U nas zapłacisz kartą
Pryszcz na podniebieniu twardym - Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia
Rak podniebienia - przyczyny, objawy, leczenie
Rak podniebienia występuje rzadko, gdyż stanowi zaledwie 1% wszystkich nowotworów jamy ustnej i gardła. Jest jednak rakiem o wysokim stopniu złośliwości – szybko nacieka okoliczne tkanki i w 1/4 przypadków daje przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych (zazwyczaj podżuchwowych, szyjnych głębokich i zagardłowych).
Przyjmuje się, że pod względem histologicznym w 2/3 przypadków rak podniebienia jest rakiem płaskonabłonkowym. Jednak w piśmiennictwie medycznym można znaleźć opinie, iż rak płaskonabłonkowy występuje głównie na podniebieniu miękkim, natomiast na podniebieniu twardym przeważają raki gruczołowe (wywodzące się z małych gruczołów ślinowych). Przyczyną tej rozbieżności jest niewielka liczba doniesień poświęconych tylko i wyłącznie tej zmianie nowotworowej.
Płaskonabłonkowy rak podniebienia występuje zazwyczaj w postaci rozlanego, nieostro ograniczonego nacieku (guzka), nierzadko z powierzchownym lub głębokim owrzodzeniem. Owrzodzenie szybko nacieka w głąb, w kierunku kości podniebienia, jam nosa i zatok przynosowych, czemu towarzyszą coraz silniejsze dolegliwości bólowe. Bywa, że naciek penetruje również w kierunku wargi górnej, dochodząc do fałdu nosowo-wargowego, obejmuje kość szczęki i podniebienie miękkie. Mogą pojawić się zaburzenia artykulacji – spowolnieniu ulega tempo mówienia, mowa staje się niewyraźna i nosowa.
W przypadku wcześnie zdiagnozowanej zmiany nowotworowej notuje się 80-82% wyleczeń. W przypadku przerzutów rokowanie jest zdecydowanie gorsze – nawrót choroby po pięciu latach od zakończenia leczenia obserwuje się u prawie 70% pacjentów.
Rak podniebienia – ze względu na swoją lokalizację, możliwość dokładnego zobaczenia zmiany i łatwy dostęp badania palpacyjnego – powinien być szybko wykrywany i diagnozowany. Dlatego zdumiewać może fakt, że większość raków podniebienia trafiających do leczenia onkologicznego cechuje się wysokim stopniem zaawansowania. Onkolodzy apelują, aby stomatolodzy byli bardziej wyczuleni na wszelkie zmiany zlokalizowane na podniebieniu twardym, nie przedłużali nieskutecznego leczenia miejscowego i jak najszybciej kierowali pacjentów na badania specjalistyczne (histopatologię, badania obrazowe).
Jakie są objawy raka podniebienia?
Rak podniebienia jest nowotworem podstępnym, a dolegliwości mogą pojawić się dopiero wtedy, gdy choroba jest już zaawansowana. Zmiany występują zwykle pod postacią owrzodzeń, nieostro odgraniczonych od powierzchni, z czasem się powiększają. Rak podniebienia twardego objawia się występowaniem (często krwawiącej) masy na sklepieniu jamy ustnej, złym przyleganiem protez zębowych oraz nieprzyjemnym zapachem. W przypadku zaawansowanego raka podniebienia miękkiego objawy mogą obejmować problemy z połykaniem, zmienioną artykulację (mowa staje się spowolniała, niewyraźna), szczękościsk, obecność guza w obrębie szyi. Inne typy nowotworów, takie jak guzy małych ślinianek, mogą jawić się jako wybrzuszenia w obrębie błony śluzowej.
W większości przypadków pacjentom, którzy poddają się rutynowym kontrolom lekarskim i dentystycznym, udaje się wykryć zmianę, kiedy wyżej wymienione objawy jeszcze się nie pojawią. Z tego względu ważne jest, by udawać się na wizyty kontrolne i zawsze sygnalizować lekarzom, gdy pojawią się jakieś nietypowe dolegliwości.
Podstawą do postawienia diagnozy jest szczegółowe badanie wycinka zmiany. Dodatkowymi badaniami, koniecznymi do ustalenia stanu zaawansowania choroby są: USG szyi, pantomogram, tomografia komputerowa. W celu wykrycia potencjalnych przerzutów zleca się wykonanie badań: zdjęcie RTG klatki piersiowej i USG jamy brzusznej.
Leczenie nowotworu na początkowym etapie polega przeważnie na wycięciu chirurgicznym zmiany. Ubytek zastępowany jest sąsiednimi tkankami.
W przypadku bardziej zaawansowanej zmiany, chirurg dokonuje większej ingerencji, co może wiązać się z koniecznością rekonstrukcji.
Jeśli zmiana nowotworowa rozszerzyła się i objęła węzły chłonne, konieczne jest ich usunięcie po stronie wystąpienia zmiany.
