U nas zapłacisz kartą
Jak wygląda nowotwór złośliwy - Natura i Objawy Choroby
Nowotwór złośliwy – objawy. Jak rozpoznać raka?
Każdy nowotwór złośliwy może dawać inne objawy, choć istnieją pewne symptomy, które są obserwowane przy wielu rodzajach raka. Są to przede wszystkim:
- zmiany skórne, owrzodzenia, zmiana wyglądu znamion,
- powiększone węzły chłonne,
- zaburzenia funkcjonowania układu pokarmowego – trudności w połykaniu pokarmów, zaparcia, biegunki, krew w stolcu, uczucie pełności,
- niekontrolowana i nagła utrata wagi,
- ogólne osłabienie, zmęczenie, apatia, kłopoty ze snem,
- utrzymująca się chrypka, zmiana charakteru kaszlu, krwioplucie,
- krwawienie i nieprawidłowe wydzieliny z dróg rodnych,
- parcie na mocz, trudności w oddawaniu moczu, krwiomocz,
- ból, duszności, przewlekła gorączka,
- poranne wymioty, zaburzenia świadomości.
Należy jednak podkreślić, że nowotwory złośliwe w początkowej fazie rozwoju często są skąpoobjawowe, a niekiedy nie dają niemal żadnych symptomów. Pierwsze objawy raka bywają też niespecyficzne, co oznacza, że bardzo łatwo można je pomylić z innymi, niegroźnymi schorzeniami czy infekcjami. Właśnie z tych powodów tak trudne jest wykrycie nowotworu we wczesnym stadium, co z kolei jest niezbędne do szybkiego wdrożenia skutecznego leczenia, dającego szansę na powrót do zdrowia.
Jak rozpoznaje się nowotwór?
Podejrzenie nowotworu złośliwego powstaje zwykle na podstawie objawów zgłaszanych przez chorego. W zależności od rodzaju i umiejscowienia nowotworu objawy mogą być bardzo różne, np. ślady krwi w stolcu, utrata masy ciała, uporczywy kaszel, powiększenie obwodu brzucha, biegunki, zaparcia, wyczuwalny (albo widoczny) guzek w skórze, pod skórą, w piersi, na szyi itd. Większość tych objawów może występować także w przebiegu chorób nienowotworowych, samo występowanie danego objawu nie może być więc podstawą do rozpoznania nowotworu – konieczne jest przeprowadzenie dalszej diagnostyki.
Jeśli na podstawie zgłaszanych objawów lekarz poweźmie podejrzenie istnienia nowotworu, skieruje chorego na dalsze badania, mające potwierdzić lub wykluczyć wstępne rozpoznanie. Na tym etapie najważniejszym narzędziem są badania obrazowe, takie jak ultrasonografia (USG), prześwietlenie promieniami rentgenowskimi i tomografia komputerowa. W większości przypadków nie ma potrzeby wykonywania najnowocześniejszych badań, takich jak PET czy rezonans magnetyczny (MRI) – ich rola polega raczej na rozstrzyganiu przypadków wątpliwych lub na szczegółowej ocenie choroby w specjalistycznym ośrodku onkologicznym. Trzeba podkreślić, że znaczną większość nowotworów można bardzo dokładnie zobrazować za pomocą klasycznej USG lub tomografii komputerowej, nie ma potrzeby wykonywania drogich i skomplikowanych badań uzupełniających, ponieważ ich wyniki nie wpłyną na plan leczenia.
W jaki sposób potwierdza się wstępne rozpoznanie nowotworu?
Jeżeli na podstawie badań obrazowych stwierdza się nieprawidłowość (guz), to prawdopodobieństwo istnienia nowotworu co prawda się zwiększa, ale nadal nie można z całą pewnością rozpoznać choroby nowotworowej. Istnieje szereg chorób nienowotworowych, które mogą imitować nowotwór złośliwy. Ponieważ w leczeniu chorych na nowotwory złośliwe wykorzystuje się metody, w przypadku których ceną za skuteczność jest występowanie poważnych działań niepożądanych i powikłań, przed podjęciem decyzji o zastosowaniu tych metod trzeba uzyskać pewność, że widoczna nieprawidłowość to nowotwór złośliwy. W tym celu pobiera się fragment guza za pomocą biopsji i przeprowadza się badanie histopatologiczne, czyli ocenę mikroskopową. Tylko w niektórych przypadkach dopuszczalne jest rozpoczęcie leczenia guza bez potwierdzenia, że jest to nowotwór złośliwy (np. operacja z powodu guza trzustki).
