U nas zapłacisz kartą
Pryszcz po kleszczu - Jak radzić sobie z ukąszeniami i zapobiegać infekcjom
Kiedy znika grudka po kleszczu?
Grudka po kleszczu, jeśli nie towarzyszy jej silny odczyn, powinna zniknąć samoistnie po maksymalnie kilku dniach. Może się zmniejszać stopniowo lub wchłonąć bardzo szybko. Taki ślad na skórze to normalna i częsta reakcja organizmu na obecność kleszcza. Po jego usunięciu należy codziennie obserwować grudkę, by przekonać się czy zaczyna się zmniejszać. W niektórych przypadkach ślad po ukąszeniu przestaje być widoczny dopiero po kilku tygodniach i to także nie musi oznaczać boreliozy czy innej choroby przenoszonej przez te charakterystyczne pajęczaki.
Grudka po kleszczu nie wymaga specjalnej pielęgnacji. Z pewnością nie należy niczym smarować kleszcza tkwiącego w skórze. Należy usunąć go zdezynfekowanym narzędziem, a następnie przemyć skórę środkiem odkażającym, na przykład dostępnym w aptekach Octeniseptem w sprayu.
Miejsce ukąszenia nie powinno swędzieć ani boleć. Nie jest konieczne smarowanie go żadnymi maściami, zwłaszcza tłustymi, odcinającymi dopływ tlenu do ranki. Miejsce po ukąszeniu zagoi się samo.
Co robić po ugryzieniu kleszcza?
Co zrobić w pierwszej kolejności, jak ugryzie kleszcz? Wkłutego owada należy jak najszybciej wyjąć. Aby zrobić to skutecznie i bezpiecznie, warto postępować wg instrukcji wyciągania insekta, pamiętając o dwukrotnej dezynfekcji miejsca ukąszenia.
Czy kleszcz może ugryźć i odpaść samoistnie? Nie jest możliwe, by kleszcz ugryzł, ale się nie wbił, ponieważ jego ukąszenie polega na wbiciu aparatu gębowego w skórę żywiciela. Może być jednak tak, że insekt po wypiciu krwi samoistnie odpada, nie musi być zatem wbity wiele dni.
Co należy zrobić tuż po ugryzieniu kleszcza i jego prawidłowym wyciągnięciu? Kiedy udać się do lekarza? Zaraz po ukąszeniu należy wyłącznie obserwować, czy nie pojawiają się żadne niepokojące objawy i zmiany na skórze (niekoniecznie w miejscu ukłucia).
Badania od razu po ugryzieniu kleszcza, kiedy organizm nie wytworzy jeszcze odpowiedniej ilości przeciwciał, nie mają sensu, ponieważ ich wynik może być fałszywie ujemny.
Co robić i do jakiego lekarza się udać, kiedy wystąpi rumień lub jakiekolwiek inne symptomy zakażenia? Postępowanie można rozpocząć od natychmiastowej wizyty u lekarza rodzinnego. Zwykle kieruje on pacjenta prosto na badania. Jakie? Diagnostyka chorób odkleszczowych opiera się na badaniach krwi - teście przesiewowym ELISA i teście potwierdzenia Western Blot. Są one miarodajne, jeśli zostaną wykonane 2-3 tygodnie po ukąszeniu.
Potwierdzenie obecności choroby wymaga natychmiastowego rozpoczęcia antybiotykoterapii. Leki podawane są w formie tabletek lub zastrzyków, zgodnie z zaleceniami lekarza. Co stosować na ugryzienie kleszcza, gdy nie ma żadnych objawów rozwijającego się zakażenia? Miejsce po ukłuciu wystarczy zdezynfekować, a bąbel lub zaczerwienienie powinny zniknąć samoistnie po wyciągnięciu owada. Niestety do dziś nie ma skutecznej i bezpiecznej szczepionki, która po ugryzieniu kleszcza chroniłaby człowieka przed zachorowaniem.
Jak uniknąć ugryzienia przez kleszcza?
