U nas zapłacisz kartą
Jak wygląda egzema - Objawy, Przebieg i Możliwości Leczenia
Objawy egzemy. Czy egzema swędzi?
Jak wygląda egzema? Pod tym pojęciem rozumiemy pojawienie się na skórze zmian wypryskowych, czyli zmian rumieniowo-złuszczających. W wyprysku mamy do czynienia potocznie mówiąc z czerwonymi plamami, okresowo mogą pojawić się na skórze także czerwonawe, zlewające się ze sobą grudki oraz złuszczanie skóry.
Zmiany są typowo swędzące, czasami piekące. W obrębie skóry podeszew i dłoni mogą pojawić się także bolesne pęknięcia. W niektórych przypadkach objawy o charakterze łuskostrupów mogą pojawić się także na owłosionej skórze głowy (egzema skóry głowy).
Egzema na dłoniach
Jest to jedna z najczęstszych lokalizacji zmian wypryskowych, przede wszystkim w przebiegu kontaktowego zapalenia skóry i zapalenia skóry związanego z podrażnieniami. Dłonie mają bowiem kontakt z wieloma alergenami – na przykład w czasie pracy wiele osób ma kontakt z metalami, cementem czy innymi substancjami mogącymi powodować alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Dłonie to też ta część ciała, która najczęściej ma kontakt z detergentami, środkami czyszczącymi oraz produktami stosowanymi do dezynfekcji, a to z kolei może prowadzić do zapalenia skóry z podrażnienia. W czasie zimy dłonie są też narażone na zmieniające się warunki środowiska, a więc na przykład mróz i wiatr, co sprzyja pojawianiu się objawów egzemy dłoni.
Egzema na twarzy
Zmiany wypryskowe często pojawiają się także na skórze twarzy. Mogę je wywołać na przykład alergeny zawarte w kosmetykach, ale i narażenie na zimno czy wysuszenie skóry. Objawy wyprysku na twarzy mogą być też elementem klinicznym atopowego zapalenia skóry (AZS). Warto zaznaczyć, że objawy egzemy na twarzy mogą być wywołane nie tylko przez alergeny kontaktowe, ale także przez alergeny wziewne (pyłki roślin, sierść zwierząt, czy roztocza kurzu domowego). W tej sytuacji może być konieczna konsultacja alergologiczna.
Egzema – fazy przebiegu
Egzema przebiega w czterech następujących po sobie etapach – początkowo zmiany chorobowe mają postać rumienia, następnie pojawiają się grudki, które w szybkim czasie przekształcają się w pęcherzyki. W ostatniej fazie powstają strupy. Zmianą chorobowym bardzo często towarzyszy obrzęk skóry oraz świąd o różnym nasileniu.
Fazy egzemy można również podzielić ze względu na nasilenie objawów chorobowych:
- faza ostra – po kilku godzinach od kontaktu z potencjalnym alergenem pojawia się silny rumień oraz towarzyszące mu pęcherzyki i wysięk,
- faza podostra – wówczas w miejscu chorobowo zmienionym jest zauważalne niewielkie złuszczenie oraz strupki,
- faza przewlekła – dochodzi do niej w wyniku długo utrzymującego się stanu zapalnego. Charakteryzuje się przerostem naskórka oraz silnym jego złuszczaniem. Intensywny świąd powoduje rozdrapywanie zmian skórnych. W wyniku czego powstają przeczosy – linijne ubytki naskórka tworzące się na skutek drapania oraz pęknięcia.
