U nas zapłacisz kartą
Pryszcz na linii wodnej oka - Przyczyny, Leczenie i Porady
Gradówka a prosaki
Gradówka na oku bywa mylona z prosakami – są to małe zmiany znajdujące się pod skórą, wyglądem przypominające ziarna prosa. Mają biały lub żółty kolor i znajdują się pod skórą. Są zazwyczaj niebolesne i często występują w grupach. Prosaki tworzą się na skutek zamknięcia gruczołów łojowych. Pojawienie się prosaków nie powoduje zaczerwienienia oczu ani uczucia ich suchości, co odróżnia je od gradówki.
Nieleczona gradówka jest niebezpieczna dla zdrowia i może prowadzić do astygmatyzmu lub trwałych zaburzeń widzenia. Jeśli lekarz zaobserwuje tendencję do częstych nawrotów gradówek, konieczna może być szersza diagnostyka, by wykluczyć inne, poważniejsze choroby. Aby skrócić czas leczenia gradówki, zaleca się rezygnację z noszenia soczewek kontaktowych i makijażu oczu.
Fot. Adobe Stock
Autor: Jacek Krajl
Gradówka powstaje w wyniku przenikania do tarczki nadmiaru wydzieliny łojowej. W ten sposób powstaje niewielka krostka na oku. Przyczyną nagromadzenia wydzieliny jest zaczopowanie ujść gruczołów łojowych, a skutkiem tego stanu jest duże ryzyko rozwoju stanu zapalnego w miejscu zablokowania ujść gruczołów łojowych.
Fot. Adobe Stock
Jak często występuje?
Łagodne guzy spojówki to częsty problem kliniczny. Rocznie 1 osoba na 2500 poszukuje pomocy okulistycznej z powodu guzów powierzchni oka lub powiek. Szczęśliwie okazuje się, że w tej grupie guzy łagodne występują trzy razy częściej niż nowotwory złośliwe. Nie ma jednak dokładnych danych statystycznych dotyczących występowania poszczególnych guzów.
Torbiele są jasne i wypełnione przezroczystym płynem. Pokrywający je nabłonek spojówki nie jest zmieniony chorobowo. Pierwotne torbiele (cysty) spojówki (inaczej nabłonkowe torbiele wtrętowe) to niezwykle często występujące zmiany. Spotyka się je zarówno w spojówce gałkowej, jak i w spojówce załamków (zob. Budowa narządu wzroku).
Uszypułowane brodawczaki spotyka się zwykle u dzieci i młodzieży. Często występują w załamku dolnym worka spojówkowego, ale mogą pojawić się także w spojówce powiekowej, fałdzie półksiężycowatym czy w mięsku łzowym (zob. Budowa narządu wzroku). Brodawczaki spojówki mają „palczaste” wyniosłości i budowę zrazikową. Ponadto widoczny jest włóknisty, unaczyniony rdzeń zbudowany z wielu drobnych, poskręcanych naczyń krwionośnych. Brodawczaki spojówki mogą mieć wiele ognisk. Zmiany te bywają też bardzo rozległe, zwłaszcza u pacjentów zakażonych HIV.
Nieuszypułowane brodawczaki to pojedyncze guzy o płaskiej podstawie występujące tylko w jednym oku. Na ich powierzchni widoczne są „czerwone kropeczki”, które sprawiają, że guz przypomina nieco „truskawkę”. Często występują w spojówce gałkowej okolicy rąbka rogówki. Oznakami dysplazji (przemiany w zmianę złośliwą) jest pojawienie się odczynu zapalnego w okolicy guza lub białawych, dobrze odgraniczonych, gładkich lub szorstkich, matowych zgrubień na powierzchni (nazywanych leukoplakią), co oznacza rogowacenie.
Ziarniniaki to grudki zbudowane z komórek zapalnych. Ziarniniak ropotwórczy (także naczyniotwórczy) występuje najczęściej w rąbku rogówki.
Jakie są sposoby leczenia?
Pierwotna torbiel (cysta) spojówki (nabłonkowa torbiel wtrętowa), jeśli jest drobna i umiejscowiona w dolnym załamku, nie wymaga interwencji chirurga. W przypadku większych torbieli zazwyczaj konieczne jest ich całkowite wycięcie lub marsupializacja (wszycie ścian nieusuwalnej torbieli w spojówkę).
Wiele brodawczaków ustępuje samoistnie w ciągu miesięcy bądź lat i wówczas nie wymagają leczenia. Jeśli brodawczak jest uszypułowany, mały, nie szpeci i jest akceptowany kosmetycznie, można go pozostawić do obserwacji. W przypadku decyzji o wycięciu chirurgicznym należy pamiętać, że musi być ono całkowite, ponieważ częściowe czy niecałkowite wycięcie powoduje często pobudzenie wzrostu brodawczaka i znacznie pogarsza kosmetyczny wynik końcowy. W leczeniu można stosować także mrożenie (krioterapię) albo łączyć wycięcie z krioterapią czy też ze stosowaniem leku cytostatycznego – mitomycyny C lub interferonu A. Niestety, częste są nawroty choroby.
W przypadku brodawczaków nieuszpułowanych konieczna jest ścisła obserwacja lub chirurgiczne wycięcie. W przypadku wzrostu lub pojawienia się cech dysplazji konieczne jest wycięcie z dodatkową krioterapią.
Ziarniniaki można leczyć kroplami przeciwzapalnymi (np. kortykosteroid z antybiotykiem). W przypadku braku reakcji na leczenie miejscowe można zmianę usunąć chirurgicznie. Ziarniniaki związane z sarkoidozą wymagają układowego leczenia choroby podstawowej.
Tłuszczyki nie wymagają żadnego leczenia.
Leczenie skrzydlika omówiono w osobnym artykule.
Pryszczyki wymagają niejednokrotnie leczenia choroby podstawowej.
Guzy wrodzone, jeśli powodują nieakceptowany wygląd kosmetyczny, wymagają usunięcia chirurgicznego. Należy pamiętać jednak, że zmiany te często wrastają głęboko w tkanki, a ich usunięcie może nie być łatwe.
Naczyniaki można usuwać chirurgicznie lub obserwować, podobnie jak onkocytoma.