U nas zapłacisz kartą
Jak rozpoznać alergię - Objawy, Diagnoza i Sposoby Leczenia
Alergia
U osób uczulonych układ immunologiczny źle rozpoznaje potencjalnie niegroźne dla zdrowej osoby substancje alergenne. W konsekwencji czego układ immunologiczny wytwarza przeciwciała IgE, które są odpowiedzialne za neutralizację szkodliwych substancji. Innymi słowy alergia jest to niewłaściwa reakcja systemu odpornościowego na substancje alergenne. Natomiast u osób zdrowych owe substancje nie wywołują żadnych niepożądanych objawów.
Objawy alergii, dosyć często pojawiają się zaraz po ekspozycji na substancję uczulającą i występują w postaci np. zmian skórnych (pokrzywka), kataru siennego czy astmy atopowej (alergicznej). Bywa i tak że alergia pojawia się nieco później a objawy niekoniecznie mogą wskazywać na alergię. Dlatego w tym przypadku trudniej jest ustalić czynnik uczulający.
Jednymi z najczęściej występujących objawów alergii są:
- zapalenie spojówek (łzawienie, zaczerwienienie, swędzenie oczu i obrzęk powiek),
- nieżyt nosa (kichanie, katar, świąd i zatkany nos),
- astma oskrzelowa atopowa (duszność, kaszel, świszczący oddech),
- ze strony układu pokarmowego (ból brzucha, biegunka, nudności),
- zmiany skórne.
Pojawienie się tych objawów powinno być skonsultowane z lekarzem (ogólnym), który podejmie odpowiednie działania albo skieruje do innego lekarza specjalisty – alergologa.
Jak leczyć?
Podstawowa zasada: szkodzi ci alergen - unikaj go! W przypadku alergii pokarmowych jest to łatwiejsze, trudniej jest przy alergiach wziewnych. Wtedy trzeba wdrożyć farmakoterapię.
Podstawowy lek przeciwalergiczny to lek antyhistaminowy. Drugi ważny lek to steryd, który działa miejscowo - na skórę, do nosa, wziewnie, i którego - według dr. Dąbrowieckiego - nie należy się bać, bo właściwie stosowany jest bezpieczny, także dla dzieci, i pozwala chorym normalnie żyć. Do tego dochodzą leki rozszerzające oskrzela i leki antyleukotrienowe. Osoby, u których alergia objawia się wstrząsem, powinny się zaopatrzyć w ampułkostrzykawkę z adrenaliną.
Najskuteczniejsza metoda leczenia alergii (głównie wziewnych) to jednak - zdaniem dr. Dąbrowieckiego - immunoterapia alergenowa potocznie zwana odczulaniem. Powoduje ona też, że pacjent nie uczula się na dalsze substancje. Terapia trwa trzy do pięciu lat i by efekty się utrzymywały, należy ją powtarzać ok. dwa, trzy razy w ciągu całego życia.
By zminimalizować ryzyko, kobiety, będąc w ciąży, powinny powstrzymać się od palenia tytoniu i nie nadużywać pokarmów jednego rodzaju, wskazane jest też karmienie piersią.
Alergia - mechanizm powstawania alergii
Gdy alergen, np. roślinny pyłek, po raz pierwszy dostanie się do organizmu kogoś, kto ma predyspozycje do alergii, w układzie odpornościowym powstaną przeciwciała IgE. Pokonają one wroga, czyli pyłek, i niewielka ich ilość pozostanie we krwi na stałe. To na wypadek, gdyby intruz znowu dostał się do organizmu.
Będą żyły przyczepione do powierzchni tzw. komórek kwasochłonnych (znajdują się w surowicy krwi) oraz komórek tucznych, czyli mastocytów (obecnych w tkance łącznej skóry i błon śluzowych). Komórki te zawierają duże ilości różnych substancji zwanych mediatorami, które są odpowiedzialne za pojawienie się objawów uczulenia.
Najważniejszym mediatorem wywołującym reakcję alergiczną jest histamina. Przy pierwszym zetknięciu się z alergenem zwykle nie odczuwamy żadnych dolegliwości: kataru, wysypki, łzawienia ani duszności. Kiedy jednak po raz drugi większa ilość alergenu dostanie się do organizmu, zacznie się reakcja uczuleniowa. Alergeny połączą się z przeciwciałami IgE i zaczną toczyć walkę na powierzchni komórek tucznych i kwasochłonnych.
W czasie tej walki błona komórek zostaje naruszona i z ich środka wydostają się substancje o właściwościach prozapalnych (histamina, leukotrieny). Reakcja alergiczna wywołuje więc stan zapalny w organizmie, dlatego o alergii mówi się jako o chorobie zapalnej.
Reakcji towarzyszą różne dolegliwości, np. wodnisty katar, kichanie, łzawienie, kaszel, kłopoty z oddychaniem, obrzęk, wysypka czy rumień. Przy każdym kolejnym zetknięciu z większą ilością alergenu objawy będą podobne. Mogą być tylko mniej lub bardziej nasilone.
Alergia - leczenie
Gdy okaże się, że dziecko jest alergikiem, wraz z lekarzem ustalamy plan działania. Na pewno specjalista powie, że dziecko musi unikać alergenu, który je uczula.
Czasem wystarczy np. wystrzegać się kontaktu z kotem lub wyeliminować z diety mleko czy jaja, w przypadku uczuleń np. na pyłki traw - unikać spacerów po łąkach, parkach, w ciągu dnia zamykać okna w mieszkaniu, a wakacje planować tam, gdzie nie pylą właśnie uczulające trawy. Ale gdy czynnik uczulający jest niemal wszędzie (np. roztocze kurzu domowego), pojawia się problem.
Wtedy niezbędne są leki, zwykle przeciwhistaminowe i przeciwzapalne. Czy dziecko będzie musiało je przyjmować, zależy m.in. od tego, jak silna jest alergia i co ją wywołuje. Jeśli jest uczulone na jeden rodzaj pyłków - leki będzie zażywać tylko przez kilka tygodni w roku. Ale np. przy silnej alergii na roztocze, lekarstwa trzeba brać ciągle.
Jeśli leki nie poradzą sobie z alergią, trzeba pomyśleć o kuracji odczulającej. Nie prowadzi się jej w przypadku wykrycia alergii pokarmowej i na leki. Wtedy wystarczy bowiem unikać substancji uczulających. Odczulanie zaleca się natomiast, gdy przyczyną alergii są pyłki roślin, roztocze kurzu domowego, sierść zwierząt, pleśnie, grzyby lub jad owadów.
Terapia polega na przyjęciu serii podskórnych zastrzyków zawierających dany alergen. Początkowo co 7-14 dni podaje się coraz większą jego dawkę. W ten sposób organizm stopniowo przyzwyczaja się i uczy tolerować substancję, którą dotychczas zwalczał. Po 2-4 miesiącach, gdy alergen osiągnie odpowiednio duże stężenie, podaje się już tylko dawki podtrzymujące, zwykle raz w miesiącu. Cała kuracja może trwać nawet do 5 lat.
Później czasem trzeba przyjmować jeszcze tzw. dawki przypominające. Dla małych dzieci, które bardzo boją się zastrzyków niektóre szczepionki odczulające dostępne są także w formie np. doustnych kropli podawanych pod język. Szczepionki kupuje się tylko na receptę. Odczulać można zarówno dzieci (powyżej 5 lat), jak i dorosłych (najlepiej do 55 lat).
