U nas zapłacisz kartą
Owrzodzenia nowotworowe - Zdjęcia, Objawy i Sposoby Leczenia
Co to jest owrzodzenie nowotworowe?
Owrzodzenie nowotworowe to jedno z najtrudniejszych powikłań, z którymi mogą zmierzyć się pacjenci walczący z nowotworami. Są to otwarte, trudno gojące się rany, które powstają w wyniku bezpośredniego niszczenia tkanki przez rosnący nowotwór pierwotny lub przerzut ogniska pierwotnego. W procesie nowotworowym mogą pojawiać się również owrzodzenia wynikające z niedokrwienia spowodowanego uciskiem nowotworu na naczynia krwionośne, co utrudnia dopływ krwi i składników odżywczych, a także jako powikłania terapii przeciwnowotworowej, zarówno radio-, chemio- jak i immunoterapii. Owrzodzenie nowotworowe stanowi znaczące obciążenie dla pacjentów, nie tylko z powodu bólu i ograniczenia codziennego funkcjonowania w zależności od umiejscowienia zmiany, ale także z powodu zwiększonego ryzyka infekcji oraz wpływu na samopoczucie psychiczne i jakość życia. Wymagają one specjalistycznej opieki i podejścia multidyscyplinarnego, aby skutecznie zarządzać bólem, wspierać gojenie i minimalizować ryzyko komplikacji.
Owrzodzenie nowotworowe stanowi poważne wyzwanie zarówno dla pacjentów, jak i lekarzy. Charakteryzuje się powstawaniem otwartych, niegojących się ran widocznych na skórze lub błonach śluzowych, które są „wierzchołkiem góry lodowej” sięgających głębiej nacieków nowotworowych. Rozpoznanie owrzodzeń nowotworowych opiera się na dokładnym wywiadzie medycznym oraz szczegółowej ocenie klinicznej. Istotne jest, aby lekarz zebrał kompleksowe informacje na temat historii choroby nowotworowej pacjenta, dotychczasowego leczenia oraz czasu pojawienia się pierwszych objawów owrzodzenia. W diagnozie kluczowe jest również przeprowadzenie dokładnego badania fizykalnego zmian, co pozwala na ocenę głębokości, wielkości oraz innych cech charakterystycznych owrzodzeń.
W celu potwierdzenia etiologii owrzodzeń i wykluczenia innych przyczyn, takich jak infekcje bakteryjne czy grzybicze, konieczne może okazać się wykonanie dodatkowych badań. Biopsja zmienionej tkanki z dalszym badaniem histopatologicznym umożliwia nie tylko potwierdzenie obecności komórek nowotworowych, ale także dostarcza informacji o typie raka i jego agresywności. W zależności od lokalizacji i rozmiaru zmian, w diagnostyce mogą znaleźć zastosowanie również metody obrazowania, takie jak ultrasonografia, tomografia komputerowa (TK) czy rezonans magnetyczny (RM), które pomagają określić zasięg owrzodzenia oraz jego wpływ na otaczające tkanki i struktury. Rozpoznanie i leczenie owrzodzeń nowotworowych wymaga interdyscyplinarnego podejścia, w którym kluczową rolę odgrywają specjaliści onkologii, chirurgii oraz opieki paliatywnej, wraz ze wsparciem psychologicznym pacjenta i jego rodziny, Dzięki temu możliwe jest nie tylko zastosowanie odpowiednich metod leczenia mających na celu ograniczenie postępu choroby, ale i złagodzenie objawów na poziomie psychicznym.
Co trzeba robić po zakończeniu leczenia owrzodzeń żylnych?
Po wygojeniu owrzodzeń nadal obowiązuje regularna kontrola u specjalisty oraz przestrzeganie zaleceń lekarskich, w tym stosowanie terapii uciskowej, w celu zapobiegania nawrotom owrzodzeń. Badania naukowe wykazały, że owrzodzenia żylne nawracają u 100% pacjentów, którzy nie stosują się do zaleceń lekarskich i jedynie 16% pacjentów przestrzegających zaleconego postępowania profilaktycznego.
Obowiązują te same zasady, co przy początkowym leczeniu, czyli unoszenie nóg, aktywność fizyczna i terapia uciskowa. Oczywiście ważne elementy to także redukcja masy ciała u osób z nadwagą, zaprzestanie palenia papierosów oraz kontrola chorób współistniejących, takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, miażdżyca.
Lekarz może zalecić stosowanie przewlekle leków poprawiających krążenie żylne i/lub aspiryny. Pacjenci z zaawansowaną niewydolnością żylną mogą także odnieść korzyści z wymienionych powyżej metod leczenia chirurgicznego, mających na celu usunięcie nieprawidłowo funkcjonjących żył.
