U nas zapłacisz kartą
Przerzuty nowotworowe do skóry - Obrazki i Objawy
Co warto wiedzieć o raku płaskonabłonkowym skóry? – rokowania, kto choruje
Jak już zostało wspomniane, rak płaskonabłonkowy skóry diagnozowany jest przede wszystkim u osób z jasną karnacją. Od wielu lat obserwowany jest wzrost liczby diagnozowanych przypadków tego nowotworu złośliwego, co ma związek m.in. ze zmianą trybu życia oraz „modą” na korzystanie z kąpieli słonecznych oraz solarium. Czynniki ryzyka, które w największym stopniu wpływają na rozwój raka płaskonabłonkowego skóry to m.in.:
- promieniowanie ultrafioletowe,
- jasna karnacja skóry,
- czynniki chemiczne,
- częsta ekspozycja na promieniowanie słoneczne w dzieciństwie,
- uwarunkowania genetyczne,
- przewlekłe leczenie zmniejszające odporność.
Czynnikiem, który zwiększa ryzyko rozwoju nowotworu płaskonabłonkowego skóry, jest przede wszystkim promieniowanie słoneczne. Nowotwór ten wywodzi się zarówno z komórek nabłonkowych, jak i komórek ulegających rogowaceniu na skutek ekspozycji ciała na promienie słoneczne. Ryzyko rozwoju raka kolczystokomórkowego zwiększają również choroby przebiegające z niedoborami odporności na skutek działania procesu chorobowego, stosowanego leczenia farmakologicznego, a także stosowania niektórych procedur medycznych. Odporność ulega znacznemu osłabieniu np. po przeszczepach narządów, co ma związek ze stosowaniem leczenia, które ma na celu uniknięcie odrzucenia przeszczepu. Warto pamiętać, że przewlekłe narażenie skóry na działanie promieniowania UV, a także substancji chemicznych i toksyn, które obecne są np. w dymie papierosowym, zwiększa ryzyko rozwoju raka płaskonabłonkowego na skórze oraz na granicy skóry i błon śluzowych. U nałogowych palaczy tytoniu oraz osób nadużywających alkoholu, rak płaskonabłonkowy często powstaje w okolicy warg.
Rak płaskonabłonkowy najczęściej pojawia się u osób w średnim i podeszłym wieku, co ma związek z długotrwałym wpływem na organizm czynników wyzwalających rozwój choroby. Na rozwój nowotworu w szczególności narażone są odsłaniane partie ciała oraz skóra, która ma przewlekły kontakt np. z chemikaliami i innymi substancjami o mutagennym działaniu. Na rozwój raka skóry narażone są także osoby, których skóra ulega częstym uszkodzeniom mechanicznym np. podczas golenia zarostu na twarzy. Rak płaskonabłonkowy może także utworzyć się na podłożu blizn.
Rak neuroendokrynny z komórek Merkla
Rak neuroendokrynny z komórek Merkla także związany jest z niekorzystnym oddziaływaniem na skórę promieniowania ultrafioletowego. Najczęściej powstaje w obrębie skóry głowy oraz na szyi, szybko daje przerzuty i może występować razem z innymi nowotworami np. narządów rozrodczych. W tym przypadku tworzy się guz o gładkiej powierzchni i czerwonym kolorze. Zmiana szybko rośnie, naciekając okoliczne tkanki i dając przerzuty odległe. Rak neuroendokrynny z komórek Merkla zaliczany jest do grupy rzadko diagnozowanych pierwotnych nowotworów skóry o agresywnym przebiegu.
W przypadku pierwotnego raka skóry komórki nowotworu najczęściej rozprzestrzeniają się w organizmie siecią naczyń limfatycznych, atakując m.in. węzły chłonne. Podobnie jest w przypadku przerzutów z innych narządów do skóry. Przerzuty do skóry, które wywołuje np. rak kości, rak płuc, rak sutka i inne nowotwory narządów wewnętrznych mają zwykle postać guzków lub powiększających się nacieków, którym mogą towarzyszyć związane z zastojem chłonki obrzęki m.in. kończyn. W obrębie przerzutów do skóry, przede wszystkim w tkance podskórnej i w skórze właściwej, obecne są anaplastyczne komórki nowotworu, z którego one powstały.
Dlaczego powstaje rak skóry?
Przyczyną rozwoju choroby nowotworowej skóry mogą być także atakujące organizm wirusy np. wirusy brodawczaka ludzkiego (HPV). Wirus HPV przyczynia się do rozwoju raka m.in. w obrębie narządów płciowych i jamy ustnej. Proces nowotworzenia może być też wywołany np. mutagennym działaniem substancji chemicznych.
Rak skóry jest chorobą, która przez długi czas nie powoduje bólu i innych dolegliwości. Pierwszym objawem choroby może być niewielki guzek, znamię, odbarwienie skóry lub zmiana, która przypomina swoim wyglądem krostkę. Każda zmiana skórna, która utrzymuje się na skórze dłużej niż 2-3 tygodnie, powiększa się, przyrasta ku górze lub zmienia swój kolor, jest wskazaniem do wizyty u lekarza.
