U nas zapłacisz kartą
Pryszcz u małego dziecka - Przyczyny, Leczenie i Porady dla Rodziców
Opryszczka u dzieci
Opryszczka jest chorobą zakaźną wywołaną przez wirusa opryszczki (Herpes simplex virus – HSV), który zakaża wyłącznie ludzi. Opisano dwa typy wirusa. HSV-1 wywołuje objawy głównie w obrębie błony śluzowej jamy ustnej i spojówek, przenosi się drogą kropelkową (kichanie, mówienie z bliskiej odległości) i kontaktową (dotykanie zmian skórnych). Do zakażenia pierwotnego (pierwszy raz w życiu) dochodzi najczęściej we wczesnym dzieciństwie. Wirus HSV-2 wywołuje zakażenie okolic narządów płciowych, przekazywany jest najczęściej podczas kontaktów seksualnych i nabywany jest zwykle przez osoby dorosłe. Po zakażeniu pierwotnym wirusy pozostają w stanie uśpienia w komórkach układu nerwowego i mogą się okresowo uaktywniać, zwykle w związku z obniżeniem odporności podczas infekcji, przemęczenia, niedożywienia, stresu, miesiączki, wychłodzenia lub przegrzania (opalanie). Jest to tzw. opryszczka nawrotowa, o łagodniejszym przebiegu. W większości przypadków zakażenie wirusem opryszczki przebiega bezobjawowo, u 10% zakażonych występują objawy, ale przebieg jest łagodny. Choroba może być groźna dla noworodków i niemowląt, osób starszych, osób z zaburzeniami odporności.
Zakażenie wirusem opryszczki HSV-1 jest szeroko rozpowszechnione wśród ludzi. Szacuje się, że zakażonych jest 80% populacji. W Polsce odsetek osób z zakażeniem objawowym szacowany jest na 60% populacji. Wirus HSV-2 występuje ze znacznie mniejszą częstością.
Alergiczny wyprysk kontaktowy u dzieci
Wyprysk (egzema) należy do najczęstszych chorób skóry i oznacza stan zapalny w obrębie naskórka oraz skóry właściwej. Charakterystycznym dla wyprysku wykwitem jest grudka, chociaż w obrazie klinicznym widuje się również rumień, pęcherzyki i nadżerki, a niekiedy pogrubienie naskórka i jego nadmierne złuszczanie. Obraz tej jednostki chorobowej może być więc różnorodny, jednak bardzo często towarzyszy jej świąd i pieczenie skóry.
Jedną z postaci wyprysku, którą coraz częściej stwierdza się wśród najmłodszych pacjentów, jest alergiczny wyprysk kontaktowy lub alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
Jest to nabyty powierzchowny odczyn zapalny skóry rozwijający się na podłożu alergicznym. Jednak jest to nieco odmienny typ reakcji odpornościowej niż reakcja na przykład na pyłki traw czy niektóre pokarmy. W przypadku alergicznego wyprysku kontaktowego mamy do czynienia z tzw. reakcją opóźnioną, która rozwija się dopiero po 24–48 h od kontaktu z alergenem. W reakcji tej bierze udział jedna z frakcji białych krwinek, czyli limfocyty T, mające tzw. pamięć immunologiczną, umożliwiającą im wyzwolenie reakcji alergicznej po kontakcie z uczulającym alergenem.
W zależności od „siły” danego antygenu w niektórych przypadkach do wyzwolenia reakcji odpornościowej wystarczy już pierwsza ekspozycja, w innych reakcja może się ujawnić dopiero po wielokrotnych kontaktach z uczulającym związkiem – po tygodniach, a nawet latach. Do najczęstszych alergenów kontaktowych u dzieci należą: nikiel – składnik zapięć w ubrankach, neomycyna – antybiotyk, mertiolat – konserwant w kroplach do oczu oraz szczepionkach, balsam peruwiański – substancja zapachowa, formaldehyd – konserwant, quaternium-15 – konserwant, kalafonia – składnik żywicy drzew iglastych, i lanolina – składnik kosmetyków.
Jakie są sposoby leczenia alergicznego wyprysku kontaktowego?
Podstawową zasadą terapii jest unikanie kontaktu z uczulającym alergenem/alergenami i stosowanie miejscowych preparatów przeciwalergicznych oraz przeciwzapalnych. Dodatkową, niezwykle istotną, rolę pełni właściwa pielęgnacja zmienionej zapalnie skóry dziecka.
