U nas zapłacisz kartą
Jak rozpoznać alergię - Objawy, Diagnoza i Sposoby Leczenia
Alergia - mechanizm powstawania alergii
Gdy alergen, np. roślinny pyłek, po raz pierwszy dostanie się do organizmu kogoś, kto ma predyspozycje do alergii, w układzie odpornościowym powstaną przeciwciała IgE. Pokonają one wroga, czyli pyłek, i niewielka ich ilość pozostanie we krwi na stałe. To na wypadek, gdyby intruz znowu dostał się do organizmu.
Będą żyły przyczepione do powierzchni tzw. komórek kwasochłonnych (znajdują się w surowicy krwi) oraz komórek tucznych, czyli mastocytów (obecnych w tkance łącznej skóry i błon śluzowych). Komórki te zawierają duże ilości różnych substancji zwanych mediatorami, które są odpowiedzialne za pojawienie się objawów uczulenia.
Najważniejszym mediatorem wywołującym reakcję alergiczną jest histamina. Przy pierwszym zetknięciu się z alergenem zwykle nie odczuwamy żadnych dolegliwości: kataru, wysypki, łzawienia ani duszności. Kiedy jednak po raz drugi większa ilość alergenu dostanie się do organizmu, zacznie się reakcja uczuleniowa. Alergeny połączą się z przeciwciałami IgE i zaczną toczyć walkę na powierzchni komórek tucznych i kwasochłonnych.
W czasie tej walki błona komórek zostaje naruszona i z ich środka wydostają się substancje o właściwościach prozapalnych (histamina, leukotrieny). Reakcja alergiczna wywołuje więc stan zapalny w organizmie, dlatego o alergii mówi się jako o chorobie zapalnej.
Reakcji towarzyszą różne dolegliwości, np. wodnisty katar, kichanie, łzawienie, kaszel, kłopoty z oddychaniem, obrzęk, wysypka czy rumień. Przy każdym kolejnym zetknięciu z większą ilością alergenu objawy będą podobne. Mogą być tylko mniej lub bardziej nasilone.
Alergia - co to takiego?
Uczulenie to rodzaj reakcji organizmu, którego nazwa wywodzi się z greki - od słów allos - inny i egros - reakcja. Alergia polega na nadmiernej i nieodpowiedniej reakcji układu odpornościowego na alergeny, które w przypadku prawidłowych reakcji organizm powinien ignorować. U osób, u których nie występuje uczulenie, potencjalne alergeny nie wywołują żadnych reakcji. U alergików - wręcz przeciwnie, alergen staje się przyczyną bardzo dotkliwych, a często i niebezpiecznych problemów.
Mechanizm powstawania i działania alergii jest dobrze znany. W chwili, gdy potencjalny alergik ma styczność z czynnikiem uczuleniowym, np. sierścią zwierzęca czy pyłkami roślin, jego układ immunologiczny wytwarza przeciwciała klasy IgE. Pobudzone zostaną również limfocyty T, przez co każdy kolejny kontakt z alergenem prowadzić będzie do wytworzenia stanu zapalnego o specyficznych właściwościach i objawach.
Uczulenia skórne występują u osób w każdym wieku. Alergie skórne u dzieci stanowią dość częsty problem dla rodziców niemowlaków i nieco starszych pociech, jednak równie często alergie ujawniają się u osób dorosłych.
Alergia - problem cywilizacyjny
W skali światowej od wielu lat odnotowuje się wzrost przypadków alergii - w samej Wielkiej Brytanii jest to wzrost w okolicach 5% w skali roku. Na całym świecie na różnorodne alergie cierpi około 10-30% całej populacji. Z tego powodu alergie uznaje się za poważny problem cywilizacyjny.
Choroby cywilizacyjne to choroby, które odpowiadają za nawet 40 milionów zgonów każdego roku. Jednym z najważniejszych czynników ich powstawania jest stan środowiska oraz tryb życia. Obydwa wymienione czynniki wyraźnie powiązane są z tempem rozwoju cywilizacyjnego. Zanieczyszczenia w powietrzu i wodzie, złe warunki pracy, przewlekły stres - każda z wymienionych przyczyn może skutkować rozwojem niebezpiecznych chorób, wśród których wymienić można na przykład nowotwory - ale również i alergie i choroby autoimmunologiczne.
Jak rozpoznać alergię, objawy alergii i badania
Kichanie, kaszel, zaczerwienione oczy, drapanie w gardle czy opuchnięte powieki i twarz. Jeśli objawy te powtarzają się i występują o określonej porze roku, bądź występują cały czas mogą świadczyć o alergii. Jak rozpoznać alergię i czy faktycznie to alergia?
Pierwszym krokiem jaki powinno się wykonać w przypadku podejrzenia wystąpienia alergii, jest wizyta u lekarza celem zdiagnozowania i ewentualnego potwierdzenia, że to alergia. Postawienie właściwej diagnozy jest ważne, aby leczenie alergii mogło odnieść właściwy skutek. Dlatego dzięki odpowiednio przeprowadzonym badaniom można stwierdzić czy występujące objawy dotyczą alergii czy może przeziębienia spowodowanym wirusami.
Jednym z pierwszych etapów rozpoznania schorzeń na tle alergicznym, jest przeprowadzenie z osobą, u której wystąpiły charakterystyczne objawy szczegółowego wywiadu. Przeprowadzenie wywiadu ma na celu ustalenie:
- kiedy pojawiły się objawy,
- czy wcześniej występowały,
- czy ktoś w rodzinie miał choroby alergiczne.