Przypadki kliniczne – owrzodzenia nowotworowe
Przypadek 1: owrzodzenie nowotworowe skroni
Okalające tkanki: Niezmienione
Brzegi rany: Nieregularne
Łożysko: Suche, pokryte czarną martwicą
Skala kolorowa: Rana zielono-czarna
Przypadek 2: owrzodzenie nowotworowe klatki piersiowej
Okalające tkanki: Niezmienione
Brzegi rany: Wywinięte
Łożysko: Tkanki znacznie przerastające powierzchnię skóry, krwawiące, z tkanka martwiczą, tkanki zszyte szwami
Skala kolorowa: Rana zielono-żółta
Przypadek 3: rana nowotworowa przedramienia
Okalające tkanki: Niezmienione
Brzegi rany: Wywinięte
Łożysko: Rozpulchniona, krwawiąca ziarnina znacznie przerastająca powłoki skórne
Skala kolorowa: Rana zielono-żółta
Przypadek nr 4: rana nowotworowa przedniej części goleni
Okalające tkanki: Niezmienione
Brzegi rany: Wywinięte
Łożysko: Rozpulchniona, krwawiąca ziarnina znacznie przerastająca powłoki skórne
Skala kolorowa: Rana zielono-czerwona
Przypadek 5: rana nowotworowa goleni
Okalające tkanki: Niezmienione
Brzegi rany: Wałowate
Łożysko: Obecność surowiczego wysięku
Skala kolorowa: Rana zielono-żółta
Co robić w przypadku wystąpienia objawów owrzodzeń żylnych?
Jeśli zauważyłaś/-eś ranę, która nie goi się w ciągu 2 tygodni, zgłoś się do lekarza POZ. Jeżeli zaobserwowałaś/-eś u siebie wymienione objawy przewlekłej niewydolności żylnej, zgłoś się do lekarza POZ, który prawdopodobnie skieruje cię do specjalisty angiologa lub flebologa.
Jeśli rozpoznano u ciebie przewlekłą niewydolność żylną, pojawienie się owrzodzenia świadczy o znacznym zaawansowaniu choroby, co także wymaga oceny ze strony specjalisty. Im szybciej podjęte zostanie leczenie, tym lepiej, gdyż w przypadku małych owrzodzeń szanse ncałkowite wygojenie są większe.
Jeśli zmiana jest bardzo bolesna, o żywoczerwonych brzegach, skóra dookoła rany jest gorąca, czerwona i obrzęknięta, masz gorączkę, uczucie duszności, kołatania serca, osłabienia, pilnie zgłoś się do lekarza lub do szpitalnego oddziału ratunkowego. Takie objawy świadczą o infekcji bakteryjnej, wymagającej niejednokrotnie antybiotykoterapii w warunkach szpitalnych.
Jak wyglądają rany nowotworowe?
Owrzodzenie nowotworowe może być wklęsłe lub wypukłe o kalafiorowatej podstawie. Wraz z rozwojem nowotworu może dochodzić do zmian w wyglądzie rany. Wskutek działania nowotworu brzegi rany mogą przybierać wałowaty kształt i wywijać się. Dodatkowo rana się powiększa, ziarnina przerasta brzegi, a w dnie rany widoczne są grudki.
Rany nowotworowe charakteryzują się tym, że są delikatne i łatwo może dojść do ich uszkodzenia oraz rzadko możliwe jest ich pełne wygojenie.
Głównymi problemami terapeutycznymi przy ranach nowotworowych są: duża ilość wysięku (nawet do 1000 ml/dobę), ból w trakcie zmiany opatrunku i przy oczyszczaniu rany, nieprzyjemny zapach i krwawienie łożyska.
Z tego względu w leczeniu ran nowotworowych standardowe algorytmy stosowane w terapii ran trudno gojących się (wilgotna terapia, system TIMERS) są modyfikowane w zależności od potrzeb pacjenta.
Główne zasady pielęgnacji ran nowotworowych zostały zawarte w mnemoniku „HOPES”, którego poszczególne litery oznaczają:
H (ang. hemorrhage): krwawienie — w przypadku niewielkiego krwawienia stosuje się alginiany, a przy dużym krwawieniu adrenalinę, azotan srebra, ucisk, okłady z lodu
O (ang. odor): zapach — zaleca się między innymi opatrunki z węglem aktywowanym pochłaniające wysięk i nieprzyjemny zapach oraz działające przeciwbakteryjnie, podchloryny, miody medyczne
P (ang. pain): ból — przy ranach nowotworowych niezbędne jest stosowanie opatrunków atraumatycznych, które nie przywierają do rany (pierwsza warstwa opatrunku)
E (ang. exudate): wysięk — oprócz opatrunków atraumatycznych stosuje się też opatrunki wchłaniające wysięk z rany, aby nie dopuścić do jej wyschnięcia lub zbierania się nadmiernej ilości płynu (wierzchnia warstwa opatrunku)
S (ang. superficial bacterial burden): powierzchowne obciążenie bakteryjne — przy pomocy antyseptyków należy kontrolować rozwój ewentualnego zakażenia miejscowego lub podjąć decyzję o antybiotykoterapii przy objawach zakażenia ogólnoustrojowego.