U nas zapłacisz kartą
Objawy raka kolczystokomórkowego - Poznaj znaki i symptomy tej choroby
Jak zminimalizować ryzyko zachorowania na nowotwory skóry?
Najważniejsza jest profilaktyka i właściwa ochrona przed promieniowaniem ultrafioletowym. Najlepsza ochroną przed promieniami UV jest odpowiednia odzież: czapka z daszkiem lub kapelusz i okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV oraz unikanie ekspozycji na słońce pomiędzy 10:00 a 15:00. Warto zadbać także o odpowiedni krem z filtrem i nakładać go na odkryte części ciała. Aplikację należy powtarzać co 2-4 godziny oraz po każdym kontakcie z wodą. Trzeba jednak wiedzieć, że nawet najlepszy krem z filtrem nie zapewnia pełnej ochrony skóry przed szkodliwym promieniowaniem UV.
Brązowienie i zaczerwienienie skóry to reakcja obronna na promieniowanie słoneczne!
Skóra pod wpływem promieni słonecznych zmienia kolor i w ten sposób broni się przed szkodliwym promieniowaniem UV, który ją niszczy. Powstałe uszkodzenia mogą się kumulować w ciągu całego życia i prowadzić do rozwoju nowotworu. Z tego względu podstawą profilaktyki jest odpowiednie zapobieganie nieodwracalnemu niszczeniu naszej skóry pod wpływem promieniowania UV.
Każda zmiana nowotworowa w obrębie naskórka zwiększa ryzyko zachorowania na inne nowotwory skóry!
Każdy nowotwór skóry to większe ryzyko ponownego zachorowania i nawet w pełni wyleczona zmiana nowotworowa nie zwalnia pacjenta z regularnego kontrolowania stanu swojego naskórka.
RAK UV to ogólnopolska kampania edukacyjna poświęcona rakowi kolczystokomórkowemu skóry, mającą na celu budowanie świadomości społecznej, minimalizowanie czynników ryzyka oraz wdrażanie działań profilaktycznych, zwłaszcza w grupach wysokiego ryzyka zachorowania na ten typ nowotworu.
Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?
Pacjentowi zaleca się wizyty kontrolne zgodnie z zaleceniami lekarza. Zwykle obejmują one kontrole w okresie po zabiegu operacyjnym, a następnie co 3 miesiące w ciągu pierwszego roku oraz co 6 miesięcy w ciągu kolejnych lat. Ważne jest samobadanie, czyli oglądanie samodzielnie skóry przez pacjenta i w razie zauważenia niepokojących zmian niezwłoczne zgłoszenie się do lekarza.
Ze względu na fakt, że promieniowanie słoneczne jest najważniejszym czynnikiem sprzyjającym powstawaniu raka skóry, głównym celem profilaktyki jest ograniczenie ekspozycji na UV, które powinno polegać na stosowaniu preparatów z filtrami przeciwsłonecznymi, ubrań ochronnych, ograniczeniu czasu spędzanego na wolnym powietrzu w godzinach największego nasłonecznienia i przebywanie w cieniu. W ciągu ostatnich 30 lat odkryto wiele mechanizmów mających wpływ na powstawanie różnych nowotworów skóry. Odkrycia te przyczyniły się do stworzenia środków ochronnych i chemioprewencyjnych, które zwiększają możliwości zapobiegania nowotworom.
Chemioprewencja to dziedzina powstała w wyniku oddziaływania wiedzy odnoszącej się do: kancerogenezy (powstawania komórek nowotworowych), biologii komórki, badań przesiewowych w kierunku raka lub wczesnego jego wykrywania. Na podstawie badań wiadomo, że selen chroni przed wystąpieniem raka podstawnokomórkowego, a retinoidy przed rogowaceniem słonecznym. Coraz popularniejszą formą zapobiegania nowotworom skóry jest zażywanie polifenoli (zawartych np. w zielonej herbacie), które mają właściwości antyoksydacyjne.
