U nas zapłacisz kartą
Przyczyny i mechanizmy powstawania trądziku krzyżówka - Wszystko, co musisz wiedzieć
Preparaty na trądzik
Obecnie na rynku istnieje wiele preparatów stosowanych w celu leczenia trądziku, różniących się mechanizmem działania:
- nadtlenek benzoilu – miejscowo działający preparat przeciwbakteryjny i keratolityczny (zmiękcza warstwę rogową naskórka zapobiegając blokowaniu się ujścia gruczołów łojowych),
- miejscowo działające antybiotyki – np. erytromycyna, chloramfenikol, klindamycyna – hamują namnażanie się bakterii przyczyniających się do powstania procesu zapalnego,
- antybiotyki doustne – tetracykliny,
- leki hormonalne – np. niektóre pigułki antykoncepcyjne zawierające progestageny o działaniu antyandrogennym, czyli blokującym wpływ androgenów na powstawanie zmian trądzikowych, innym przykładem może być spironolakton,
- retinoidy podawane doustnie – izotretynoina, lek normalizujący proces tzw. keratynizacji naskórka, czyli odkładania zewnętrznej warstwy rogowej na jego powierzchnię. Dzięki temu nie powstaje nadmiar martwych komórek naskórka, które blokowałyby ujścia gruczołów łojowych,
- retinoidy stosowane miejscowo – retinol, tretynoina, izotretynoina, adapalen,
- preparaty złuszczające naskórek stosowane miejscowo – np. kwas salicylowy, kwas migdałowy oraz kwasy AHA, stosowane w postaci kremów lub maści, pomocniczo w leczeniu zmian trądzikowych.
Przyczyny trądziku
Najważniejszą przyczyną trądziku jest okres dojrzewania. Podczas tego procesu wzrost poziomu androgenów – męskich hormonów płciowych, stymuluje produkcję sebum i namnażanie się nowych komórek naskórka. Sebum, inaczej zwany łojem skórnym, to substancja tłuszczowa produkowana przez gruczoły łojowe w celu nawilżenia i ochrony naskórka przed czynnikami zewnętrznymi. W normalnych warunkach sebum tworzy na powierzchni skóry ochronną warstwę i nadaje jej miękkość. Co więcej, jego kwaśne pH zapobiega namnażaniu się patogennych bakterii i grzybów.
Zapamiętaj: Niektóre leki mogą powodować trądzik.
Natomiast gdy produkcja łoju zwiększa się ponad normalny poziom, ujścia gruczołów łojowych zostają zablokowane przez jego nadmiar i rozpoczyna się proces zapalny. Zjawisku temu sprzyja również nadmierna produkcja nowych komórek naskórka. Nagromadzenie martwych komórek rogowych naskórka przyczynia się do blokowania ujścia gruczołów łojowych. W konsekwencji, stan taki sprzyja namnażaniu się bakterii i powstawaniu typowych dla trądziku zmian skórnych. W mieszkach włosowych, do których uchodzą gruczoły łojowe, dochodzi do nagromadzenia nadmiaru łoju, martwych komórek naskórka, oraz normalnie występujących na skórze człowieka bakterii beztlenowych Propionibacterium acnes. Wszystkie te czynniki prowadzą do powstania stanu zapalnego.
Innymi przyczynami trądziku są:
- zmiany hormonalne występujące podczas ciąży i cyklu menstruacyjnego,
- nieodpowiednio dobrane kosmetyki blokujące pory (ujścia gruczołów łojowych), niektóre detergenty, balsamy i odzież,
- wysoka wilgotność powietrza i nadmierne pocenie się.
Nie wykazano, by dieta, niedostateczna higiena twarzy czy stosunki płciowe miały powiązanie z pogorszeniem się objawów trądziku. Niektóre badania stawiają hipotezę wpływu produktów mlecznych i żywności o wysokim indeksie glikemicznym na trądzik. Objawy trądziku są zazwyczaj mniej intensywne podczas miesięcy letnich. Zjawisko to przypisuje się przeciwzapalnym właściwościom światła słonecznego. Niektóre leki, np. sterydy, lit, fenytoina oraz izoniazyd, pogarszają objawy trądziku bądź też mogą powodować jego pojawienie się u osoby poprzednio zdrowej.
Rodzaje trądziku
Istnieje wiele rodzajów trądziku, ale możemy mówić o dwóch głównych – pospolitym i różowaty. Każdy z nich charakteryzuje się swoistymi objawami i wymaga odpowiedniego podejścia w leczeniu i pielęgnacji skóry.
Trądzik pospolity
Inaczej także trądzik młodzieńczy, trądzik hormonalny – jest najbardziej rozpowszechnionym typem tego schorzenia. Charakteryzuje się pojawieniem się zaskórników, grudek, krost i cyst. Najczęściej dotyka twarzy, pleców i klatki piersiowej. Trądzik pospolity jest często związany z okresem dojrzewania, ale może utrzymywać się lub pojawiać również w dorosłym życiu, wówczas potocznie mówimy o „trądziku dorosłym”.
Warto dodać, że istnieją różne klasyfikacje trądziku pospolitego, w zależności od tego, co poddajemy obserwacji [i] . Patrząc na przebieg choroby wyróżniamy:
- trądzik łagodny – na skórze pojawiają się widoczne zaskórniki oraz grudki i krosty,
- trądzik umiarkowany – na tym etapie pojawiają się guzki i ostrzejsze zmiany grudkowo-krostkowe,
- trądzik ciężki to trądzik guzkowy, ropowiczy, skupiony, bliznowcowy, piorunujący, odwrócony (patrz niżej),
- tzw. trądzik wywołany, który może pojawić się w wyniku chorób zawodowych, po użyciu niektórych kosmetyków czy leków,
- trądzik samouszkadzający – inaczej neuropatyczny, który ma podłoże psychologiczne (mówimy o nim w sytuacji, gdy osoba dotknięta chorobą, kompulsywnie wyciska powstałe zmiany, powodując ich zaostrzanie i rozsiewanie).
Z kolei obserwując morfologię zmian skórnych wyróżniamy (w kolejności alfabetycznej) trądzik pospolity:
- bliznowcowy,
- guzkowo-torbielowaty,
- młodzieńczy,
- odwrócony,
- piorunujący,
- ropowiczy,
- skupiony.
Trądzik różowaty
Podsumowanie
Osoby zmagające się z trądzikiem częściej chorują na depresję i mają większą skłonność do problemów emocjonalnych, psychologicznych i stanów lękowych. W drugą stronę, silny stres może przyczyniać się do zwiększenia zmian trądzikowych. Potrzeba dobrej współpracy zespołu terapeutycznego, aby w porę zauważyć rozwijający się problem psychologiczny i pomóc pacjentowi.
Autorka tekstu: Olga Bałachwiej
– dyplomowana dietetyczka, ukończyła studia z dietetyki klinicznej na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Autorka artykułu pt. “Dieta jako wsparcie farmakoterapii w chorobie Hashimoto” opublikowanego w Forum Zaburzeń Metabolicznych. Drugim obszarem jej zainteresowań jest psychodietetyka, szczególnie tematyka zaburzeń odżywiania.