Do leków o działaniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym należą miejscowo stosowane preparaty glikokortykosteroidów, które powinny być dobrane pod względem siły działania i podłoża do stanu klinicznego oraz wieku dziecka. Alternatywną formę leczenia stanowią inhibitory kalcyneuryny, takie jak takrolimus lub pimekrolimus, które są bezpieczne i pozbawione działań niepożądanych typowych dla miejscowych preparatów glikokortykosteroidowych.
Wśród preparatów przeznaczonych do pielęgnacji skóry zmienionej w przebiegu alergicznego wyprysku kontaktowego należy wymienić nowoczesne środki myjące i natłuszczające (emolienty), o neutralnym pH i pozbawione konserwantów, dodatków zapachowych oraz barwników. Obecnie na rynku dostępnych jest szereg takich preparatów przygotowanych z myślą o alergicznej skórze dziecka.
Jak się objawia opryszczka?
- opryszczka wargowa: najczęstsza postać nawrotowa, o łagodnym przebiegu, wykwity występują w okolicy ust
- opryszczkowe zapalenie jamy ustnej: jest to najczęstsza postać pierwotnego zakażenia u małych dzieci, przebieg jest ciężki, z gorączką, osłabieniem, pęcherzyki powstają na błonie śluzowej jamy ustnej, pękając – tworzą bolesne nadżerki, dzieci odmawiają przyjmowania płynów i pokarmów
- egzema opryszczkowa: obserwowana najczęściej u niemowląt z atopowym zapaleniem skóry jako nadkażenie wirusowe, przebieg choroby może być ciężki, z gorączką i nasilonymi zmianami skórnymi
- zapalenie spojówek i rogówki: postać ta może doprowadzić nawet do całkowitej utraty wzroku ze względu na zmętnienie rogówki.
U chorych z zaburzeniami odporności zakażenie HSV-1 może przebiegać w postaci uogólnionej o ciężkim przebiegu, z wykwitami na całej powierzchni skóry, błon śluzowych, a także z zajęciem narządów wewnętrznych, w tym ośrodkowego układu nerwowego.
Co robić w razie wystąpienia objawów?
Zmiany wywoływane przez HSV-1 są zwykle typowe w wyglądzie i znane większości osób, stąd rzadko bywają przyczyną zgłaszania się do lekarza. Chorzy nie leczą się lub stosują sposoby „domowe”. Jednak z uwagi na możliwość rozprzestrzeniania się zakażenia w otoczeniu, osoby chore powinny zgłosić się do lekarza i zastosować miejscowo leki przeciwwirusowe, zwłaszcza w przypadku długotrwałego utrzymywania się zmian czy zajęcia większego obszaru skóry lub błony śluzowej. Chorzy z towarzyszącymi objawami ogólnymi (gorączka, objawy grypopodobne) wymagają podawania leku przeciwwirusowego w postaci doustnej lub dożylnej. Pacjenci, u których występują dodatkowo zmiany narządowe, wymagają leczenia w warunkach szpitalnych. Niemowlęta i małe dzieci z pierwotnym zakażeniem wirusem HSV-1 często również wymagają leczenia w szpitalu, ponieważ ze względu na ból w jamie ustnej i/lub gorączkę odmawiają przyjmowania płynów oraz posiłków i wymagają nawodnienia dożylnego, a także podania leku przeciwwirusowego drogą dożylną. Do lekarza powinny zgłaszać się kobiety ze zmianami opryszczkowymi na narządach płciowych. Jeżeli opryszczka genitalna pojawi się po raz pierwszy w terminie porodu, stanowi to wskazanie do wykonania cięcia cesarskiego. Jednak nie jest konieczna izolacja matki od noworodka ani innych położnic, nie ma również przeciwwskazań do karmienia piersią. Należy natomiast obserwować i badać noworodka, aby stwierdzić, czy nie doszło do zakażenia.
Wygląd zmian opryszczkowych jest dosyć charakterystyczny, zwykle więc rozpoznanie jest stawiane na podstawie badania lekarskiego. Przy podejrzeniu zakażenia wrodzonego, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy zmian narządowych, wykonywane są badania serologiczne dla wykrycia swoistych przeciwciał w surowicy krwi, badania wirusologiczne umożliwiające identyfikację wirusa oraz inne badania dodatkowe. Ze względu na predyspozycję wirusa do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego i narządu wzroku, noworodki powinny być ocenione przez okulistę oraz neurologa.
