U nas zapłacisz kartą
Maseczki przeciw światu - Czy są skuteczne?2 / 2
Maść świerkowa – gdzie kupić?
Maść świerkową można zakupić w aptece, sklepach zielarskich, a czasem nawet w niektórych drogeriach. W jej składzie, oprócz olejku i żywicy świerkowej, często znajdują się inne zioła wzmacniające jej działanie, jak arnika, alantoina czy pantenol.
Maść świerkową można wykonać w domu z pozostałości świątecznych dekoracji – choinki lub gałązek po stroikach. O dowolnej porze roku można też po prostu nazbierać igieł w lesie. Szklankę drobno posiekanych lub przepuszczonych przez maszynkę do mięsa igieł należy skropić alkoholem i odstawić. Po paru godzinach surowiec zalewa się wybranym olejem i podgrzewa w kąpieli wodnej, a następnie odstawia na 4 tygodnie. Po tym czasie uzyskany olej sosnowy należy odcedzić i ponownie podgrzać z dodatkiem żywicy i wosku pszczelego. Gdy całość się rozpuści i nabierze jednolitej konsystencji, można przelać ją do słoików. Tak przygotowana maść ma długi okres trwałości, jeżeli będzie trzymana w chłodnym pomieszczeniu.
Osoby, które mają mniej cierpliwości, mogą skropione igliwie podgrzewać w kąpieli wodnej z żywicą i masłem kokosowym, a następnie odcedzić. Tak przygotowana maść choinkowa będzie miała jednak słabsze działanie.
Oryginalną fińską maść świerkową przygotowuje się z kolei na domowym, niesolonym maśle, w którym zagotowuje się żywicę i igły, a następnie odcedza. Tak przygotowany lek należy jednak trzymać w lodówce.
Zobacz film: Czy można przedawkować naturalne preparaty? Źródło: Wiem, co kupuję
Bibliografia:
Sipponen A., Peltola R., Jokinen J., Laitinen K. i in., Effects of Norway spruce (Picea abies) resin on cell wall and cell membrane of Staphylococcus aureus, „Ultrastructural Pathology”, 33 (3), 2009, s. 128–135.
Rautio, M., Sipponen, A., Peltola, R., Lohi, J., i in., Antibacterial effects of home-made resin salve from Norway spruce (Picea abies), „Acta pathologica, microbiologica, et immunologica Scandinavica”, 115(4), 2011, s. 335–340.
Historia, czyli te same odmrożenia, a różny skład „Maści przeciw odmrożeniom”
„Maść przeciw odmrożeniom” w obecnym brzmieniu to stosunkowo nowa receptura. Oczywiście dawna farmacja oferowała pacjentom preparaty o takim kierunku działania, miały one jednak odmienny skład. Przykładowo „Komentarz do ósmego wydania Farmakopei Austriackiej” (1907) przekazywał przepis na „Maść na odmroziny”, Unguentum ad perniones:
„60 cz. tłuszczu z wełny
10 cz. oliwy kamforowej
15 cz. balsamu peruwiańskiego
5 cz. nalewki makowcowej szafranowej
5 cz rozczynu octanu ołowiowego zasadowego
5 cz. nafty
miesza się”.
Jak widzimy, już od bardzo dawna leczenie odmrożeń łączono z kamforą, a ulubioną dla niej podstawą była lanolina! Nazwa „Maść przeciw odmrożeniom” (Unguentum contra congelationem) pojawia się w roku 1932, na stronicach słynnego „Polskiego Manuału Farmaceutycznego”. Receptura ta jest już bardziej zbliżona do znanej z obowiązującej „Farmakopei Polskiej XII”. Zawiera bowiem w składzie nie tylko kamforę, ale także – ichtiol:
Unguenti camphorati 200
Unguenti Plumbi acetici 200
Ichtyoli 80
Balsami peruviani 40
Lanolini 100
Vaselini 100
Ćwierć wieku później, „Informator do Urzędowego Spisu Leków” (1959) podawał skład „Maści przeciw odmrożeniom” o zawartości substancji czynnych analogicznej z przepisem współczesnym, inne było jednak podłoże:
Camphorae 5 cz.
Ammonii sulfobituminici 15 cz.
Vaselini flavi 80 cz.
Lek o takim właśnie składzie produkowany był przez „Laboratoria Galenowe Zarządów Aptek”. W latach późniejszych spotykamy jeszcze inny skład maści przeciw odmrożeniom, podany m.in. w „Leksykonie leków” (1991 i 1992), „Poradniku Terapeutycznym” (m.in. 1967 i 1969) i „Chorobach skóry” (m.in. 1967, 1992, 1994, 1997).
Rp.
Camphorae
Ichthammoli aa 5,0
Ol. Jecoris Aselli 10,0
Lanolini 20,0
Adeps suillus ad 100,0
Konkurencyjna składem i działaniem, atrakcyjna ceną
A jak jest obecnie? Czy mamy rejestracje leków OTC ze wskazaniem „przeciw odmrożeniom”? Owszem, ale ani kamfory, ani ichtamolu w nich nie znajdziemy. Zróbmy zatem przegląd dostępnych produktów leczniczych.
Co ciekawe, w temacie „odmrożenia” na polskim rynku produktów leczniczych jest… bardzo skromnie! W celu leczenia odmrożeń można zastosować maść tranową, opartą w swym składzie również na monografii narodowej „Farmakopei Polskiej XII” oraz maści z witaminą A.
Treści ulotek nie precyzują jednak, którego stopnia odmrożenia można nimi leczyć. Domyślać można się jedynie, że chodzi tutaj o odmrożenia pierwszego stopnia. Te z kolei, bezpośrednio z nazwy, wymienia ulotka homeopatycznej maści nagietkowej oraz jednej z zarejestrowanych maści tranowych.