Ryc. 1. Obraz przerzutów do obu płuc w RTG klatki piersiowej
Najstarszym, ale skutecznym i nadal najczęściej stosowanym, badaniem obrazowym jest prześwietlenie promieniami rentgenowskimi (zazwyczaj klatki piersiowej). Na podstawie prześwietlenia klatki piersiowej można stwierdzić obecność guzów w płucach i śródpiersiu (np. raka płuca, nowotworów śródpiersia oraz przerzutów w płucach pochodzących z innych – pozapłucnych – nowotworów). Nie można jednak rozpoczynać leczenia wyłącznie na podstawie uwidocznienia guza płuca na prześwietleniu, nie ma bowiem pewności, że jest to nowotwór złośliwy. Należy najpierw uzyskać materiał do oceny mikroskopowej, czyli przeprowadzić badanie plwociny, biopsję przez ścianę klatki piersiowej lub wykonaną podczas wziernikowania dróg oddechowych (bronchoskopii) albo ocenę popłuczyn z oskrzeli. Jeżeli w płucach stwierdza się wiele guzów, to taki obraz może odpowiadać przerzutom pochodzącym z ogniska nowotworu złośliwego znajdującego się poza płucami. Należy wówczas wykonać inne badania obrazowe, pozwalające na zlokalizowanie guza będącego źródłem przerzutów w innych częściach ciała.
Diagnostyka raka szyjki macicy
Przy podejrzeniu raka szyjki macicy wykonuje się w pierwszej kolejności badanie ginekologiczne i dopochwowe USG ginekologiczne, które przeprowadza się w 5–10 dniu cyklu miesiączkowego [1].
Wczesne zmiany nowotworowe i zmiany przedrakowe można wykryć na podstawie badania cytologicznego, które polega na ocenie mikroskopowej komórek pobranych z tarczy i kanału szyjki macicy. Cytologia powinna być wykonana nie wcześniej niż 4 dni po i nie później niż 4 dni przed miesiączką.
Jeśli w badaniu cytologicznym ujawnione zostaną niepokojące zmiany, które nie są widoczne w badaniu ginekologicznym, wykonywana jest koloskopia, która pozwala dokładnie przyjrzeć się ścianom szyjki macicy i pobrać materiał do badania histopatologicznego, czyli wykonać biopsję z części pochwowej szyjki macicy i kanału szyjki macicy.
W niektórych przypadkach, gdy wyniki poprzednich badań są niejednoznaczne, lekarz zaleca dodatkowo rezonans magnetyczny, który pozwala ocenić wielkości i zasięgu guza, wykryć obecności nacieku na parametrium i innych narządach miednicy oraz ocenić stan węzłów chłonnych.
Przy podejrzeniu nacieków z guzów nowotworowych do przedniej lub tylnej ściany pochwy wykonuje się cystoskopię i rektoskopię. Rak szyjki macicy najczęściej jest jednak diagnozowany na podstawie badania cytologicznego i nieprawidłowości w badaniu ginekologicznym.
W tym miejscu należy podkreślić, że poszczególne metody diagnostyczne i ich skuteczność zależą od stopnia zaawansowania raka szyjki macicy. Na przykład wczesne zmiany w stadium IA raka szyjki macicy nie będą wyczuwalne w badaniu ginekologicznym, nie będą też widoczne w badaniu rezonansem magnetycznym.
Diagnostyka raka szyki macicy obejmuje również spektroskopię i pozytonową tomografię emisyjną PET. Badania obrazowe służą jednak głównie do metod pomocniczych, czyli do określania rozległości i stopniowania guza nowotworowego. Zmiany nowotworowe wykrywa z powodzeniem badanie cytologiczne.
Co to jest rezonans magnetyczny?
Ryc. 5. Guz podwzgórza widoczny w badaniu MR (rezonans magnetyczny)
W obrazowaniu tą metodą wykorzystuje się występujące w przyrodzie (również w organizmie człowieka) zjawisko jądrowego rezonansu magnetycznego. W badaniu tym można uzyskać obrazy przekrojów ciała do pewnego stopnia porównywalne z obrazami tomografii komputerowej. Należy podkreślić, że nie zawsze obrazy uzyskane za pomocą rezonansu magnetycznego dostarczają lekarzowi więcej informacji niż klasyczna tomografia komputerowa. Procedura badania jest często długotrwała, a chory musi leżeć nieruchomo wewnątrz rejestratora. Dlatego do badania rezonansem magnetycznym nie kwalifikują się osoby cierpiące na klaustrofobię. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do przeprowadzenia tego badania są również niektóre rodzaje protez wewnętrznych.
