U nas zapłacisz kartą
Jak sprawdzić czy ma się raka - Metody wykrywania i zapobiegania
Pierwsze objawy raka nie są charakterystyczne
Pierwsze objawy raka mogą być typowe dla rodzaju choroby, podczas gdy w innych przypadkach są bardziej ogólne. To sprawia, że można błędnie przypisać je innym przyczynom, jak np. stres czy przepracowanie. Czujność powinna wzbudzić sytuacja, gdy występują jednocześnie.
Nowotwory powodują 1 na 4 zgony w Polsce i są drugą ich najczęstszą przyczyną zaraz po schorzeniach układu krążenia. Z chorobą nowotworową żyje 440 tysięcy osób, ale umiera 1,17 miliona osób rocznie.
Znajomość wczesnych objawów nowotworu pomaga rozpoznać chorobę, gdy są największe szanse na wyleczenie. W jej przypadku liczy się czas, czyli wczesne rozpoznanie.
Po czym poznać, że ma się raka?
Jeżeli zauważysz u siebie zmiany i objawy, których wcześniej nie było, powinny zwrócić twoją uwagę. Gdy nie możesz powiązać je z konkretnymi czynnikami czy zdarzeniami, mogą być skutkiem choroby wewnętrznej. Na raka wskazuje zwłaszcza kilka symptomów.
- Nocne poty lub dreszcze – uporczywe pocenie się w nocy, które może wynikać też z gorączkowania, jest objawem infekcji czy kobiecej menopauzy, a także skutkiem ubocznym przyjmowania niektórych leków. Jednak nadmierne pocenie się lub podwyższona temperatura występujące bez określonej przyczyny wymaga konsultacji z lekarzem.
- Nadmierne zmęczenie – poczucie braku energii to powszechne zjawisko, zwłaszcza w przypadku nadmiaru stresów i problemów ze snem. Utrzymujące się zmęczenie i spadek wydolności fizycznej, których nie da się w żaden sposób wyjaśnić, mogą być znakami ostrzegawczymi o rozwoju raka w organizmie. Często wynikają przy tym z anemii, której przyczyną są przewlekłe krwawienia wewnętrzne.
- Tajemnicze siniaki i krwawienia – tego typu objawy nigdy nie powinny być ignorowane, bo nawet jeśli to nie rak, może stać za nimi inna wymagająca leczenia choroba. Podejrzane są siniaki, które pojawiają się częściej niż zwykle i nie wiadomo, czego są skutkiem. Twoją czujność powinny obudzić krwawienie z pochwy poza regularnym cyklem, kasłanie czy wymiotowanie krwią, a także ślady krwi w stolcu lub moczu. Zwłaszcza w ostatnim przypadku może być ona niewidoczna, dlatego wykonuje się badanie na krew utajoną w kale.
- Nietypowe dolegliwości bólowe – ból jest sygnałem o nieprawidłowościach zachodzących w organizmie. Z wiekiem odczuwamy go coraz częściej, ale nagłe pojawienie się dolegliwości, które nie ma logicznego uzasadnienia, to problem wymagający pomocy lekarza.
- Niewytłumaczona utrata wagi – na pewno wiesz, jak szybko zmienia się twoja waga, gdy jesz więcej albo mniej. Gdy jednak nie umiesz wyjaśnić, dlaczego nagle ubywa pięć albo więcej kilogramów, możesz podejrzewać rozwijający się nowotwór. Bywają też jednak przypadki, w których choroba nowotworowa powoduje niewyjaśniony przyrost masy ciała.
- Guzki i obrzęki na ciele – jakiekolwiek zgrubienie czy opuchlizna w rejonach takich, jak szyja, brzuch,, pacha, pachwina, klatka piersiowa, pierś czy jądro, to podejrzana zmiana. Jej pojawienie się trzeba potraktować poważnie i zgłosić się do fachowca.
Środowisko i dziedziczenie nowotworu
Chociaż główną przyczyną raka płuc jest palenie papierosów, istnieją też genetyczne predyspozycje do tej choroby. Uczeni z kilku ośrodków naukowych w USA przebadali materiał genetyczny rodzin, w których było kilka przypadków raka płuc, i wyodrębnili gen RGS17. Ten sam gen jest nadmiernie aktywny u 60 proc. chorych z niedziedzicznym rakiem płuc. Stąd sugestia, że za działanie genu RGS17 mogą odpowiadać jakieś negatywne czynniki środowiskowe.
Jeśli w twojej rodzinie były przypadki nowotworów, możesz się zgłosić do poradni genetycznej. Zrób to, zwłaszcza gdy choroby nowotworowe wielokrotnie atakowały osoby młode i pojawiały się w kolejnych pokoleniach najbliższych krewnych lub gdy w przypadku narządów parzystych występowały obustronnie.
Poradnie genetyczne działają przy wszystkich ośrodkach onkologicznych w kraju. Żeby się tam zapisać, nie trzeba mieć skierowania od lekarza. Oto niektóre pytania, na jakie trzeba odpowiedzieć przed przyjęciem do poradni genetycznej:
- czy w rodzinie był nowotwór rozpoznany w młodym wieku,
- czy na raka chorowała więcej niż jedna osoba w rodzinie matki lub (i) ojca,
- jeśli w rodzinie matki oraz ojca na nowotwory złośliwe chorowała więcej niż jedna osoba, to czy rak występował w różnych pokoleniach,
- czy w rodzinie występował nowotwór obustronny, np. nerki, jajnika,
- czy w rodzinie ta sama osoba chorowała na więcej niż jeden typ raka,
- czy u jakiegoś krewnego stwierdzono uszkodzenia genetyczne zwiększające ryzyko zachorowania na nowotwór
Jak wykonać samobadanie jąder?
Samobadanie należy wykonać w trakcie lub po prysznicu, ponieważ upał rozluźni skórę moszny i ułatwi samobadanie.
Aby wykonać samobadanie jąder, wykonaj poniższe czynności:
- Umieść palec wskazujący i środkowy obu rąk, aby podeprzeć spód worka mosznowego. Jądro znajduje się wewnątrz worka mosznowego i ma kształt fasoli. Wykonuj egzamin jedno jądro na raz.
- Trzymaj jądro między kciukami i palcami obiema rękami i delikatnie przetocz je między palcami. Podczas tego egzaminu nie powinieneś odczuwać żadnego dyskomfortu.
- Poszukaj i wyczuj twarde grudki lub guzki (gładkie zaokrąglone masy) lub zmiany w rozmiarze, kształcie lub konsystencji jąder.
Pomocne może okazać się wykonanie egzaminu przed lustrem. Możesz nawet wprowadzić wizualne wskazówki do swojego otoczenia, takie jak przypomnienie na lustrze w łazience lub przypomnienie ze smartfona, aby upewnić się, że stanie się to regularną częścią twojego reżimu samoopieki.
