U nas zapłacisz kartą
Pryszcz na podniebieniu twardym - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Skąd się biorą zmiany na podniebieniu?
Czerwone plamy na podniebieniu miękkim i podniebieniu twardym, po wewnętrznej stronie policzków, a także na języku to często pierwszy objaw m.in. podrażnienia śluzówki, które może być spowodowane działaniem różnych czynników. Zaliczamy do nich m.in. substancje chemiczne, które obecne są w dymie papierosowym, alergeny z żywności, a także drobnoustroje, które naturalnie bytują w obrębie jamy ustnej. Gdy dojdzie do zachwiania równowagi mikrobiologicznej śluzówki jamy ustnej np. na skutek braku odpowiedniej higieny, to szkodliwe drobnoustroje mogą zacząć się namnażać, co powoduje rozwój stanu zapalnego. Zdarza się, że czerwone kropki (plamy) w obrębie jamy ustnej są związane z uszkodzeniami mechanicznymi śluzówki. Za mechaniczne uszkodzenia śluzówki jamy ustnej najczęściej odpowiadają twarde pokarmy, niewłaściwie dopasowane protezy zębowe i aparaty ortodontyczne.
Najczęstsze przyczyny pojawienia się zaczerwienienia, pieczenia oraz krostek na śluzówce jamy ustnej to m.in.:
- urazy mechaniczne (przygryzienie policzka lub języka, otarcia spowodowane twardymi pokarmami oraz protezami i aparatami ortodontycznymi),
- zakażenia wirusowe i bakteryjne,
- zakażenia grzybicze,
- afty,
- palenie papierosów,
- nadmierne spożywanie alkoholu,
- stosowanie płynów do płukania ust z alkoholem,
- spożywanie pokarmów, które zawierają uczulające nas alergeny.
O uszkodzenie śluzówki jamy ustnej oraz zakażenie drobnoustrojami nietrudno, zwłaszcza jeżeli mamy skłonność np. do obgryzania paznokci oraz wkładania do ust przedmiotów, które niekoniecznie powinny się w nich znaleźć. Dotyczy to zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Na dłoniach i przedmiotach znajdują się różne drobnoustroje np. wirusy, którymi możemy także zarazić się drogą kropelkową. Z powodu podrażnień i stanów zapalnych w obrębie błony śluzowej jamy ustnej często cierpią osoby noszące protezy zębowe i aparaty ortodontyczne oraz osoby, u których rozwinęły się różne choroby stomatologiczne. W przypadku uszkodzeń śluzówki może pojawić się także ból języka, który podrażniany jest np. przez krawędź protezy zębowej. Jeżeli zaczerwienienie oraz ból pojawiły się po spożyciu gorących napojów lub pokarmów, to mogło dojść do poparzenia delikatnej błony śluzowej jamy ustnej.
Jakie są przyczyny powstawania raka podniebienia?
Przyczyny powstawania raka podniebienia nie różnią się od innych przyczyn powstawania nowotworów jamy ustnej. Aby odpowiedzieć na to pytanie trzeba ustalić przyczyny pojawienia się nowotworów jamy ustnej.
Wśród czynników predysponujących do przyczyny pojawienia się nowotworów jamy ustnej wiele jest modyfikowalnych, czyli takich, na które mamy wpływ. Istotną rolę w powstawaniu nowotworów odgrywa palenie papierosów (zwiększa ryzyko zachorowania aż siedmiokrotnie w stosunku do osób niepalących) oraz nadużywanie alkoholu ( szczególnie wysokoprocentowego) i innych używek. Ponadto do rozwojów nowotworów predysponuje:
- nieprawidłowa higiena jamy ustnej,
- przewlekłe urazy jamy ustnej i poważne wady zgryzu,
- niedobory pokarmowe – niedobór witaminy A i E oraz żelaza,
- drażnienie śluzówek źle dobranymi protezami,
- infekcje spowodowane przez wirusy HPV oraz EBV,
- związki chemiczne takie jak nikiel i azbest,
- stany przednowotworowe, w tym brodawczak, leukoplakia i dermatozy.
Stany zapalne w ustach – leczenie
U większości pacjentów, którzy zgłaszają się do lekarza z symptomami takimi jak czerwone plamy, krostki i otarcia na błonie śluzowej jamy ustnej, często wystarczająca okazuje się terapia objawowa – leczenie polega na zastosowaniu różnego rodzaju preparatów, w tym m.in.:
- miejscowo działające leki przeciwbólowe i przeciwzapalne,
- ziołowe wyciągi o działaniu antyseptycznym i ściągającym,
- leki o działaniu przeciwgrzybiczym.