Następnie, lekarz ustala zrobienie dodatkowych badań i w zależności od występujących objawów mogą to być testy skórne, oznaczenie stężeń IgE we krwi, czy prób prowokacyjnych oraz spirometria. Badania mają na celu wykrycie przyczyny pojawienia się uczulenia co ma pozytywny wpływ na dalsze leczenie i ograniczenie objawów.
Jak rozpoznać alergię dzięki badaniom?
Badania, wykonuje się w celu ustalenia czynnika, który wywołuje objawy.
Ze względu na to że, objawy alergii są czasami ciężkie do odróżnienia od innych schorzeń, to bywa również i tak że występujące objawy są charakterystyczne dla danej dolegliwości. Dlatego niewątpliwie niezbędna będzie wizyta u lekarza który wstępie przeprowadzi wywiad z pacjentem by otrzymać ważne informacje dotyczące podejrzeń czy przyczyn, co mogłoby wywołać objawy, charakter i jak długo występują objawy, czy u kogoś z rodziny występowały choroby alergiczne, obecność zwierząt w domu, czy objawy są zależne od pory roku, a także palenie, praca zawodowa i inne choroby. Pomimo tego że wywiad z osobą uczuloną jest bardzo ważny to samoobserwacja jest równie ważna.
Więc jak rozpoznać alergię? W tym celu pomocne mogą okazać się testy skórne.
Testy skórne
W przypadku pojawienia się alergii dodatkowym i zarazem podstawowym badaniem diagnostycznym, których celem jest stwierdzenie alergii są testy skórne. Pozwalają one stwierdzić obecność uczulenia lub reakcji nadwrażliwości skóry na konkretny alergen. Spośród testów skórnych często stosuje się testy do badania alergii IgE-zależnej (natychmiastowej) oraz opóźnionej. Kryterium pozwalającym rozpoznać alergię są występujące objawy, które pojawiają się po kontakcie z alergenem.
Miejscem wykonywania testów skórnych jest skóra przedramion czy pleców. Ich celem jest ocena pojawiającej się reakcji na skórze po kontakcie z alergenem. Najczęstszymi alergenami jakie stosuje się w testach skórnych to między innymi pokarmowe i występujące w miejscu pracy tzw. zawodowe. Pozwalają stwierdzić jaki konkretny alergen wywołuje objawy u danej osoby.
Rodzaje testów skórnych
W diagnostyce alergii wykorzystywane są:
Punktowe testy skórne (PTS)
Punktowe testy skórne (PTS) – są wykorzystywane w diagnostyce chorób IgE – zależnych. I są jednym z najczęściej wykonywanych testów w przypadku objawów, które występują po kontakcie z alergenami znajdującymi się w powietrzu. Należą do nich np. sierść zwierząt, różnego rodzaju pyłki roślin, zarodniki pleśni, alergeny kurzu domowego (głównie roztoczy kurzu domowego) czy w przypadku alergii na jad owadów błonkoskrzydłych. Dlatego testy skórne punktowe wykonuje się m.in. w przypadku alergicznego nieżytu nosa, astmy atopowej, alergii na lateks i alergii na jad owadów błonkoskrzydłych. Polegają na nałożeniu kropli roztworu z alergenem na skórę, następnie delikatnie nakłuwa się wierzchnią warstwę skóry specjalną igłą (lancet).
Alergia skórna - przyczyny
Istnieje wiele potencjalnych przyczyn alergii, z których część została wcześniej omówiona w tekście artykułu. Podsumowując - do przyczyn alergii kontaktowej zalicza się między innymi:
- wiele różnych leków, takich jak na przykład penicylina
- alergeny pokarmowe - mleko, jaja, gluten, owoce morza, orzechy
- detergenty - na przykład popularne w mydłach i szamponach SLS i SLES
- dodatki do żywności - barwniki i sztuczne konserwanty
- żywice, kleje i gumy epoksydowe
- jad owadów
- alergeny wziewne - sierść, kurz, pyłki
- niektóre metale, jak na przykład kobalt czy chrom
W oparciu o objawy i przypuszczalne przyczyny alergii można rozpocząć diagnostykę problemu.
Diagnozowanie alergii skórnej
Podstawą diagnozowania alergii skórnej jest oczywiście wywiad z internistą, który najczęściej w wyniku procesu diagnostycznego kieruje pacjenta na dalsze badania.
Alergię pomagają rozpoznać różnorodne testy, takie jak na przykład popularne testy płatkowe naskórne, oznaczanie przeciwciał IgE i próby prowokacyjne.
Testy skórne to najprostsza metoda wykrywająca przyczyny alergii, która doskonale radzi sobie z oceną reakcji organizmu pacjenta na alergeny wziewne, kontaktowe i pokarmowe. Testy odbywają się poprzez naniesienie na przedramię niewielkich kropelek substancji zawierającej alergeny, przez kroplę płynu delikatnie nakłuwa się skórę, co umożliwia dotarcie alergenu do organizmu. W przypadku uczulenia, po kilkunastu minutach można zaobserwować reakcję skórną w miejscu nakłucia. Na podstawie wielkości bąbla powstałego w wyniku badania alergolog ocenia stopień uczulenia.
Innym rodzajem testu skórnego są testy płatkowe. Działają w podobny sposób co próby prowokacyjne - zamiast nakłuć stosuje się jednak specjalne plastry z alergenem, które nakleja się na skórę pacjenta i pozostawia na miejscu przez około 48 godzin. Po tym czasie sprawdzana jest reakcja na czynniki uczuleniowe.
