U nas zapłacisz kartą
Rak podstawnokomórkowy - przerzuty i leczenie
Rak podstawnokomórkowy skóry – charakterystyka
Rak podstawnokomórkowy skóry to dość często diagnozowany rodzaj raka skóry. Cechą charakterystyczną tego nowotworu jest lokalizacja zmian chorobowych, które zwykle pojawiają się na skórze twarzy i szyi. Zmiany związane z rakiem płaskonabłonkowym skóry nie powstają na błonach śluzowych, a także skórze dłoni i stóp. Najczęściej zmiany nowotworowe rozwijają się na skórze powiek np. w okolicy kącików oczu, na policzkach i na nosie, obejmując zarówno skrzydełka nosa, jak i jego grzbiet. Rak podstawnokomórkowy skóry może również rozwinąć się na czole, a także na szyi. Rzadko związane z nim zmiany skórne powstają na skórze tułowia i kończyn dolnych, jednak mogą się pojawić np. u osób, które bardzo często korzystają z kąpieli słonecznych oraz solarium.
Rak podstawnokomórkowy skóry wywodzi się z keratynocytów, czyli ektodermalnych komórek naskórka. Częstość występowania tego raka skóry jest podobna w przypadku kobiet i mężczyzn. Szczyt zachorowań przypada około 60. roku życia.
Odmiany raka podstawnokomórkowego skóry
Rak podstawnokomórkowy diagnozowany jest w dwóch odmianach. Różnią się one pod względem stopnia złośliwości, który wpływa na efekty leczenia. Pierwsza, częściej diagnozowana odmiana raka płaskonabłonkowego, rozwija się bardzo wolno i nie nacieka głębszych warstw skóry oraz nie rozprzestrzenia się w płaszczyźnie poziomej. W tym przypadku mamy do czynienia z chorobą, która bardzo dobrze rokuje. Do postaci raka podstawnokomórkowego skóry, który dobrze rokuje, zaliczamy m.in. raka podstawnokomórkowego włóknisto-nabłonkowego.
Druga odmiana raka podstawnokomórkowego skóry charakteryzuje się większym stopniem złośliwości i może mieć agresywny przebieg. W tym przypadku mamy do czynienia ze zmianami, które naciekają głębsze warstwy skóry oraz rozprzestrzeniają się w płaszczyźnie poziomej, co prowadzi do szybkiego niszczenia tkanek. Agresywne odmiany raka podstawnokomórkowego skóry to:
- postać twardzinopodobna,
- postać guzkowa,
- postać wrzodziejąca,
- postać barwnikowa.
Postać twardzinopodobna to najbardziej agresywny typ nowotworu podstawnokomórkowego skóry. Postać guzkowa i postać wrzodziejąca zaliczane są do grupy najczęściej diagnozowanych raków podstawnokomórkowch. Postać barwnikowa wymaga wykonania badań, które pozwalają na jej zróżnicowanie ze zmianami typowymi dla czerniaka złośliwego.
Ważne! Wszystkie zmiany na skórze, które utrzymują się dłużej niż 3 tygodnie, powinny zostać zbadane przez specjalistę dermatologa. Dzięki diagnostyce można uniknąć zaostrzenia się choroby i odpowiednio wcześnie wysłać wycinek zmiany do badania histopatologicznego, które pozwala określić jej podłoże i dobrać odpowiednią metodę leczenia.
Uwagę chorego powinny zwrócić przede wszystkim wszelkie guzki, ranki i owrzodzenia, które pojawiają się na skórze w miejscach narażonych na działanie promieniowania UV. Badania pozwalają postawić szybką diagnozę, co wpływa na efekty leczenia każdego raka skóry oraz efekty leczenia nowotworów innych narządów.
Diagnostyka raka podstawnokomórkowego skóry
Lekarz może postawić rozpoznanie już na podstawie wstępnego badania, oceniając gołym okiem wygląd zmiany. Niektórzy lekarze, a w szczególności dermatolodzy, dysponują tzw. dermatoskopem. Jest to urządzenie pozwalające na ocenę zmian powierzchniowych jak za pomocą szkła powiększającego czy lupy. Ostateczne rozpoznanie można wysunąć na podstawie badania histopatologicznego, czyli badania pod mikroskopem wyciętej zmiany. Jeśli lokalizacja i wielkość zmiany na to pozwalają, wycina się do badania całą zmianę. Jeśli zmiana jest duża, można wyciąć fragment, czyli pobrać wycinek zmienionej skóry.
Leczenie polega przede wszystkim na wycięciu zmiany z marginesem zdrowej tkanki. Margines ten wynosi zazwyczaj około 2 mm. Jeśli chory nie zgadza się na wycięcie zmiany, można zastosować miejscową radioterapię, jednak jest to mniej pożądana metoda i zdecydowanie lekarz stara się przekonać pacjenta do leczenia chirurgicznego. Jeśli zmiana jest bardzo duża lub zajmuje struktury lub obszar uniemożliwiające zabieg chirurgiczny, zalecana jest radioterapia. Czasami możliwe jest też zastosowanie maści zawierających np. 5-fluorouracyl (chemioterapeutyk). Nie są to jednak metody przewyższające skuteczność leczenia operacyjnego.
Leczenie raka podstawnokomórkowego skóry
Leczenie tego raka skóry polega na usunięciu zmiany skórnej z odpowiednim marginesem (tzw. biopsja wycinająca).
W przypadku powierzchownego raka skóry stosuje się leczenie miejscowe, polegające na nakładaniu kremu zawierającego imikwimod, na zmienioną chorobowo skórę. Dokładne szczegóły dotyczące stosowania preparatu przekazuje lekarz.
Inne metody leczenia BBC stosowane u chorych, którzy nie zgadzają się lub nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego, to między innymi radioterapia, kriochirurgia 1 i terapia fotodynamiczna.
Jeśli nowotwór rozwija się powoli i nie ma nacieków w głąb, możliwe jest skuteczne leczenie. Trudniejsze jest wyleczenie zmiany bardziej agresywnej, naciekającej w głąb ciała, mającej tendencję do wznowy.
W przypadku przerzutów odległych leczenie jest indywidualizowane i obejmuje chirurgię, radioterapię, chemioterapię lub nowo zarejestrowaną terapię wismodegibem – lekiem uwarunkowanym molekularnie.
Po zakończeniu leczenia wskazane są regularne kontrole zgodnie z zaleceniem lekarza.
