - Kluczowe znaki do zauważenia
Co robić, aby uniknąć zachorowania na czerniaka?
- należy unikać słońca w godzinach południowych (od ok. 10.00 do ok. 15.00), a w słoneczne dni szukać cienia
- przed słońcem powinniśmy chronić się odpowiednim ubraniem i nakryciem głowy
- należy stosować kremy z odpowiednimi filtrami UVA i UVB
- dzieci poniżej 1. roku życia nie powinny być wystawiane na bezpośrednie działanie słońca, a starsze wymagają większej niż dorośli ochrony przed słońcem
- niektóre leki mogą powodować oparzenia lub przebarwienia po kontakcie ze słońcem. W przypadku osób korzystających z solarium ich stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane.
Wskazane są również okresowe, kontrole dermatoskopowe znamion u dermatologa (u osób bez niepokojących zmian raz w ciągu roku, u pozostałych osób w zależności od decyzji lekarza).
Objawy czerniaka – jak wygląda czerniak
Fot. 1. Przykłady obrazu klinicznego czerniaka
- kształt asymetryczny, nieregularny
- nierówny rozkład barwy (ciemniejsze i jaśniejsze obszary w obrębie jednego znamienia)
- nierówne brzegi
- zmiany w grubości i powierzchni zmiany
- wielkość >6 mm
- swędzenie.
W postaci wczesnej czerniaka skóry zmiany są płaskie, niesymetryczne, o nieregularnych i poszarpanych granicach ze zdrową skórą, wielobarwne. W postaci zaawansowanej często są wypuklone ponad poziom skóry (można wyczuć dotykiem zgrubienie), w części przypadków mogą być owrzodziałe, a z ich powierzchni może sączyć się krwisto-surowiczy płyn (czynniki niekorzystnego rokowania).
Pierwszym objawem czerniaka może być powiększenie węzłów chłonnych w okolicy, w której rozwinął się nowotwór (np. w przypadku czerniaka odbytu lub czerniaka podpaznokciowego).
Jak wygląda czerniak skóry?
Istnieją trzy odmienne grupy chorych, u których czerniak ma typową lokalizację. Dla kobiet za takie umiejscowienie możemy uznać skórę kończyn dolnych, dla mężczyzn są to powłoki tułowia, natomiast u osób starszych nowotwór najczęściej występuje na twarzy . Niestety jak wszystkie choroby nowotworowe i czerniak wykazuje dużą zmienność zarówno co do lokalizacji, jak i swojej morfologii. Wywodzi się on z komórek neuroektodermalnych, co sprawia że może występować nie tylko na zewnętrznych powłokach ciała, ale i na śluzówkach. Trudne do zauważenia są nowotwory jamy ustnej, śluzówki odbytnicy, a także warg sromowych u kobiet.
Jak najczęściej wygląda czerniak?
- Czerniak szerzący się powierzchownie (70% przypadków). Najczęstszą odmianą czerniaka jest forma szerząca się powierzchniowo (SSM). Zazwyczaj jest to zmiana o ostrych jednak asymetrycznych granicach, wyraźnie oddzielona od zdrowej skóry. Zwykle nierównomiernie zabarwiona i rozrastająca się w nieregularny sposób. Czasami mimo swojej nazwy SSM ma nieznacznie uwypukloną powierzchnię. Dermatolodzy bardzo często porównują jego obraz do „wyspy na mapie”. Znajdujemy go przede wszystkim na obszarach ciała eksponowanych na promienie UV.
- Czerniak guzkowy (15% przypadków). Pojawia się zwykle na skórze wcześniej niezmienionej . Odmiana ta specyficzna jest przede wszystkim dla osób w wieku podeszłym . Czerniak guzkowy, jak sama nazwa mówi, ma postać wyniosłego wykwitu . Barwa może być wszelaka od jasnej, cielistej do zupełnie czarnej, czerwonawej a nawet niebieskiej. Rośnie on w zupełnie inny sposób aniżeli SSM – w płaszczyźnie pionowej, czyli albo w głąb skóry, albo wręcz przeciwnie w górę, zwiększając wysokość guza.
- Czerniak podpaznokciowo-kończynowy /akralny (ok. 8% przypadków). Zajmuje stopy, dłonie, powierzchnie podpaznokciowe . Najczęściej ma barwę ciemnobrązową . W początkowym etapie jest niewielką płaską smugą , później niestety rozrasta się we wszystkich kierunkach, tworzy guzek i owrzodzenie . Jeżeli umieszczony jest pod płytką paznokcia, spowoduje jej uniesienie i często rozwarstwienie. W tym wypadku istnieje także specyficzny dla tej formy czerniaka symptom nazywany objawem Hutchinsona – polegający na tym, że barwnik pojawia się poza „umownymi granicami czerniaka pod płytką”, na tkankach okołopaznokciowych.
- Czerniak z plamy soczewicowatej (5% przypadków). Nowotwór ten również charakterystyczny jest dla osób starszych . Zajmuje typowe dla nich okolice ciała: głowę i szyję . Jeżeli wcześniej zlokalizowana na nich była plama soczewicowata istnieje dość duże ryzyko jej progresji do nowotworu. Wynika to z faktu, że skóra głowy i szyi to obszar poddawany stałej ekspozycji na promienie UV, co niestety wyraźnie zwiększa szansę rozwoju procesu nowotworowego . Plama przyjmuje silnie nieregularne zabarwienie, granice są asymetryczne, a pigmentacja zazwyczaj dość silna – zmiana jest brązowawa, nakrapiana.