U nas zapłacisz kartą
Jak rozpoznać czerniaka skóry - Kluczowe znaki do zauważenia
Jak wygląda czerniak skóry?
Istnieją trzy odmienne grupy chorych, u których czerniak ma typową lokalizację. Dla kobiet za takie umiejscowienie możemy uznać skórę kończyn dolnych, dla mężczyzn są to powłoki tułowia, natomiast u osób starszych nowotwór najczęściej występuje na twarzy . Niestety jak wszystkie choroby nowotworowe i czerniak wykazuje dużą zmienność zarówno co do lokalizacji, jak i swojej morfologii. Wywodzi się on z komórek neuroektodermalnych, co sprawia że może występować nie tylko na zewnętrznych powłokach ciała, ale i na śluzówkach. Trudne do zauważenia są nowotwory jamy ustnej, śluzówki odbytnicy, a także warg sromowych u kobiet.
Jak najczęściej wygląda czerniak?
- Czerniak szerzący się powierzchownie (70% przypadków). Najczęstszą odmianą czerniaka jest forma szerząca się powierzchniowo (SSM). Zazwyczaj jest to zmiana o ostrych jednak asymetrycznych granicach, wyraźnie oddzielona od zdrowej skóry. Zwykle nierównomiernie zabarwiona i rozrastająca się w nieregularny sposób. Czasami mimo swojej nazwy SSM ma nieznacznie uwypukloną powierzchnię. Dermatolodzy bardzo często porównują jego obraz do „wyspy na mapie”. Znajdujemy go przede wszystkim na obszarach ciała eksponowanych na promienie UV.
- Czerniak guzkowy (15% przypadków). Pojawia się zwykle na skórze wcześniej niezmienionej . Odmiana ta specyficzna jest przede wszystkim dla osób w wieku podeszłym . Czerniak guzkowy, jak sama nazwa mówi, ma postać wyniosłego wykwitu . Barwa może być wszelaka od jasnej, cielistej do zupełnie czarnej, czerwonawej a nawet niebieskiej. Rośnie on w zupełnie inny sposób aniżeli SSM – w płaszczyźnie pionowej, czyli albo w głąb skóry, albo wręcz przeciwnie w górę, zwiększając wysokość guza.
- Czerniak podpaznokciowo-kończynowy /akralny (ok. 8% przypadków). Zajmuje stopy, dłonie, powierzchnie podpaznokciowe . Najczęściej ma barwę ciemnobrązową . W początkowym etapie jest niewielką płaską smugą , później niestety rozrasta się we wszystkich kierunkach, tworzy guzek i owrzodzenie . Jeżeli umieszczony jest pod płytką paznokcia, spowoduje jej uniesienie i często rozwarstwienie. W tym wypadku istnieje także specyficzny dla tej formy czerniaka symptom nazywany objawem Hutchinsona – polegający na tym, że barwnik pojawia się poza „umownymi granicami czerniaka pod płytką”, na tkankach okołopaznokciowych.
- Czerniak z plamy soczewicowatej (5% przypadków). Nowotwór ten również charakterystyczny jest dla osób starszych . Zajmuje typowe dla nich okolice ciała: głowę i szyję . Jeżeli wcześniej zlokalizowana na nich była plama soczewicowata istnieje dość duże ryzyko jej progresji do nowotworu. Wynika to z faktu, że skóra głowy i szyi to obszar poddawany stałej ekspozycji na promienie UV, co niestety wyraźnie zwiększa szansę rozwoju procesu nowotworowego . Plama przyjmuje silnie nieregularne zabarwienie, granice są asymetryczne, a pigmentacja zazwyczaj dość silna – zmiana jest brązowawa, nakrapiana.
Co robić w razie wystąpienia objawów?
W razie wystąpienia niepokojących zmian należy się zgłosić do dermatologa lub onkologa.
Fot. 2. Dermatoskop (dermoskop)
Fot. 3. Dermatoskop ze światłem spolaryzowanym
Dermatoskop (dermoskop) stanowi obecnie podstawowe narzędzie pracy dermatologa we wczesnej diagnostyce czerniaka. W wybranych ośrodkach specjalizujących się w rozpoznaniu czerniaka wykorzystuje się do tego celu wideodermatoskopy. Badanie dermatoskopowe pozwala na wykluczenie takich zmian niemelanocytowych, jak brodawki łojotokowe, barwnikowy rak podstawnokomórkowy oraz zmiany pochodzenia naczyniowego.
