Pryszcz w jamie ustnej - przyczyny, leczenie i porady

Objawy i rozwój zakażenia opryszczką

Eksperci wskazują na dwie postacie zakażenia.

  • Zakażenie pierwotne – może przebiegać bezobjawowo. W postaci objawowej opryszczka obejmuje błony śluzowe jamy ustnej i dziąsła. Zakażenie pierwotne ma charakter epizodyczny i występuje jednorazowo.
  • Zakażenie nawrotowe – to przewlekła postać opryszczki, z którą boryka się od 15 do nawet 40% osób. Zakażenia nawrotowe przebiegają objawowo i obarczone są ryzykiem powikłań.

Objawy opryszczki wargowej na początkowym etapie są łagodne i skąpe. W miejscu zakażenia pojawia się uczucie świądu, pieczenia i mrowienia. Następnie dochodzi do rozwoju pęcherzyków wypełnionych treścią surowiczą. Na tym etapie opryszczka może być mylona z zajadami lub zakażeniem grzybiczym. Musisz wiedzieć, że zakażenie opryszczką umiejscawia się w okolicach warg, natomiast zajady ograniczają się tylko do kątów warg. Grzybicę gardła od zakażenia opryszczką odróżnia charakterystyczny biały nalot na tylnej ścianie gardła i migdałkach.

W kolejnym etapie zakażenia opryszczką pęcherzyki pękają, tworząc nadżerki. Proces gojenia i powstawania strupów trwa do 2 tygodni. U osób dorosłych zakażenie opryszczką przebiega znacznie łagodniej niż u dzieci. Często u pacjentów małoletnich dochodzi do rozwoju gorączki i powiększenia węzłów chłonnych.

Rany w jamie ustnej po ugryzieniu, od aparatu

Rany w jamie ustnej często przybierają postać nadżerek lub owrzodzeń, pokrytych włóknikowatym nalotem, nazywanych aftami. Szacuje się, że tworzenie się aft w jamie ustnej może dotyczyć nawet 20 proc. populacji. Etiopatogeneza powstawania aft nie jest do końca poznana. Uważa się, że skłonność do nadżerek i owrzodzeń w jamie ustnej jest wynikiem zaburzeń odpowiedzi immunologicznej, natomiast czynnikiem sprzyjającym ich powstawaniu są miejscowe urazy mechaniczne, jednakże nieuszkadzające nabłonka lub błony śluzowej jamy ustnej.

Takie urazy są najczęściej konsekwencją:

  • nieprawidłowo wykonanego wypełnienia stomatologicznego (ostre krawędzie i nierówne powierzchnie),
  • nieleczenia ubytków próchnicowych,
  • noszenia aparatu ortodontycznego,
  • nieleczonych wad zgryzu,
  • parafunkcji narządu żucia,
  • zbyt agresywnego szczotkowania zębów,
  • nieświadomego ugryzienia się.

Zatem powstanie miejscowego urazu, np. od aparatu ortodontycznego, u osoby z zaburzeniami w układzie immunologicznym traktuje się jako bezpośrednią przyczynę tworzenia się charakterystycznych ran w jamie ustnej, nazywanych aftami.

Afty należy różnicować z owrzodzeniami w jamie ustnej, będącymi objawami chorób ogólnoustrojowych, takich jak:

  • choroba Addisona–Biermera (niedobór kwasu foliowego i witaminy B12),
  • niedobory żelaza,
  • celiakia i inne nietolerancje pokarmowe,
  • choroba Leśniowskiego–Crohna,
  • choroby pasożytnicze przewodu pokarmowego u dzieci,
  • opryszczka,
  • kiła,
  • gruźlica,
  • ospa wietrzna,
  • półpasiec,
  • pryszczyca,
  • cytomegalia,
  • różyczka,
  • odra
  • AIDS.

Rany w jamie ustnej - leczenie domowe

Leczenie ran w jamie ustnej można także wspomóc domowymi metodami. Jakimi? Zwolennicy medycyny naturalnej zalecają, by płukać jamę ustną ziołowymi naparami. W zależności od tego, z jakiej rośliny przyrządza się napar, płukanki będą wykazywały inne działanie. Przykładowo, szałwia znana jest z właściwości antyseptycznych oraz odkażających, dlatego napary z tej rośliny są zalecane pacjentom po ekstrakcji zęba. Natomiast napar z rumianku będzie działał przeciwzapalnie, przeciwalergicznie oraz łagodził ból.

  • Czym się różnią afty i pleśniawki? Objawy, przyczyny i leki​
  • Lek na afty: maść, żel, spray i krem. Jaki preparat wybrać?
  • Afty u dzieci - leczenie i domowe sposoby. Leki i preparaty?
  • Na czym polega czyszczenie języka?

