U nas zapłacisz kartą
Maseczki przeciw światu - Czy są skuteczne?2 / 2
Leki z apteki. Maść przeciw odmrożeniom
„Unguentum contra congelationem”. Jak pięknie brzmi apteczna łacina, prawda? A pora na stosowanie owej maści – „maści przeciw odmrożeniom”, jest jak najbardziej odpowiednia. Szkoda tylko, że na ogół w aptece pacjent może usłyszeć: „nie ma takiego zarejestrowanego leku”… Przyjrzyjmy się zatem kolejnemu (po maści siarkowej) „lekowi z apteki”, który można wykonać na recepturze, ekspediować pacjentowi w kategorii leku aptecznego i …. cieszyć się, że nie ma on odpowiednika w postaci leku gotowego!
Źródło: rys. mgr farm. Joanna Bilek
W pierwszym odcinku „Leków z apteki” opisaliśmy zapomnianą i niewykorzystywaną kategorię leków aptecznych, wedle ustawodawstwa farmaceutycznego „produktów leczniczych sporządzonych w aptece zgodnie z recepturą farmakopealną, przeznaczonych do wydania w tej aptece”. Wskazaliśmy przy tym najprostszy możliwy do wykonania przykład: 30% maść siarkową na smalcu. Jak pamiętamy jest ona konkurencyjna wobec obecnych na rynku leków „gotowych” pod względem składu, mechanizmu działania i ceny.
Ale w zbiorze monografii narodowych „Farmakopei Polskiej” jest jeszcze wiele innych przepisów, które owe kryteria spełniają. Kolejnym znakomitym przykładem może być „maść przeciw odmrożeniom”, znana równie jako „maść ichtamolowo-kamforowa”, „półstały preparat zawierający kamforę i ichtamol w podłożu bezwodnym, emulgującym wodę (absorpcyjnym)”.
To bardzo ciekawe połączenie dwóch substancji czynnych: kamfory i ichtamolu, na podłożu lanoliny oraz wazeliny żółtej. Oto przepis farmakopealny (FP XII):
Camphora 5,0 cz.
Ichtammolum 15,0 cz.
Adeps lanae 40 cz.
Vaselinum flavum 40 cz.
Wykonanie nie nastręcza żadnych trudności: „wazelinę żółtą i lanolinę stopić, zmieszać i w mieszaninie o temperaturze ok. 40ºC rozpuścić kamforę, dodać ichtamol i dokładnie zmieszać”.
Konkurencyjna składem i działaniem, atrakcyjna ceną
A jak jest obecnie? Czy mamy rejestracje leków OTC ze wskazaniem „przeciw odmrożeniom”? Owszem, ale ani kamfory, ani ichtamolu w nich nie znajdziemy. Zróbmy zatem przegląd dostępnych produktów leczniczych.
Co ciekawe, w temacie „odmrożenia” na polskim rynku produktów leczniczych jest… bardzo skromnie! W celu leczenia odmrożeń można zastosować maść tranową, opartą w swym składzie również na monografii narodowej „Farmakopei Polskiej XII” oraz maści z witaminą A.
Treści ulotek nie precyzują jednak, którego stopnia odmrożenia można nimi leczyć. Domyślać można się jedynie, że chodzi tutaj o odmrożenia pierwszego stopnia. Te z kolei, bezpośrednio z nazwy, wymienia ulotka homeopatycznej maści nagietkowej oraz jednej z zarejestrowanych maści tranowych.
Jak zatem rozpoznać odmrożenia I stopnia? Zasadniczo polegają one na zaburzeniach krążenia krwi, z tak charakterystycznymi i powszechnie znanymi objawami jak mocne zaczerwienienie lub silna bladość skóry, którym towarzyszyć mogą swędzenie, pieczenie, ból. I to właśnie z takimi wskazaniami można polecić i wykonać „Maść przeciw odmrożeniom”. Natomiast objawami w kolejnych stopniach odmrożeń (II-IV), są – przykładowo – charakterystyczne pęcherze i martwica skóry, kwalifikujące się do interwencji lekarskiej!
Zwróćmy przy tym uwagę, że działanie maści tranowej producenci definiują jako „ułatwiające gojenie”, zaś maści z witaminą A jako „zmniejszenie zmian chorobowych”. Jasno to pokazuje, że nasza „Maść przeciw odmrożeniom” jest wobec nich konkurencyjna nie tylko bogatszym składem, ale i znacznie szerszym mechanizmem działania, przypomnijmy w ślad za FP XII: „rozgrzewającym, słabo przeciwświądowym, wywołującym miejscowe przekrwienie” (kamfora) oraz „słabo odkażającym” (ichtamol).