Właściwie nie ma metody, która w 100% chroniłaby przed ugryzieniem kleszcza. Insekty te czyhają na swoje ofiary w trawie, krzewach i koronach drzew. Mogą zatem zaatakować zarówno z dołu, jak i z góry, zeskakując na człowieka lub zwierzę.
Przed ukłuciem nie chroni w pełni nawet gruba odzież osłaniająca ręce i nogi. Kleszcz bez trudu przedostaje się na wierzch odzieży, a stamtąd przechodzi na skórę. Jego niewielkie rozmiary ułatwiają mu pozostanie niezauważonym aż do momentu ukąszenia.
Jak uniknąć - a raczej zmniejszyć ryzyko - ugryzienia kleszcza? Aby mu zapobiec, należałoby całkowicie zrezygnować z przebywania na łonie natury wiosną, latem i jesienią. Każdy spacer po lesie, parku czy łące, a nawet wyjście do własnego ogródka niesie ryzyko „przyniesienia” kleszcza na skórze.
Co na kleszcze? Przed przebywaniem w terenach zielonych warto użyć specjalnych repelentów. Są to preparaty - zazwyczaj w formie sprayu - o silnym zapachu, odstraszającym owady. Można psikać nimi zarówno gołą skórę, jak i odzież, zmniejszając ryzyko ataku przenoszących choroby pasożytów.
Bibliografia
- E. Kuchar, Kleszcze i borelioza: przyczyny, objawy i leczenie boreliozy z Lyme, źródło: Medycyna Praktyczna https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/158905,borelioza-zlyme#5 [17.04.2024].
- M. Wiercińska, Rumień wędrujący - jak wygląda, leczenie, źródło: Medycyna Praktyczna https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/322679,rumien-wedrujacy-jak-wyglada-zdjecia-leczenie [17.04.2024].
- J. Noworyta i inni, Metoda Western blot jako niezbędny etap diagnostyki serologicznej w kierunku boreliozy z Lyme, w: Reumatologia 2012, 50, 5: 397-402.
- A. Brochocka i inni, Działania mające na celu ochronę przed kleszczami i przenoszonymi przez nie patogenami, w: Hygeia Public Health 2018, 53(1).
- R. Flisiak, S. Pancewicz, Diagnostyka i leczenie Boreliozy z Lyme zalecenia Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych https://www.umb.edu.pl/photo/pliki/WL_jednostki/klinika-chorob-zakaznych-i-hepatologii/borelioza.pdf [17.04.2024].
- About Powassan Virus Disease, https://www.health.state.mn.us/diseases/powassan/basics.html, [data dostępu: 21.04.2022].
- Centers for Disease Control and Prevention https://www.cdc.gov/powassan/symptoms.html, [data dostępu: 21.04.2022].
- R. Flisiak, Jak usunąć (wyciągnąć) kleszcza, źródło: Medycyna Praktyczna https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/pierwszapomoc/66747,jak-usunac-wyciagnac-kleszcza [19.04.2024].
- European Centre for Disease Prevention and Control, Hyalomma marginatum - Factsheet for experts https://www.ecdc.europa.eu/en/disease-vectors/facts/tick-factsheets/hyalomma-marginatum [data dostępu: 22.06.23].
- Fryauff DJ, Shoukry MA, Schreck CE. Stimulation of attachment in a camel tick, Hyalomma dromedarii (Acari: Ixodidae): the unintended result of sublethal exposure to permethrin-impregnated fabric. J Med Entomol. 1994 Jan,31(1):23-9
- A. Jankowska-Zduńczyk, Postępowanie w przypadku wkłucia się kleszcza, NFZ Łódź, źródło: rpp.gov.pl https://www.nfz-lodz.pl/attachments/article/5712/Ulotka%20nt.%20Kleszczy%20-%20wersja%20na%20drukark%C4%99.pdf [19.04.2024].
- Gdy ukąsi cię kleszcz, Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/gdy-ukasi-cie-kleszcz [19.04.2024].