Jak zatem rozpoznać odmrożenia I stopnia? Zasadniczo polegają one na zaburzeniach krążenia krwi, z tak charakterystycznymi i powszechnie znanymi objawami jak mocne zaczerwienienie lub silna bladość skóry, którym towarzyszyć mogą swędzenie, pieczenie, ból. I to właśnie z takimi wskazaniami można polecić i wykonać „Maść przeciw odmrożeniom”. Natomiast objawami w kolejnych stopniach odmrożeń (II-IV), są – przykładowo – charakterystyczne pęcherze i martwica skóry, kwalifikujące się do interwencji lekarskiej!
Zwróćmy przy tym uwagę, że działanie maści tranowej producenci definiują jako „ułatwiające gojenie”, zaś maści z witaminą A jako „zmniejszenie zmian chorobowych”. Jasno to pokazuje, że nasza „Maść przeciw odmrożeniom” jest wobec nich konkurencyjna nie tylko bogatszym składem, ale i znacznie szerszym mechanizmem działania, przypomnijmy w ślad za FP XII: „rozgrzewającym, słabo przeciwświądowym, wywołującym miejscowe przekrwienie” (kamfora) oraz „słabo odkażającym” (ichtamol).
Kolejne leki, które w treści ulotki zawierają słowo „odmrożenia”, to maści z antybiotykami np. z neomycyną i/lub bacytracyną, przy czym zalecane są one w „zakażonych niewielkich odmrożeniach”. I znowu – o ile po wystąpieniu odmrożenia zastosujemy „Maść przeciw odmrożeniom” nie powinna się pojawić konieczność leczenia ewentualnych zakażeń, wszak zarówno ichtamol, jak i kamfora mają działanie przeciwdrobnoustrojowe.
Leki z apteki. Maść przeciw odmrożeniom
„Unguentum contra congelationem”. Jak pięknie brzmi apteczna łacina, prawda? A pora na stosowanie owej maści – „maści przeciw odmrożeniom”, jest jak najbardziej odpowiednia. Szkoda tylko, że na ogół w aptece pacjent może usłyszeć: „nie ma takiego zarejestrowanego leku”… Przyjrzyjmy się zatem kolejnemu (po maści siarkowej) „lekowi z apteki”, który można wykonać na recepturze, ekspediować pacjentowi w kategorii leku aptecznego i …. cieszyć się, że nie ma on odpowiednika w postaci leku gotowego!
Źródło: rys. mgr farm. Joanna Bilek
W pierwszym odcinku „Leków z apteki” opisaliśmy zapomnianą i niewykorzystywaną kategorię leków aptecznych, wedle ustawodawstwa farmaceutycznego „produktów leczniczych sporządzonych w aptece zgodnie z recepturą farmakopealną, przeznaczonych do wydania w tej aptece”. Wskazaliśmy przy tym najprostszy możliwy do wykonania przykład: 30% maść siarkową na smalcu. Jak pamiętamy jest ona konkurencyjna wobec obecnych na rynku leków „gotowych” pod względem składu, mechanizmu działania i ceny.
Ale w zbiorze monografii narodowych „Farmakopei Polskiej” jest jeszcze wiele innych przepisów, które owe kryteria spełniają. Kolejnym znakomitym przykładem może być „maść przeciw odmrożeniom”, znana równie jako „maść ichtamolowo-kamforowa”, „półstały preparat zawierający kamforę i ichtamol w podłożu bezwodnym, emulgującym wodę (absorpcyjnym)”.
To bardzo ciekawe połączenie dwóch substancji czynnych: kamfory i ichtamolu, na podłożu lanoliny oraz wazeliny żółtej. Oto przepis farmakopealny (FP XII):
Camphora 5,0 cz.
Ichtammolum 15,0 cz.
Adeps lanae 40 cz.
Vaselinum flavum 40 cz.
Wykonanie nie nastręcza żadnych trudności: „wazelinę żółtą i lanolinę stopić, zmieszać i w mieszaninie o temperaturze ok. 40ºC rozpuścić kamforę, dodać ichtamol i dokładnie zmieszać”.
Możliwości leczenia odmrożeń za pomocą leków OTC
Jeden z powodów, dla którego w ramach cyklu „Leki z apteki” podjęliśmy temat „Maści przeciw odmrożeniom”, wyjawiliśmy już na samym początku: brak takiego leku gotowego. To pierwszy warunek dla celowości sporządzenia leku aptecznego. Ale nie jedyny. Lek apteczny musi być bowiem konkurencyjny także działaniem oraz ceną względem leków gotowych. 30% maść siarkowa w zastosowaniu na zmiany trądzikowe spełniała wszystkie te warunki. A jak jest z „Maścią przeciw odmrożeniom”?
Najpierw zapytajmy, czy farmaceuta może w ogóle polecić pacjentowi „coś przeciw odmrożeniom”? W drugiej połowie lat 90. XX w. „Maść przeciw odmrożeniom” była jeszcze dostępna jako lek gotowy. Produkowało ją aż pięć firm: Laboratorium Galenowe Cefarm Wrocław, Laboratorium Galenowe Cefarm Poznań, Farmina, Laboratorium Galenowe Cefarm Bydgoszcz oraz Farmaceutyczno-Chemiczna Spółdzielnia Pracy Labor Wrocław.
Co ciekawe, pod tą samą nazwą część producentów miała dopuszczony lek według przepisu farmakopealnego (wg FP V), a część z cytowanym powyżej składem z tranem i na bazie lanoliny ze smalcem. Wszystkie one posiadały adnotacje: „lek dostępny bez recepty lekarskiej”, bądź też: „lek bez przepisu lekarza”.