Leczenie egzemy
Podstawą w leczeniu egzemy jest rozpoznanie rodzaju zmian skórnych oraz przyczyny jej powstania. Jeśli uda się zidentyfikować czynnik wywołujący wyprysk, należy bezwzględnie go unikać. Do zwalczania zmian chorobowych stosuje się szeroką gamę leków o działaniu przeciwzapalnym, wspierających organizm w walce ze schorzeniami. W przypadku egzemy obejmującej skórę głowy zalecane są płyny i roztwory na skórę, natomiast zmiany na nieowłosionej skórze głowy są leczone za pomocą maści i kremów. Główną grupę preparatów farmakologicznych stanowią stosowane miejscowo kortykosteroidy. Ze względu na moc działania są one podzielone na:
- słabe np. hydrokortyzon,
- średnio silne np. betametazon,
- silne np. mometazon,
- bardzo silne np. klobetazol.
W przypadku stwierdzenia towarzyszącego nadkażenia bakteryjnego lekarz może zalecić stosowanie prepartów mających w swoim składzie zarówno antybiotyki, jak i sterydy. Wyprysk łojotokowy wymaga włączenia dodatkowej terapii przeciwgrzybiczej. W zależności od nasilenia zmian chorobowych zazwyczaj leczenie rozpoczyna się od silnego preparatu sterydowego, a następnie zastępuje się go słabszym lekiem. Za bezpieczny czas stosowania sterydów o średniej mocy uznaje się u dorosłych – 12 tygodni, a u dzieci, ze względu na dużo delikatniejszą skórę – 4 tygodnie. Szczególną ostrożność należy zachować, aplikując kortykosterydy na skórę twarzy. Wówczas zalecane jest stosowanie słabych sterydów przez maksymalnie 7 dni. W przeciwnym razie skutki uboczne, takie jak: ścieńczenie skóry, rozszerzenie naczynek lub rumień mogą być trwałe. Szczególnie niebezpieczne może okazać się stosowanie sterydów na okolice oczu. Grozi to rozwojem jaskry i zaćmy. Pod żadnym pozorem nie można stosować ich do robienia opatrunków. Należy zachować ostrożność, aplikując je w fałdy skórne np. pod pachami. Do innych działań niepożądanych zalicza się: rozstępy, posterydowe zapalenie skóry, trądzik posterydowy oraz zwiększenie skłonności do nadkażeń bakteryjnych. Dlatego te substancje powinny być zawsze używane zgodnie z zaleceniami lekarza. Alternatywą dla sterydów jest takrolimus – inhibitor kalcyneuryny o działaniu przeciwzapalnym, dostępny na rynku w postaci maści. Nie wykazuje powikłań miejscowych, jest bezpieczny i powszechnie stosowany.
Egzema na dłoniach: diagnostyka
Egzema na dłoniach to schorzenie, które da się leczyć. Przed przystąpieniem do leczenia konieczne jest przeprowadzenie odpowiedniej diagnostyki. W zależności od tego, jaka jest przyczyna problemu, różne mogą być przekazywane pacjentom zalecenia.
Początkowo najlepiej udać się do dermatologa, który – w dalszej kolejności – może pokierować pacjenta m.in. do alergologa.
Wstępnie w diagnostyce egzemy na dłoniach istotne jest zebranie z pacjentem wywiadu lekarskiego oraz dokonanie oceny istniejących u niego zmian skórnych.
Czasami już wtedy możliwe jest stwierdzenie przyczyny występowania egzemy na dłoniach. Może mieć to miejsce, gdy pacjent ma egzemę egzogenną wynikającą z narażenia na środki czystości podczas wykonywania zawodowych obowiązków.
W przeciwnym wypadku zlecane są dodatkowe badania, takie jak:
Wyprysk rąk musi być różnicowany z innymi jednostkami, w których przebiegu pojawiać się mogą podobne objawy. W diagnostyce różnicowej pod uwagę należy wziąć m.in.:
- łuszczycę,
- zakażenia grzybicze
- oraz świerzb.
