U nas zapłacisz kartą
Jak sprawdzić, czy mam raka - Praktyczny przewodnik dla zdrowia i bezpieczeństwa
Nowotwór - skuteczne metody leczenia
Zabiegi chirurgiczne są nadal w wielu wypadkach najskuteczniejszym sposobem na pozbycie się komórek rakowych. Guz zostaje wycięty z przylegającymi tkankami i najbliższymi węzłami chłonnymi, by zapobiec tworzeniu się przerzutów. Postęp najlepiej widać na przykładzie operacyjnego leczenia raka piersi: niegdyś usuwano całą pierś, obecnie we wczesnych stadiach choroby (gdy guz nie przekroczył 3 cm średnicy) proponuje się operacje oszczędzające.
Napromieniowanie guza przed operacją lub po niej ma zniszczyć pozostające w organizmie komórki rakowe. W metodzie tej wykorzystuje się własności promieni rentgenowskich i gamma. Naświetlanie nie oszczędza zdrowych tkanek.
Działanie leków stosowanych w chemioterapii (cytostatyków) sprowadza się do zabicia szybko dzielących się komórek rakowych, ale przy okazji cierpią na tym zdrowe tkanki: szpik, włosy, skóra. Leki można podawać dożylnie (bezpośrednio do krwi) lub doustnie. Mogą być podawane pojedynczo, chociaż współcześnie coraz częściej, by zwiększyć skuteczność leczenia, podaje się ich kombinację.
W kuracjach tych wykorzystuje się tzw. przeciwciała monoklonalne i preparaty, które potrafią zlokalizować w organizmie komórki guza na podstawie specyficznych receptorów obecnych na ich powierzchni. Dzięki tej metodzie można zminimalizować ryzyko pojawienia się działań niepożądanych obecnych przy tradycyjnej chemioterapii. Ale nie każdy nowotwór, z powodu braku specyficznych receptorów, można tak leczyć.
Pierwsze objawy raka nie są charakterystyczne
Pierwsze objawy raka mogą być typowe dla rodzaju choroby, podczas gdy w innych przypadkach są bardziej ogólne. To sprawia, że można błędnie przypisać je innym przyczynom, jak np. stres czy przepracowanie. Czujność powinna wzbudzić sytuacja, gdy występują jednocześnie.
Nowotwory powodują 1 na 4 zgony w Polsce i są drugą ich najczęstszą przyczyną zaraz po schorzeniach układu krążenia. Z chorobą nowotworową żyje 440 tysięcy osób, ale umiera 1,17 miliona osób rocznie.
Znajomość wczesnych objawów nowotworu pomaga rozpoznać chorobę, gdy są największe szanse na wyleczenie. W jej przypadku liczy się czas, czyli wczesne rozpoznanie.
Nowotwór - objawy
- rak szyjki macicy: krwiste upławy, bóle podbrzusza i krzyża, bolesne oddawanie moczu
- rak trzonu macicy: krwawienia, ból
- rak mózgu: chwiejny chód, narastające bóle głowy, niewyraźna mowa, nudności, niedowład
- rak piersi: wszelkie zmiany kształtu i barwy gruczołu piersiowego lub brodawki, bezbolesny lub sprawiający lekki ból guzek, wydzielina z brodawki
- rak prostaty: bóle w miednicy, częstomocz, słaby, przerywany strumień moczu, bóle podczas mikcji
- rak płuca: ból w klatce piersiowej lub w barku, suchy kaszel, świszczący oddech, odpluwanie krwią, często powtarzające się zapalenia płuc
- rak żołądka: spadek wagi, stałe uczucie sytości, wymioty, krwawienia, stolce o czarnej barwie
- rak trzustki: ból, spadek wagi, żółtaczka (objawy wyjątkowo niespecyficzne, pojawiają się późno)
- rak jelita grubego i odbytnicy: dyskomfort w okolicach brzucha, spadek wagi, zmiany rytmu wypróżnień, krew w stolcu (kolor silnie czarny)
- rak pęcherza moczowego: częste oddawanie moczu, parcie na pęcherz, ból, krwiomocz
- rak nerki: ból w plecach lub w boku, wyczuwalny guz, krwiomocz, niekiedy wzrost ciśnienia krwi
- rak jajnika: dyskomfort w podbrzuszu, nieprawidłowe krwawienia, powiększenie brzucha
- czerniak: zmiany kształtu, barwy, powiększenie lub krwawienie ze znamion i brodawek
- chłoniak: powiększenie węzłów chłonnych (nie maleje po 2 tygodniach leczenia), gorączka, anemia, spadek wagi, nocne poty
- białaczka: anemia, spadek wagi, częste infekcje, częste krwawienia, osłabienie
- USG piersi – za pomocą fali ptradźwiękowej wykrywa milimetrowe guzki w piersiach.
- Mammografia - RTG piersi niewielkimi dawkami promieniowania. Pozwala rozpoznać nowotwory o śr. poniżej 0,5 cm.
- Cytologia szyjki macicy - badanie pod mikroskopem złuszczonego nabłonka pobranego z pochwy i szyjki macicy. Pozwala wcześnie rozpoznać raka szyjki macicy.
- Kolonoskopia - za pomocą wprowadzanego przez odbyt giętkiego wziernika ocenia się stan wewnętrznej ściany jelita grubego i w przypadku natrafienia na wczesną postać raka można go natychmiast usunąć.
- Badanie per rectum - badanie palcem przez odbyt gruczołu krokowego. Wykrywa powiększenie prostaty, raka odbytu, hemoroidy.
- RTG klatki piersiowej – najtańsza metoda wykrywaniu raka płuca. Czasami zawodzi, coraz częściej jest zastępowana tomografią komputerową, co pozwala wykryć niewielkie zmiany.
- USG jamy brzusznej - za pomocą fal ptradźwiękowych uwidacznia na ekranie obraz wątroby, trzustki, nerki, w których zmiany nowotworowe w początkowej fazie często nie powodują dolegliwości.
Często rak trzustki wykrywany jest przypadkowo podczas wykonywania testów diagnostycznych, które obejmują badania obrazowe jamy brzusznej z uwidocznieniem trzustki. Mogą być one wykonywane z użyciem obrazowania metodą USG, tomografii komputerowej lub też rezonansu magnetycznego.
W przypadku podejrzeń tego nowotworu zlecane są także badania krwi, które obejmują m.in. ocenę aktywności enzymów trawiennych produkowanych przez trzustkę, czyli amylazy, amylazy trzustkowej (oznaczanej w surowicy i w moczu) oraz lipazy trzustkowej.
Ocenę poziomów aminotransferazy alaninowej (ALT), aminotransferazy asparaginowej (AST), fosfatazy alkalicznej, bilirubiny całkowitej wykonuje się w określonych sytuacjach, gdy guz trzustki uciska na drogi żółciowe i wątrobę. Jedne z podstawowych badań w monitorowaniu tego raka.
Badania laboratoryjne mogą zostać poszerzone o inne testy, w zależności od oceny lekarza zlecającego – jak np. oznaczenie markera nowotworowego CA19-9 (marker z wyboru dla raka trzustki – czułość diagnostyczna 80 – 90% przy swoistości diagnostycznej 95%), którego poziomy często ulegają podwyższeniu w przebiegu raka trzustki.