Kolejne leki, które w treści ulotki zawierają słowo „odmrożenia”, to maści z antybiotykami np. z neomycyną i/lub bacytracyną, przy czym zalecane są one w „zakażonych niewielkich odmrożeniach”. I znowu – o ile po wystąpieniu odmrożenia zastosujemy „Maść przeciw odmrożeniom” nie powinna się pojawić konieczność leczenia ewentualnych zakażeń, wszak zarówno ichtamol, jak i kamfora mają działanie przeciwdrobnoustrojowe.
Table Of contents
- Masc na odciski Aflofarm
- Uses
- Dosage
- Side Effect
- Precautions
- Interactions
- Uses during Pregnancy
- Uses during Breastfeeding
- Accute Overdose
- Food Interaction
- Half Life
- Volume of Distribution
- Clearance
- Interaction With other Medicine
- Contradiction
- Storage
| Trade Name | Masc na odciski Aflofarm |
| Generic | Lactic Acid + Sodium Salicylate |
| Type | |
| Therapeutic Class | |
| Manufacturer | |
| Available Country | Poland |
| Last Updated: | September 19, 2023 at 7:00 am |
Możliwości leczenia odmrożeń za pomocą leków OTC
Jeden z powodów, dla którego w ramach cyklu „Leki z apteki” podjęliśmy temat „Maści przeciw odmrożeniom”, wyjawiliśmy już na samym początku: brak takiego leku gotowego. To pierwszy warunek dla celowości sporządzenia leku aptecznego. Ale nie jedyny. Lek apteczny musi być bowiem konkurencyjny także działaniem oraz ceną względem leków gotowych. 30% maść siarkowa w zastosowaniu na zmiany trądzikowe spełniała wszystkie te warunki. A jak jest z „Maścią przeciw odmrożeniom”?
Najpierw zapytajmy, czy farmaceuta może w ogóle polecić pacjentowi „coś przeciw odmrożeniom”? W drugiej połowie lat 90. XX w. „Maść przeciw odmrożeniom” była jeszcze dostępna jako lek gotowy. Produkowało ją aż pięć firm: Laboratorium Galenowe Cefarm Wrocław, Laboratorium Galenowe Cefarm Poznań, Farmina, Laboratorium Galenowe Cefarm Bydgoszcz oraz Farmaceutyczno-Chemiczna Spółdzielnia Pracy Labor Wrocław.
Co ciekawe, pod tą samą nazwą część producentów miała dopuszczony lek według przepisu farmakopealnego (wg FP V), a część z cytowanym powyżej składem z tranem i na bazie lanoliny ze smalcem. Wszystkie one posiadały adnotacje: „lek dostępny bez recepty lekarskiej”, bądź też: „lek bez przepisu lekarza”.
Historia, czyli te same odmrożenia, a różny skład „Maści przeciw odmrożeniom”
„Maść przeciw odmrożeniom” w obecnym brzmieniu to stosunkowo nowa receptura. Oczywiście dawna farmacja oferowała pacjentom preparaty o takim kierunku działania, miały one jednak odmienny skład. Przykładowo „Komentarz do ósmego wydania Farmakopei Austriackiej” (1907) przekazywał przepis na „Maść na odmroziny”, Unguentum ad perniones:
„60 cz. tłuszczu z wełny
10 cz. oliwy kamforowej
15 cz. balsamu peruwiańskiego
5 cz. nalewki makowcowej szafranowej
5 cz rozczynu octanu ołowiowego zasadowego
5 cz. nafty
miesza się”.
Jak widzimy, już od bardzo dawna leczenie odmrożeń łączono z kamforą, a ulubioną dla niej podstawą była lanolina! Nazwa „Maść przeciw odmrożeniom” (Unguentum contra congelationem) pojawia się w roku 1932, na stronicach słynnego „Polskiego Manuału Farmaceutycznego”. Receptura ta jest już bardziej zbliżona do znanej z obowiązującej „Farmakopei Polskiej XII”. Zawiera bowiem w składzie nie tylko kamforę, ale także – ichtiol:
Unguenti camphorati 200
Unguenti Plumbi acetici 200
Ichtyoli 80
Balsami peruviani 40
Lanolini 100
Vaselini 100
Ćwierć wieku później, „Informator do Urzędowego Spisu Leków” (1959) podawał skład „Maści przeciw odmrożeniom” o zawartości substancji czynnych analogicznej z przepisem współczesnym, inne było jednak podłoże:
Camphorae 5 cz.
Ammonii sulfobituminici 15 cz.
Vaselini flavi 80 cz.
Lek o takim właśnie składzie produkowany był przez „Laboratoria Galenowe Zarządów Aptek”. W latach późniejszych spotykamy jeszcze inny skład maści przeciw odmrożeniom, podany m.in. w „Leksykonie leków” (1991 i 1992), „Poradniku Terapeutycznym” (m.in. 1967 i 1969) i „Chorobach skóry” (m.in. 1967, 1992, 1994, 1997).
Rp.
Camphorae
Ichthammoli aa 5,0
Ol. Jecoris Aselli 10,0
Lanolini 20,0
Adeps suillus ad 100,0