U nas zapłacisz kartą
Odczyn alergiczny na skórze - Objawy, Przyczyny i Sposoby Leczenia
Alergia skórna u dzieci. Jak ją rozpoznać?
Alergia skórna u dzieci może być powodowana różnymi czynnikami, w tym także kontaktowymi.
Najczęściej jednak w tym kontekście wspomina się o atopowym zapaleniu skóry. AZS jest schorzeniem, które towarzyszy człowiekowi przez całe życie, ale występuje w trzech dających się wyodrębnić fazach: niemowlęcej, dziecięcej i dorosłej.
Często jego objawy są obserwowane już około 3-4 miesiąca życia.
Co niezwykle ważne, główną przyczyną występowania objawów AZS u najmłodszych są pojawiające się wtedy pierwsze alergie pokarmowe, w tym w szczególności na alergia na białka mleka krowiego, ale też na inne produkty, które są stopniowo wprowadzane do diety po szóstym miesiącu życia. Dlatego też zagadnienia te często rozpatruje się łącznie.
Oprócz tego należy pamiętać, że problemy dermatologiczne związane z niewłaściwą odpowiedzią na składniki pożywienia mogą się objawiać w inny sposób, bez związku z AZS.
Jak rozpoznać tego typu alergię skórną u dziecka? Na co należy zwrócić uwagę?
Objawy alergii skórnej u dzieci
Związana z AZS alergia skórna u niemowlaka daje bardzo charakterystyczne objawy. Typowy dla pierwszej fazy choroby jest ostry stan zapalny skóry ze zmianami grudkowo-pęcherzykowymi na podłożu rumieniowym, z których następnie powstają nadżerki i strupy.
W klasycznych przypadkach wykwity najczęściej lokalizują się na policzkach i owłosionej skórze głowy, ale w cięższych przypadkach mogą obejmować całą twarz, tułów, pośladki oraz kończyny. Towarzyszą temu uczucie niepokoju, rozdrażnienie oraz bezsenność.
Faza druga, czyli dziecięca, stanowi kontynuację niemowlęcej, bądź też choroba objawia się wówczas po raz pierwszy. Typowe na tym etapie są ogniska rumieniowe z niewielkimi grudkami, nadżerkami i przeczosami.
Są one umiejscowione przede wszystkim na zgięciach łokci i kolan, a także na nadgarstkach, dłoniach, stopach oraz karku. Tego typu alergia skórna u dziecka powoduje też bardzo silny świąd, który u maluchów po ukończeniu pierwszego roku życia powoduje rozdrapywanie skóry.
Reakcja alergiczna – objawy
Istotą reakcji alergicznej jest stan zapalny, powstający w wyniku pobudzenia układu immunologicznego. Objawy reakcji alergicznej miewają różny zasięg. W wielu przypadkach reakcja alergiczna rozwija się w narządzie, który ma bezpośredni kontakt z alergenem. Mówimy wówczas o reakcji alergicznej narządowo swoistej.
W przypadku alergenów wziewnych (np. pyłki traw), objawy dotyczą głównie spojówek, błony śluzowej nosa oraz dróg oddechowych. Z kolei alergeny pokarmowe mogą wywoływać objawy pochodzące z przewodu pokarmowego (wzdęcia, biegunki).
Musimy jednak pamiętać, że układ immunologiczny człowieka stanowi integralną całość. Pobudzenie określonej grupy komórek odpornościowych przez alergen może wywołać reakcję alergiczną, której skutki będą widoczne w pozornie odległym narządzie (przykładowo – wyprysk na skórze po zjedzeniu uczulającego pokarmu).
Przykładem najcięższej, uogólnionej reakcji alergicznej, jest anafilaksja. W przebiegu anafilaksji, objawy alergii rozwijają się bardzo gwałtownie i dotyczą jednocześnie wielu narządów. Najpoważniejszą formą anafilaksji jest wstrząs anafilaktyczny, w którym dochodzi do nagłego spadku ciśnienia tętniczego krwi.
Najskuteczniejszym sposobem leczenia wstrząsu anafilaktycznego jest natychmiastowe podanie domięśniowe adrenaliny. Osoby z tendencją do ciężkich reakcji alergicznych zwykle posiadają przy sobie dawkę tego leku. Częstość występowania schorzeń związanych z reakcjami alergicznymi systematycznie wzrasta.
Objawy alergii najczęściej dotyczą trzech układów
Objawy reakcji alergicznych w większości przypadków dotyczą trzech narządów (układów) w organizmie człowieka:
- dróg oddechowych,
- przewodu pokarmowego
- oraz skóry.
Uczulenie na alergeny obecne w powietrzu najczęściej wywołuje alergiczny nieżyt nosa, alergiczne zapalenie spojówek lub astmę oskrzelową.