Leczenie dobierane jest do przyczyny problemu. Aby uniknąć nawrotów nieprzyjemnych dolegliwości, konieczne jest dbanie o higienę jamy ustnej, które uwzględnia nie tylko systematyczne szczotkowanie zębów, ale także korzystanie z nici dentystycznych i odpowiednio dobranych płynów do płukania ust. W celu ochrony śluzówki jamy ustnej konieczna jest rezygnacja z palenia papierosów i picia alkoholu, a także spożywania napojów i pokarmów, które podrażniają błonę śluzową oraz zwiększają ryzyko rozwoju stanu zapalnego.
Specjalistyczne sposoby leczenia aft na podniebieniu
Ze względu na niejasną etiologię schorzenie leczone jest głównie objawowo, a najważniejszym celem terapii jest redukcja natężenia bólu oraz skrócenie czasu trwania zmian. Leczenie afty na podniebieniu opiera się na farmakoterapii. Zastosowanie znajdują preparaty o właściwościach ściągających i wysuszających, a ich oferta na rynku farmaceutycznym jest bardzo bogata. Ponadto wykazują działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, antyseptyczne i przeciwbakteryjne. Mogą mieć postać płukanek, aerozoli, wcierek lub roztworów służących do pędzlowania jamy ustnej. Większość z nich zawiera kwas hialuronowy, który przyspiesza regenerację uszkodzonego nabłonka. Zmiany warto przemywać gazikiem nasączonym roztworem nadmanganianu potasu. Można stosować również rozpuszczalne opatrunki z filmożelu lipidokoloidowego. Jeśli afty są ciężkie i nawracające, stosuje się miejscowo glikokortykosteroidy.
Uważa się, że stres jest jednym z czynników przyczyniających się do powstania i nawrotu afty na podniebieniu twardym. Stąd też warto ograniczyć ekspozycję na działanie stresorów.
Rak podniebienia - przyczyny, objawy, leczenie
Rak podniebienia występuje rzadko, gdyż stanowi zaledwie 1% wszystkich nowotworów jamy ustnej i gardła. Jest jednak rakiem o wysokim stopniu złośliwości – szybko nacieka okoliczne tkanki i w 1/4 przypadków daje przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych (zazwyczaj podżuchwowych, szyjnych głębokich i zagardłowych).
Przyjmuje się, że pod względem histologicznym w 2/3 przypadków rak podniebienia jest rakiem płaskonabłonkowym. Jednak w piśmiennictwie medycznym można znaleźć opinie, iż rak płaskonabłonkowy występuje głównie na podniebieniu miękkim, natomiast na podniebieniu twardym przeważają raki gruczołowe (wywodzące się z małych gruczołów ślinowych). Przyczyną tej rozbieżności jest niewielka liczba doniesień poświęconych tylko i wyłącznie tej zmianie nowotworowej.
Płaskonabłonkowy rak podniebienia występuje zazwyczaj w postaci rozlanego, nieostro ograniczonego nacieku (guzka), nierzadko z powierzchownym lub głębokim owrzodzeniem. Owrzodzenie szybko nacieka w głąb, w kierunku kości podniebienia, jam nosa i zatok przynosowych, czemu towarzyszą coraz silniejsze dolegliwości bólowe. Bywa, że naciek penetruje również w kierunku wargi górnej, dochodząc do fałdu nosowo-wargowego, obejmuje kość szczęki i podniebienie miękkie. Mogą pojawić się zaburzenia artykulacji – spowolnieniu ulega tempo mówienia, mowa staje się niewyraźna i nosowa.
W przypadku wcześnie zdiagnozowanej zmiany nowotworowej notuje się 80-82% wyleczeń. W przypadku przerzutów rokowanie jest zdecydowanie gorsze – nawrót choroby po pięciu latach od zakończenia leczenia obserwuje się u prawie 70% pacjentów.
Rak podniebienia – ze względu na swoją lokalizację, możliwość dokładnego zobaczenia zmiany i łatwy dostęp badania palpacyjnego – powinien być szybko wykrywany i diagnozowany. Dlatego zdumiewać może fakt, że większość raków podniebienia trafiających do leczenia onkologicznego cechuje się wysokim stopniem zaawansowania. Onkolodzy apelują, aby stomatolodzy byli bardziej wyczuleni na wszelkie zmiany zlokalizowane na podniebieniu twardym, nie przedłużali nieskutecznego leczenia miejscowego i jak najszybciej kierowali pacjentów na badania specjalistyczne (histopatologię, badania obrazowe).