Leczenie radioterapią wprowadza się po uzyskaniu wyników badań histopatologicznych z wycinku guza i węzłów chłonnych.
Chemioterapia z naświetlaniem jest zalecana pacjentom, u których rak przekroczył barierę węzłów chłonnych i dokonał przerzutów do innych narządów.
Jakie zmiany w obrębie jamy ustnej powinny skłonić do wizyty u lekarza?
Nie każda zmiana w jamie ustnej (np. czerwone kropki) wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej, jednak zawsze warto poradzić się specjalisty, który doradzi, w jaki sposób powinno przebiegać leczenie. Bezwzględnym wskazaniem do wizyty u lekarza są długo utrzymujące się lub nawracające zmiany w obrębie śluzówki jamy ustnej. Jeżeli zmiana na błonie śluzowej utrzymuje się dłużej niż 14 dni i nie zmniejsza się pod wpływem zastosowanego leczenia objawowego, to możemy mieć do czynienia np. ze stanem przedrakowym lub zmianą nowotworową.
Objawy alarmowe, które są bezwzględnym wskazaniem do wizyty u lekarza to:
- powiększone, niebolesne, nieruchome i twarde węzły chłonne,
- obrzęk szyi,
- przewlekły ból gardła,
- krwista wydzielina, która sączy się ze zmiany w ustach,
- obecność ropnej wydzieliny,
- krew w ślinie,
- nasilający się obrzęk w obrębie chorej śluzówki podniebienia, wewnętrznej strony policzków lub języka,
- uczucie mrowienia, pieczenia i zaburzenia czucia w obrębie zmiany,
- nieprzyjemny zapach z ust.
Warto wiedzieć, że pierwsze objawy zmian przedrakowych oraz nowotworu najczęściej nie powodują bólu i pieczenia. Mogą mieć postać płaskiej lub wypukłej plamy o czerwonym zabarwieniu, białej narośli, guzka, a także krwiaka (przypomina czerwone kropki). Pamiętając o systematycznych badaniach stomatologicznych, można uniknąć wykrycia zmiany nowotworowej w późnym stadium choroby, bo lekarz stomatolog bada nie tylko stan uzębienia, ale także błony śluzowej jamy ustnej.
Skąd się biorą zmiany na podniebieniu?
Czerwone plamy na podniebieniu miękkim i podniebieniu twardym, po wewnętrznej stronie policzków, a także na języku to często pierwszy objaw m.in. podrażnienia śluzówki, które może być spowodowane działaniem różnych czynników. Zaliczamy do nich m.in. substancje chemiczne, które obecne są w dymie papierosowym, alergeny z żywności, a także drobnoustroje, które naturalnie bytują w obrębie jamy ustnej. Gdy dojdzie do zachwiania równowagi mikrobiologicznej śluzówki jamy ustnej np. na skutek braku odpowiedniej higieny, to szkodliwe drobnoustroje mogą zacząć się namnażać, co powoduje rozwój stanu zapalnego. Zdarza się, że czerwone kropki (plamy) w obrębie jamy ustnej są związane z uszkodzeniami mechanicznymi śluzówki. Za mechaniczne uszkodzenia śluzówki jamy ustnej najczęściej odpowiadają twarde pokarmy, niewłaściwie dopasowane protezy zębowe i aparaty ortodontyczne.
Najczęstsze przyczyny pojawienia się zaczerwienienia, pieczenia oraz krostek na śluzówce jamy ustnej to m.in.:
- urazy mechaniczne (przygryzienie policzka lub języka, otarcia spowodowane twardymi pokarmami oraz protezami i aparatami ortodontycznymi),
- zakażenia wirusowe i bakteryjne,
- zakażenia grzybicze,
- afty,
- palenie papierosów,
- nadmierne spożywanie alkoholu,
- stosowanie płynów do płukania ust z alkoholem,
- spożywanie pokarmów, które zawierają uczulające nas alergeny.
O uszkodzenie śluzówki jamy ustnej oraz zakażenie drobnoustrojami nietrudno, zwłaszcza jeżeli mamy skłonność np. do obgryzania paznokci oraz wkładania do ust przedmiotów, które niekoniecznie powinny się w nich znaleźć. Dotyczy to zarówno dzieci, jak i osób dorosłych. Na dłoniach i przedmiotach znajdują się różne drobnoustroje np. wirusy, którymi możemy także zarazić się drogą kropelkową. Z powodu podrażnień i stanów zapalnych w obrębie błony śluzowej jamy ustnej często cierpią osoby noszące protezy zębowe i aparaty ortodontyczne oraz osoby, u których rozwinęły się różne choroby stomatologiczne. W przypadku uszkodzeń śluzówki może pojawić się także ból języka, który podrażniany jest np. przez krawędź protezy zębowej. Jeżeli zaczerwienienie oraz ból pojawiły się po spożyciu gorących napojów lub pokarmów, to mogło dojść do poparzenia delikatnej błony śluzowej jamy ustnej.