Najważniejszym elementem profilaktyki raka skóry jest unikanie promieniowania UV i maksymalne skrócenie czasu ekspozycji skóry na bezpośrednie promieniowanie słoneczne. Stosowanie preparatów przeciwsłonecznych jako pierwszej linii obrony przeciwnowotworowej oparte jest na wynikach kontrolowanych badań przeprowadzonych u pacjentów z dużym ryzykiem rozwoju raka, które wykazały, że codzienne używanie produktów o szerokim spektrum ochrony zmniejszyło liczbę zmian typu rogowacenia słonecznego.
Raki skóry - objawy
Rozpoznanie raka kolczystokomórkowego można ustalić na podstawie obecności rozwijającego się powoli pojedynczego guza lub owrzodzenia o nacieczonej podstawie i wyniosłych brzegach. Może też być wykwitem przypominającym bliznę. Owrzodzenie i krwawienie zmiany to objawy późne, które występują w zmianach nowotworowych o znacznym zaawansowaniu. Objawem świadczącym o zaawansowaniu choroby mogą być również stwierdzone przerzuty w węzłach chłonnych regionalnych (w okolicy pachowej – przy zmianach na kończynach górnych, w okolicy pachwinowej – przy zmianach na kończynach dolnych, w węzłach chłonnych szyjnych – przy zmianach w obrębie głowy i szyi).
W przypadku wystąpienia powyższych objawów należy się zgłosić do lekarza rodzinnego, dermatologa w miejscu zamieszkania lub do Regionalnego Centrum Onkologicznego w mieście wojewódzkim.
Rak podstawnokomórkowy (carcinoma basocellulare)
Rak podstawnokomórkowy (carcinoma basocellulare) jest jednym z najczęstszych nowotworów skóry. To rak o miejscowej złośliwości, tzn. cechuje go powolny przebieg – rozrasta się miejscowo, naciekając podłoże i może wywołać zniszczenie tkanek otoczenia. Rak podstawnokomórkowy niezwykle rzadko powoduje przerzuty (jeden przerzut na 4000 raków). Częściej występuje u osób w starszym wieku. Objawem raka podstawnokomórkowego jest perełkowaty guzek o błyszczącej i gładkiej powierzchni. Guzek taki może się rozrastać odśrodkowo, tworząc większą zmianę. Raki podstawnokomórkowe zwykle są umiejscowione na twarzy – głównie na czole, w okolicach oczodołów i nosa, na plecach, rzadziej na kończynach górnych i dolnych. Wyróżnia się kilka odmian raków podstawnokomórkowych.
Fot. Rak podstawnokomórkowy (owrzodzenie w okolicy ciemieniowej skóry owłosionej głowy)
Rak kolczystokomórkowy skóry – czynniki ryzyka
Nadmierna i skumulowana ekspozycja przez całe życie na promieniowanie ultrafioletowe jest głównym czynnikiem ryzyka rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry. Wpływ na to ma zarówno ekspozycja na promienie słoneczne, jak i korzystanie z solarium.
Ponadto długotrwałe narażenie na rakotwórcze związki chemiczne np. w dymie tytoniowym lub arsen mogą prowadzić do rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry.
Pozostałe czynniki ryzyka to:
- predyspozycje genetyczne np. osoby z pergaminową skórą (łac. xeroderma pigmentosum)
- podeszły wiek
- płeć męska
- jasna karnacja, jednak niezależnie od koloru skóry na raka kolczystokomórkowego skóry może zachorować każdy
- wystąpienie rogowacenia słonecznego lub starczego
- poważne oparzenia słoneczne np. w dzieciństwie lub okresie dojrzewania
- obecność przewlekle wrzodziejących zmian skórnych
- zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), szczególnie w okolicy narządów płciowych
Warto również zaznaczyć, że występowanie obniżonej odporności (immunosupresji) znacząco zwiększa ryzyko rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry. Do takich osób zaliczmy chorych z białaczkami, chłoniakami oraz osoby przyjmujące leki osłabiające układ odpornościowy np. po transplantacji narządów.