Szczegółowy wywiad lekarski zebrany od pacjenta pod kątem czynników ryzyka czerniaka jest doskonałym uzupełnieniem badania dermatoskopowego.
Dermatoskopia cyfrowa odgrywa istotną rolę w monitorowaniu pacjentów z licznymi znamionami, w zespole znamion dysplastycznych oraz osobników z rodzinnym wywiadem w kierunku czerniaka, która daje możliwość oceny znamion w czasie pod względem wielkości, brzegów, rozkładu barwnika i symetrii lub asymetrii.
Wśród nowych metod diagnostycznych znamion wyróżnia się laserową skanującą mikroskopię konfokalną, która zapewnia mikroskopową rozdzielczość i pozwala na prawie histologiczną ocenę zmian skórnych in vivo, ponadto ocenia kształt komórek barwnikowych, układ gniazd komórek znamionowych oraz morfologię brodawek skórnych. Jest to bezkrwawa, prawie histologiczna metoda diagnostyczna znamion dysplastycznych, czerniaków i ich nietypowych odmian, takich jak czerniak bezbarwnikowy, które klinicznie przybierają bardzo podstępny wygląd.
Jak wygląda czerniak skóry? Objawy i leczenie nowotworu złośliwego
Stanowi około 1% wszystkich nowotworów złośliwych. Dotyka osób stosunkowo młodych, w wieku 20–60 lat. Jeśli masz jasną karnację, lubisz się opalać lub Twoją skórę pokrywają wyjątkowo liczne znamiona barwnikowe, powinieneś znać jego objawy. Jak wygląda czerniak? Czy jasna plamka również może być najbardziej groźnym nowotworem skóry? Czy jest szansa na wyleczenie z choroby?
Czerniak skóry jest niestety nowotworem stosunkowo groźnym. Dość często daje on bowiem przerzuty odległe, do innych narządów. Jak zatem skutecznie go rozpoznać? Czerniak może zaatakować zarówno skórę, na której wcześniej nie mieliśmy żadnych pieprzyków, jak i tę, która wykwitami była pokryta od dłuższego czasu. Zacznijmy od tego, że objawy zależne są od kilku czynników – stadium rozwoju nowotworu, lokalizacji zmiany i przede wszystkim od typu czerniaka.
Bardzo znanym sposobem oceny wykwitu jest system ABCD(E). Każda litera określa tutaj cechę znamienia, która może sugerować nam złośliwość procesu. Co oznaczają poszczególne znaki?
- A – od angielskiego asymmetry , czyli widoczna gołym okiem nieregularność zmiany , nie przypomina ona wyraźnie ani formy owalnej, ani okrągłej,
- B – jak border , a więc granice znamienia, cechę określamy jako dodatnią jeżeli są one zatarte , przebiegają w sposób odmienny od typowego – brak ciągłości brzegów, przejaśnienia w ich obrębie, wcięcia lub wypukłości względem regularnego zarysu ,
- C – czyli colour , zaniepokoić powinno nas znamię o zróżnicowanym zabarwieniu , posiadające albo ciemniejsze albo jaśniejsze punkty w swoich granicach, czarne, bordowe, niebieskawe i ciemnobrązowe zmiany, częściej okazują się złośliwym procesem nowotworowym, boimy się także modyfikacji koloru naszego „pieprzyka”, jeśli stanie się wyraźnie ciemniejszy lub wręcz odwrotnie zacznie zanikać – koniecznie udajmy się do dermatologa,
- D – a więc diameter , czyli średnica, alarmujące dla lekarza są wszelkie znamiona skórne o największym wymiarze przekraczającym pół centymetra , czasami rozwijający się czerniak daje o sobie znać powodując powiększenie dotychczas istniejącej malutkiej zmiany barwnikowej, pamiętajmy, że dynamika wzrostu znamienia jest nawet bardziej istotna aniżeli jej wymiar początkowy,
- E – rozwijane jako elevation– uwypuklenie wykwitu ponad powierzchnię skóry , tworzy się guzek, wypukły pieprzyk, objaw ten charakterystyczny jest raczej dla czerniaków bardziej zaawansowanych lub guzkowych.