Co ważne – rak skóry często rozwija się w miejscu, które jest narażone na bezpośrednie działanie promieniowania UV, czyli m.in. na skórze twarzy, dekoltu, na kończynach górnych i na kończynach dolnych. Dlatego powinniśmy pamiętać o zabezpieczaniu skóry przed działaniem czynnika o silnym działaniu rakotwórczym, z którym mamy kontakt przez cały rok. Warto wiedzieć, że poparzenia skóry od słońca, a także częste opalanie na słońcu i w solarium znacząco zwiększają ryzyko rozwoju raka skóry.
Unikanie promieniowania UV pozwala chronić skórę przed tym czynnikiem rakotwórczym, jednak rak skóry może również rozwinąć się na skutek np. kontaktu z substancjami chemicznymi i oddziaływania czynników genetycznych. Zdarza się, że zmiany nowotworowe powstają w obrębie skóry, która przez długi czas jest podrażniana lub była np. poparzona. Co więcej, ryzyko rozwoju raka pierwotnego skóry i błon śluzowych oraz przerzutów do skóry zwiększa nadużywanie alkoholu i palenie papierosów.
Zanim rozwinie się rak skóry, mogą pojawić się objawy stanów przedrakowych, których leczenie pozwala uniknąć rozwoju nowotworu złośliwego. Do stanów przedrakowych zaliczamy m.in. rogowacenie białe, rogowacenie słoneczne i róg skórny.
Rodzaje raka skóry
Ważnym kryterium podziału raków skóry jest rodzaj komórek, z których one powstają. Nowotwór złośliwy może rozwinąć się z komórek różnych warstw skóry.
Każdy rak skóry daje nieco inne objawy oraz cechuje się odmienną złośliwością, jednak wszystkie choroby skóry o podłożu nowotworowym rozwijają się przede wszystkim u osób, które przez długi czas wystawiały skórę na bezpośrednie działanie promieniowania ultrafioletowego, a także miały kontakt z substancjami chemicznymi np. arsenem oraz nie stroniły od używek. W przypadku nadużywania alkoholu i nałogowego palenia papierosów zmiany nowotworowe najczęściej powstają w okolicy ust i nosa, a także w jamie ustnej. Niektóre nowotwory skóry mogą dawać przerzuty odległe, a także nawracać po usunięciu zmiany oraz leczeniu antynowotworowym.
Najczęściej diagnozowane nowotwory skóry to:
- rak podstawnokomórkowy skóry (carcinoma basocellulare),
- rak płaskonabłonkowy skóry (carcinoma planoepitheliale, rak kolczystokomórkowy skóry),
- czerniak złośliwy (melanoma malignum),
- mięsak Kaposiego,
- rak brodawkujący (carcinoma verrucosum),
- rak neuroendokrynny z komórek Merkla.
Jak leczyć raka płaskonabłonkowego skóry?
Na wybór metody leczenia raka płaskonabłonkowego skóry wpływa stopień zaawansowania choroby. W przypadku zmian, które zostaną wykryte we wczesnym stadium, wystarczające okazuje się chirurgiczne usunięcie zmiany z odpowiednim marginesem zdrowej tkanki. Dzięki zabiegowi, który wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym, możliwe jest ograniczenie ryzyka związanego z powstawaniem przerzutów do węzłów chłonnych i ważnych organów wewnętrznych. Zabieg nie jest skomplikowany i nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Jeżeli zmiana była rozległa, to można wykonać zabieg pozwalający na przywrócenie skórze estetycznego wyglądu. Plastyka skóry stosowana jest przede wszystkim w przypadku zmian nowotworowych, które naciekają w głąb, bo po ich wycięciu widoczny jest duży ubytek tkanek. Leczenie raka płaskonabłonkowego, który dał przerzuty, uwzględnia zastosowanie radio lub chemioterapii, a także usunięcie zaatakowanych przez nowotwór węzłów chłonnych.
Zapobieganie nawrotom raka płaskonabłonkowego wiąże się z koniecznością redukcji negatywnego wpływu na skórę wszystkich czynników ryzyka. Oznacza to, że konieczne jest unikanie promieniowania UV oraz dbanie o prawidłową ochronę skóry przed jego działaniem. Należy pamiętać o konieczności rezygnacji z kąpieli słonecznych oraz długiego przebywania na słońcu w godzinach południowych i popołudniowych. Aby zapobiegać nawrotom raka płaskonabłonkowego, trzeba także chronić skórę przed częstymi urazami i kontaktem z chemikaliami. Zalecane są częste kontrole zdrowia węzłów chłonnych oraz poddawanie diagnostyce każdej zmiany, która pojawia się na skórze i może wskazywać na to, że nowotwór uległ wznowieniu.
