U nas zapłacisz kartą
Jak sprawdzić, czy mam raka - Praktyczny przewodnik dla zdrowia i bezpieczeństwa
Rak trzustki przyczyny
W przypadku chorób nowotworowych często trudno jest określić bezpośrednią przyczynę ich rozwoju. Na powstawanie raka trzustki ma wpływ wiele czynników, jednak można wyodrębnić kilka uwarunkowań, które znacząco zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju tej choroby u danego pacjenta.
Są to tak zwane „czynniki ryzyka” i najczęściej wyróżnia się:
- wiek oraz płeć pacjenta- najbardziej narażeni na występowanie raka trzustki są mężczyźni po 65 roku życia, choć zdarzają się także rzadkie przypadki rozpoznania raka trzustki przed 40 r.ż.
- palenie tytoniu- szacuje się, że długotrwałe palenie tytoniu zwiększa ryzyko zachorowania na raka trzustki około dwukrotnie w porównaniu do osób niepalących
- otyłość
- obciążenie genetyczne, czyli historia występowania raka trzustki w rodzinie pacjenta
- przewlekły stan zapalny trzustki
- cukrzyca
- nadużywanie alkoholu – nie wpływa na powstawanie raka trzustki bezpośrednio, ale znacząco zwiększa ryzyko rozwoju przewlekłego zapalenia tego narządu, co posiada udowodniony związek z zapadalnością na ten nowotwór
- dieta – nadmierne spożycie tłuszczy zwierzęcych (nasycone kwasy tłuszczowe), węglowodanów, a także grzybów, kapusty, fasoli, grochu, ostrych przypraw
- czynniki zawodowe – przemysł chemiczny (pestycydy, plastik, benzydyna)
- mutacje genowe – wyizolowano 4 geny odpowiedzialne za rozrost komórek trzustki
Rak trzustki objawy
Na wczesnych etapach rozwoju rak trzustki zazwyczaj nie daje objawów, które mogłyby być zauważone przez pacjenta (u 80% chorych rozpoznawany w stadium zaawansowania). Najczęściej pierwsze symptomy są zauważalne dopiero w momencie powstania przerzutów lub też gdy guz pierwotny zaburza funkcjonowanie układu pokarmowego poprzez ucisk na okoliczne tkanki i narządy. Do objawów, które mogą pojawić się podczas rozwoju raka trzustki, należą:
- ból w nadbrzuszu – może promieniować w okolice żołądka i do pleców
- żółtaczka, czyli zmiana zabarwienia skóry, błon śluzowych oraz twardówki oka na kolor żółtawy- wynika to z ucisku guza na przewód żółciowy, co utrudnia jej przepływ do jelit i wywołuje zastój. W wyniku tego zjawiska barwniki z żółci dostają się do krwiobiegu i odkładają w opisywanych powyżej tkankach
- ciemne zabarwienie moczu
- utrata masy ciała
- nudności, szybkie uczucie nasycenia głodu nawet po spożyciu niewielkich ilości pokarmu – wynika to z ucisku guza na żołądek
- cuchnące, tłuste stolce- konsekwencja nieprawidłowego trawienia treści pokarmowych związanego z zaburzeniem czynności trzustki
- nagłe pojawienie się cukrzycy – zjawisko to może być niezwiązane z rakiem trzustki, jednak często bywa jednym z jego objawów
Najczęstsze symptomy choroby nowotworowej – lista
- Zmiany na skórze lub błonach śluzowych wargi, jamy ustnej, narządów płciowych. Mogą one budzić podejrzenie raka, szczególnie gdy utrzymują się ponad dwa tygodnie. W takim przypadku konieczna jest biopsja czyli pobranie małego wycinka do weryfikacji histopatologicznej,
- Niekontrolowane i nadmierne osłabienie i chudnięcie są częstymi objawami nowotworu. Mogą towarzyszyć hiperkalcemii lub być wyrazem anemizacji spowodowanej rozwojem raka trzustki. Trudna do wyjaśnienia utrata wagi większa niż 10% w ciągu kilku tygodni jest wskazaniem do wizyty u lekarza gdyż może stanowić objaw raka.