Egzema – przyczyny
Jaki są przyczyny egzemy? W przypadku tej dermatozy nie istnieje niestety jedna przyczyna, która odpowiadałaby za pojawianie się stanu zapalnego oraz pozostałych objawów. Podobnie jak w przypadku AZS, na występowanie choroby składają się zarówno czynniki genetyczne, immunologiczne oraz środowiskowe. Należy mieć na uwadze, że na pojawienie się tej choroby szczególnie narażone są osoby, których skóra ma na co dzień kontakt z różnego rodzaju substancjami chemicznymi, jak rozpuszczalniki, farby, detergenty, proszki, tworzywa sztuczne czy metale. Równie duży wpływ na pojawienie się egzemy ma spożywana przez nas żywność. To właśnie ze względu na złożone przyczyny egzemę na skórze możemy podzielić na:
- endogenną – wywołują ją czynniki wewnętrzne, jak nieprawidłowa odpowiedź układu immunologicznego, zaburzenia gospodarki hormonalnej czy predyspozycje genetyczne,
- egzogenną – wywołuje ją czynnik zewnętrzny, na który wrażliwa jest dana osoba.Niektóre badania wykazują, że u osób, które cierpią na egzemę, występuje mutacja genu, który odpowiada za wytwarzanie filagryny. Filagryna jest rodzajem aminokwasu, który pomaga skórze w wytwarzaniu odpowiedniej warstwy ochronnej na skórze. Jeśli tego białka jest za mało, skóra zaczyna tracić wilgoć, czego efektem jest z kolei duża suchość skóry i większa podatność na infekcje.
Egzema – jak wygląda? Rodzaje egzemy
Jak już wspomniano, egzema sama w sobie nie jest jednostką chorobową, a zespołem objawów, które nie zawsze wyglądają w ten sam sposób, a oprócz tego mogą różnić się rozmieszczeniem na ciele. W przypadku rodzajów egzemy możemy wyróżnić:
- wyprysk kontaktowy – najczęściej spotykana forma egzemy. Ze względu na to, że egzema kontaktowa powstaje w wyniku działania na skórę substancji drażniących lub uczulających, dzieli się ją na alergiczną i niealergiczną (z podrażnienia),
- wyprysk zawodowy – wywołują go substancje alergizujące lub drażniące, z którymi chora osoba ma kontakt na co dzień w swojej pracy. Zmiany pojawiają się przede wszystkim na kończynach górnych,
- wyprysk łojotokowy – to przewlekła choroba, która wiąże się z nadmiernym wydzielaniem sebum przez gruczoły łojowe. Może występować zarówno u osób dorosłych i niemowląt,
- wyprysk podudzi – dotyczy głównie starszych osób. Zmiany najczęściej są zlokalizowane w okolicy podudzi i wraz z nimi mogą występować owrzodzenia. Podstawą do jego występowania jest przewlekła niewydolność krążeniowa. Przyczyną mogą być niewielkie urazy, zakażenia bakteryjne lub czynniki drażniące,
- wyprysk pieniążkowaty – odmiana wyprysku kontaktowego. Jego powodem występowania jest nadwrażliwość organizmu na alergeny bakteryjne, przede wszystkim paciorkowce, choć główna przyczyna w dalszym ciągu nie została poznana,
- wyprysk potnicowy – dotyczy głównie dłoni i stóp, jej cechą charakterystyczną są pęcherzyki, które przy wtórnym zakażeniu wypełnione są ropną treścią, mogą pojawiać się bolesne nadżerki, a przebieg choroby jest przewlekły,
- wyprysk fotoalergiczny – występuje na odkrytych częściach ciała, które są wystawione na działanie promieni słonecznych. Po kontakcie z nimi na skórze występuje wysypka, pęcherzyki i rumień,
- wyprysk modzelowaty – podobnie jak w przypadku wyprysku potnicowego, wykwity są umiejscowione na dłoniach i stopach. Ten rodzaj egzemy może mieć związek z zaburzeniami hormonalnymi, alergią kontaktową lub częstymi urazami mechanicznymi,
- wyprysk dziecięcy – pojawia się w okolicy skóry głowy, na której widoczny jest rumień, łojotok, a często także zmiany o charakterze wysiękowym.