Bibliografia

  • Anna Matwiejuk, Porosty i ich właściwości lecznicze, Kosmos. Problemy nauk biologicznych, 2008, tom 57, numer 1-2, s. 85-91.
  • Maciej Nowak, Dolegliwości błony śluzowej jamy ustnej najczęściej występujące u dzieci i młodzieży, Forum Stomatologii Praktycznej, maj/czerwiec 2019.

Dziennikarka i copywriterka, specjalizująca się w tematyce medycznej. Przez blisko pół dekady redaktor i wydawca serwisu internetowego Dziennika Łódzkiego. Współpracowała z łódzkim ośrodkiem TVP. Absolwentka Filozofii oraz Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej na Uniwersytecie Łódzkim. W wolnych chwilach fotografuje kontrasty ulicy i eksperymentuje w kuchni.

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca.
Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na
temat zdrowia i zdrowego stylu życia,
zapraszamy na nasz portal ponownie!

Leczenie opryszczkowego zapalenia jamy ustnej

Leczenie opryszczki jamy ustnej zależy od postaci choroby i jej stopnia zaawansowania. W przypadku infekcji epizodycznej lub łagodnej (ograniczonej tylko do opryszczki wargowej) stosowane jest leczenie objawowe za pomocą środków przeciwwirusowych o działaniu miejscowym. Częste opryszczki na ustach wymagają leczenia środkami przeciwwirusowymi, które muszą być stosowane przez ok. 6 miesięcy. Do leczenia opryszczki nie wykorzystuje się antybiotyków. Ten rodzaj leków działa tylko na infekcje bakteryjne.

W przypadku powikłań lub zajęcia opryszczką innych części ciała wymagane jest leczenie w warunkach szpitalnych.

Bardzo duże znaczenie w leczeniu opryszczki jamy ustnej i opryszczki wargowej ma utrzymanie prawidłowej higieny jamy ustnej. Zabiegi higienizacyjne warto uzupełnić o stosowanie płukanek zawierających środki antyseptyczne, np. cytrynian cynku, związki siarki lub triklosan. Przed ich użyciem należy jednak skonsultować z lekarzem. Pamiętaj, że przeciwwskazaniem dla niektórych substancji zawartych w płukankach są nadżerki i otwarte rany.

  1. A. Lesiak, J. Narbutt, Kompleksowe leczenie opryszczki wargowej, „Forum Dermatologicum” 2017, nr 3 (4), s.147–151.
  2. Z. Kozłowski, T. Konopka, Wybrane zagadnienia z farmakoterapii chorób błony śluzowej jamy ustnej, „Dental and Medical Problems” 2004, nr 41(1), s.119–123.

Rany w jamie ustnej – skąd jeszcze się biorą?

Rany w jamie ustnej powstają też na skutek leczenia stomatologicznego, głównie w wyniku ekstrakcji zęba lub zabiegów z zakresu periodontologii lub implantologii. Rany mogą także przybrać postać kontaktowego zapalenia błony śluzowej, spowodowanego kontaktem osoby uczulonej z alergenem lub działaniem czynnika drażniącego.

Do najczęstszych czynników drażniących i alergenów, skutkujących tworzeniem się ran w obrębie jamy ustnej należą:

  • składniki niektórych leków miejscowych,
  • składniki kosmetyków używanych do higieny jamy ustnej (past, płynów do płukania),
  • palenie papierosów,
  • niektóre pokarmy i przyprawy.

Warto wiedzieć, że odczyny zapalne w jamie ustnej są także częstym powikłaniem chemioterapii lub radioterapii, zwłaszcza u pacjentów z nowotworami głowy i szyi.


Warto wiedzieć, że opryszczkowe zapalenie jamy ustnej, dziąseł i gardła jest najczęstszą postacią pierwotnego zakażenia czyli takiego, do którego dochodzi po raz pierwszy wirusem Herpes simplex HSV u małych dzieci.

Czytaj dalej...

Jeśli zmiany dotyczą jedynie brodawki nie ma guza w tkance gruczołowej , można zastosować leczenie oszczędzające, czyli wycięcie w całości lub częściowo otoczki brodawki sutkowej ze zmianą w granicach zdrowych tkanek.

Czytaj dalej...

Kolczyki w nosie tak samo, jak wszystkie inne rodzaje przekłuć są narażone na pewne komplikacje, dlatego ważne jest, aby na piercing nosa wybrać się do profesjonalnego studia piercingu, gdzie pracują wykwalifikowane osoby, które przeszły specjalne kursy i szkolenia w zakresie piercingu i ludzkiej anatomii.

Czytaj dalej...

Jeśli przyczyną wysypki są błędy w kosmetycznej pielęgnacji warg, użycie niewłaściwych środków dekoracyjnych, wszystkie produkty będą musiały zostać zmienione i przyzwyczajeni do ścisłego przestrzegania zasad higieny, zatrzymania gryzienia lub zerwania palców peelingu.

Czytaj dalej...