Alergiczny nieżyt nosa objawia się:
Rumień alergiczny – nadwrażliwość skóry na kontakt z alergenem
Zaczerwienienie skóry o podłożu alergicznym, potocznie nazywane rumieniem alergicznym, stanowi odpowiedź systemu immunologicznego na obecność alergenu.
Mechanizm powstawania alergicznego zaczerwienienia skóry, będącego częstym zjawiskiem, wiąże się z rozszerzeniem naczyń krwionośnych w odpowiedzi na działanie histaminy, naturalnie występującego w organizmie hormonu.
Gdy ciało – niesłusznie – uzna alergen za zagrożenie, dochodzi do nieproporcjonalnej reakcji obronnej. Zwiększona przepuszczalność ścian naczyń może skutkować niekontrolowanym kichaniem, łzawieniem oczu oraz pojawieniem się zaczerwienienia skóry (rumieniem alergicznym).
Rumień alergiczny może pojawić się u osób w każdym wieku – występuje zarówno rumień alergiczny u dorosłych, jak i u dziecka.
U osób z predyspozycją genetyczną do alergii reakcja skórna (rumień alergiczny) jest bardziej prawdopodobna. Występowanie rumienia może być częstsze również u osób z atopowym zapaleniem skóry lub innymi chorobami alergicznymi.
W większości przypadków rumień wywołany reakcją alergiczną ustępuje w ciągu kilku dni po eliminacji alergenu i zastosowaniu odpowiedniego leczenia. Rumień alergiczny, nie będąc chorobą zakaźną, nie może być przenoszony poprzez kontakt z innymi osobami.
Zaczerwienienie, pieczenie i napięcie skóry. Jak wygląda rumień alergiczny?
Rumień alergiczny objawia się w dość specyficzny sposob. Na skórze, na skutek kontaktu z alergenem, pojawia się rumieniowa wysypka, której towarzyszy swędzenie, pieczenie oraz czasem obrzęk. Typowe jest też uczucie napięcia skóry przy rumieniu. W przypadku rumienia zaczerwieniona skóra może być cieplejsza od reszty ciała.
W zależności od stopnia reakcji alergicznej, zmiany skórne mogą być bardziej rozległe lub ograniczone wyłącznie do małych obszarów.
Reakcja w postaci rumienia alergicznego może być natychmiastowa po kontakcie z alergenem lub opóźniona, pojawiając się od kilku do kilkudziesięciu godzin po ekspozycji.
Warto zaznaczyć, że te same czynniki drażniące mogą wywoływać atopowe zapalenie skóry, które oprócz zaczerwienienia może objawiać się świądem i suchością skóry.
Co na uczulenie skórne? Leczenie alergii skórnej
Leczenie alergii skórnej przeprowadzane jest przez dermatologa i opiera się przede wszystkim na skutecznym rozpoznaniu przyczyn dolegliwości. W procesie diagnozowania alergii skórnej wykorzystuje się różnorodne metody, w tym testy skórne punktowe, testy płatkowe oraz ocenę poziomu immunoglobulin E (IgE). Testy płatkowe są niezwykle pomocne, szczególnie w rozpoznawaniu kontaktowego zapalenia skóry.
W terapii alergii stosuje się leki przeciwhistaminowe, które dzielą się na dwie główne kategorie: leki przeciwhistaminowe I i II generacji. Leki pierwszej generacji, takie jak klemastyna czy hydroksyzyna, choć skuteczne w blokowaniu receptorów H1 histaminy, wykazują działanie nieselektywne, oddziałując również na inne receptory. Może to prowadzić do niepożądanych efektów ubocznych, w tym senności czy suchości w ustach. Z tego powodu, zaleca się obecnie stosowanie nowszych preparatów jak leki przeciwhistaminowe II generacji, które koncentrują się na blokowaniu receptorów H1, minimalizując przy tym ryzyko działań niepożądanych. Do tej grupy należą między innymi cetyryzyna, loratydyna czy feksofenadyna. Wybierając lek antyhistaminowy, należy uwzględnić indywidualne cechy pacjenta oraz potencjalne różnice w przenikaniu substancji czynnych do ośrodkowego układu nerwowego.
W objawowym leczeniu alergii skórnej często stosuje się preparaty miejscowe w formie maści lub żeli, które mogą zawierać składniki łagodzące świąd. W sytuacjach, gdy leczenie objawowe nie przynosi ulgi, dermatolog może zalecić krótkotrwałe stosowanie maści z glikokortykosteroidami. Nowoczesną alternatywą dla miejscowych glikokortykosteroidów są inhibitory kalcyneuryny, takie jak pimekrolimus czy takrolimus, które nie uszkadzają bariery naskórkowej i mogą być stosowane na delikatne partie skóry, na przykład na twarz czy dłonie. Są one obecnie często wybierane w leczeniu atopowego zapalenia skóry.