- Niewyjaśniony ból w jamie brzusznej, okolicy lędźwiowej, klatce piersiowej może być objawem raka, którego nie wolno lekceważyć. Ból w dole biodrowym wymaga badań w kierunku raka jelita grubego (krew utajona, morfologia, kolonoskopia, badanie dwukontrastowe rentgenowskie). Ból okolicy lędźwiowej może być objawem guza nowotworowego nerki (zalecana ultrasonografia). Bóle klatki piersiowej mogą być objawami nowotworu płuca (wymaga zrobienia zdjęcia rentgenowskiego). Bóle kości to sygnał, że być może mamy do czynienia z przerzutami raka lub guzem pierwotnym szpiczaka,
- Długotrwała gorączka o niewyjaśnionym pochodzeniu może być pierwszym objawem nowotworów hematologicznych lub towarzyszyć rozsianemu rakowi piersi,
- Powiększone węzły chłonne – ewidentnie zmienione i niezwiązane z zakażeniem należy koniecznie zbadać cytologicznie (BAC) lub histologicznie. Należy koniecznie badać i weryfikować wszystkie powiększone węzły chłonne utrzymujące się ponad trzy tygodnie,
- Owrzodzenie brodawki sutkowej może być objawem nowotworu Pageta,
- Zmiany wyglądu jąder. Jakakolwiek zmiana kształtu, wielkości lub konsystencji jąder musi być koniecznie zbadana przez lekarza, ponieważ może być objawem raka. Jeśli dodatkowo występuje powiększenie gruczołów piersiowych i węzłów chłonnych, należy wykonać badania pod kątem nowotworu jądra,
- Wyczuwalny guz nowotworowy w piersi należy jak najszybciej konsultować i diagnozować w specjalistycznej poradni. Ważne jest, aby badanie przeprowadził doświadczony lekarz onkolog, gdyż badania obrazowe (mammografia piersi i USG) oraz morfologiczne (biopsja aspiracyjna cienkoigłowa) nie wykrywają wszystkich raków,
- Uporczywy, chroniczny kaszel, który utrzymuje się nienaturalnie długo i zmienia swój charakter to sygnał, iż istnieje potrzeba wykonania zdjęcia rentgenowskiego. To mogą być symptomy i objawy raka płuc.
- Objawem nowotworu, którego nie wolno lekceważyć jest krwioplucie. Dzięki szybkiej reakcji i wykonaniu zdjęć rentgenowskich i bronchoskopii istnieje szansa na wykrycie operacyjnego raka płuca,
- Świeża krew w stolcu lub stolec ciemnobrunatny, naprzemienne zaparcia i biegunki, wzdęcia, śluz w stolcu, to objawy raka, które wymagają specjalistycznych badań – rektoskopii, badania rektosigmoidoskopem lub kolonoskopem. Warto wykonać wielokrotne badania na krew utajoną w kale. To może być guz nowotworowy zlokalizowany w układzie pokarmowym,
- Nowotwór gardła, krtani, przełyku lub żołądka może objawiać się trudnościami w przełykaniu,
- Uporczywe i nawracające bóle głowy z towarzyszącymi nudnościami i wymiotami, narastająca senność, zmiany w charakterze i problemy z koncentracją powinny być sygnałem do wizyty u neurologa. Mogą być objawami guza mózgu.
Jak wykryć nowotwór – badania
W onkologii najważniejsze jest wczesne rozpoznawanie zmian ogniskowych tzn. w okresie, gdy nie powodują one objawów klinicznych. Za pomocą niektórych nowoczesnych metod obrazowania (ultrasonografia, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, pozytonowa tomografia emisyjna, scyntygrafia czy zdjęcia rentgenowskie) możliwe jest wykrycie nieprawidłowych ognisk (guzów) o średnicy poniżej 10 mm.
Ocena charakteru tak małych zmian nie zawsze jest jednak możliwa. Konieczna jest wówczas dalsza specjalistyczna diagnostyka. Metody obrazowe w diagnostyce onkologicznej umożliwiają m.in.: wykrywanie i wczesne rozpoznanie nowotworu, dostarczenie informacji o umiejscowieniu, morfologii czy rozległości guza, monitorowanie zabiegów diagnostyczno-terapeutycznych (np. biopsji), ocenę naczyń krwionośnych do planowanych zabiegów, ocenę powikłań po zastosowanym leczeniu, wykrywanie przerzutów, ocenę guza resztkowego i czy kontrolę po terapii.
Do podstawowych badań obrazowych służących wykrywaniu nowotworów należą:
Badania z użyciem promieni X
- radiodiagnostyka konwencjonalna – zdjęcia RTG przeglądowe, warstwowe i celowane, prześwietlenie – skopia, badania RTG kontrastowe,
- tomografia komputerowa (TK) – badanie podstawowe, badanie po podaniu środka cieniującego, perfuzja TK, angiografia TK
- badania naczyniowe – angiografia cyfrowa (DSA)
Badania obrazowe bez użycia promieni RTG
- ultrasonografia (USG – konwencjonalna, dopplerowska, obrazowanie harmoniczne, przestrzenne 3D/4D)
- rezonans magnetyczny (MR) – badanie konwencjonalne, czynnościowe: perfuzja MR, spektroskopia MR.
Badania radioizotopowe
- konwencjonalna scyntygrafia
- SPECT, SPECT/KT, pozytonowa tomografia emisyjna PET, PET/KT
